Edukira joan

Cestàs

Cestàs
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Gironda
BarrutiBordeleko barrutia
Kantonamenducanton of Gradignan
AlkateaPierre Ducout
Izen ofizialaCestas
Posta kodea33610
Geografia
Koordenatuak44°44′40″N 0°40′56″W / 44.7444°N 0.6822°W / 44.7444; -0.6822
Mapa
Azalera99,57 km²
Altitudea67 m, 33 m eta 58 m
MugakideakPeçac, Le Barp, Canéjan, Léognan, Mios, Saint-Jean-d'Illac, Saucats, Marcha Prima eta Audenge
Demografia
Biztanleria16.666 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 8.762 (%52,3) (%47,7) 7.991 alt_right
Dentsitatea167 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakSanok, Reinheim eta Licata
mairie-cestas.fr

Cestàs (okzitanieraz Cestàs, frantsesez eta ofizialki: Cestas) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gironda departamenduan dago, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 16.666 biztanle zituen 99,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Peçac, Le Barp, Canéjan, Léognan, Mios, Saint-Jean-d'Illac, Saucats, Marcha Prima eta Audenge.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CestasCestas
Població amb 5086 habitants (2000)Canéjan (3,6 km)
Població amb 23096 habitants (2000)Gradignan (6,8 km)
Població amb 8967 habitants (2000)Léognan (6,9 km)
Població amb 57851 habitants (2000)Pessac (8,2 km)
Població amb 40940 habitants (2000)Talence (11,0 km)
Població amb 66002 habitants (2000)Mérignac (11,6 km)
Població amb 2293 habitants (2000)Martillac (11,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 14,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 973 mm-koa da, urtarrilean 12,3 euri-egun eta uztailean 7,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Vilanava_d'Ornon udalerrian dago, 9,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 904,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16,8 °C-koa da, 1956ko otsailaren 23an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,5 °C) eta hotzena urtarrila (6,4 °C). Urteko prezipitazioa 977 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (125 mm) eta lehorrena uztaila (46 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,25 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,4 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,7 °C) eta hotzena 1963 (11,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Cestàs)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.4 6.8 9.6 12.0 15.7 18.8 20.5 20.3 17.2 13.7 9.4 7.0 13.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 103 77 69 75 70 67 46 57 79 89 125 119 977
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,1+1,2+1,1+1,6+1,4+0,8+1,20,0+0,1+0,5+0,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea030006000900012.00015.00018.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 7.991 gizon, 8.762 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.06
 
95+
 
0.64
0.40
 
90-94
 
1.21
1.95
 
85-89
 
2.10
3.54
 
80-84
 
3.71
5.62
 
75-79
 
6.32
8.87
 
70-74
 
9.06
7.87
 
65-69
 
8.70
7.28
 
60-64
 
7.92
7.35
 
55-59
 
6.64
7.23
 
50-54
 
6.90
6.93
 
45-49
 
6.73
6.51
 
40-44
 
6.82
5.21
 
35-39
 
5.30
3.69
 
30-34
 
4.14
2.52
 
25-29
 
2.02
3.79
 
20-24
 
2.48
5.98
 
15-19
 
5.16
5.18
 
10-14
 
5.31
5.32
 
5-9
 
5.00
4.69
 
0-4
 
3.83
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Cestas udalerrian 16.479 biztanle zeuden eta 7.424 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,22 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 29,2 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

16.479biztanle
7.424elkarbizitza-unitate
2,22lagun elkarbizitza-unitateko
5.237familia
Udalerria
% 27
% 35
% 29
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 5.237 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.603). Guraso bakarreko 608 familietatik 440etan ama zen guraso bakarra. 2.963 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.007k seme-alaba bakarra zuten etxean, 1.048k bi, eta 219k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 2.026 bikoteetatik 197tan (% 9,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

2.603
2.026
608
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.963
Seme-alaba bat1.007
Bi seme-alaba1.048
Hiru seme-alaba194
Lau edo gehiago25

15 urte edo gehiago zituzten 14.386 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,7 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 36,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,9). 80 urte edo gehiagoko 1.173 biztanleetatik 1.085 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 88 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 9
40-54% 10
55-64% 14
65-79% 19
80 +% 37
Bikotean bizi da
15-24% 2
25-39% 69
40-54% 79
55-64% 79
65-79% 78
80 +% 53

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 51,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 7,9 izatezko bikotean eta % 7,1 PACS bidez lotuta). % 20,3 ezkongabeak ziren, % 6,7 alargunak eta % 6,0 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 51,9
Ezkongabea% 20,3
Izatezko bikotean% 7,9
PACS bidez lotuta% 7,1
Alarguna% 6,7
Dibortziatuta% 6,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,0), goi-mailako langileak (% 19,6), erdi-mailako lanbideak (% 15,1), enplegatuak (% 10,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,0) Gironda departamenduko batez bestekoaren (% 27,8) gainetik dago. 3 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona.[10]

Udalerria
% 20
% 15
% 11
% 43
Gironda
% 15
% 17
% 16
% 12
% 28
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 7.645 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.379 egoitza nagusi ziren, 72 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 194 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (6.825), eta apartamentuak gutxi ziren (788). Egoitza nagusietatik 5.559 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.734 alokairuan zeuden, 942 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 86 doan lagata.[11]

7.645etxebizitza
7.379egoitza nagusi
6.825etxe
788apartamentu

Etxebizitza multzoa

7.379
Egoitza nagusia (7.379)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (72)Hutsik (194)

Etxe mota

6.825
788
Etxea (6.825)Apartamentua (788)

Jabetza egoera

5.559
1.734
942
Jabeak (5.559)Alokairuan (1.734)HLM (942)Doan lagata (86)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (4.342).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik125
1919-194583
1946-1970502
1971-19904.342
1991-20051.145
2006-20201.126

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (4.272). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (4.099 etxebizitzatan). 6.395 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.925 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 4.116tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela148
2 gela468
3 gela825
4 gela1.667
5 gela edo gehiago4.272

Berogailu mota

4.099
2.623
Gas sarea (4.099)Fuel-olioa (70)Elektrizitatea (2.623)Gas botila (22)Bestelakoak (565)

Aparkalekua eta ibilgailuak

6.395aparkalekua
2.925ibilgailu 1
4.116ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 9.370 biztanleetatik 7.118 aktibo ziren (% 76,0), horietako 6.650 lanean (% 71,0) eta 468 langabezian (aktiboen % 6,6).

9.37015-64 urteko biztanle
% 76,0aktibo
% 71,0lanean
% 6,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 25,7
25-54 urte% 95,3
55-64 urte% 65,0
Gizonak% 76,8
Emakumeak% 75,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,2
BEPC, brebeta% 17,6
CAP-BEP% 8,6
Batxilergoa% 5,0
Goi-mailako +2% 4,3
Goi-mailako +3/4% 5,9
Goi-mailako +5% 5,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.251 ez-aktibotik 1.125 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 50,0), 721 erretiraturik zeuden (% 32,0) eta 406 bestelako ez-aktibo ziren (% 18,0).

Ez-aktiboak

% 50
% 32
% 18
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 34
% 29
% 20
% 11
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 11.587 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 6.650 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

11.587enplegu udalerrian
% 91,2soldatapeko
% 8,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 32.760 eurokoa zen, eta biztanleen % 5 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

32.760 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.820 €
% 5,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 14,2

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 854 komertzioetatik, 10 erauzte enpresak ziren, 17 janari enpresak ziren, 12 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 2 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 58 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 111 eraikuntza enpresak ziren, 181 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 39 garraio enpresak ziren, 32 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 22 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 46 finantziazio enpresak ziren, 33 higiezinen enpresak ziren, 124 zerbitzu enpresak ziren, 114 administrazio publikoko enpresak ziren eta 53 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 194 zerbitzu publikoetatik, 1 jendarmeria zen, 2 posta bulegoak, 9 banku bulegoak, 1 funeraria, 17 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 autoeskolak, 7 igeltseroak, 20 margolariak, 22 zurginak, 20 iturginak, 18 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 18 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 21 jatetxeak, 17 higiezinen agentziak, 3 tintoreriak eta 7 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 57 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 2 supermerkatuak, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 12 okindegiak, 7 harategiak, 4 liburu dendak, 5 arropa dendak, 1 etxerako tresna denda zen, 1 zapata-denda zen, 2 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 5 kirol-dendak, 1 drogeria zen, 2 lurrin-dendak, 1 bitxi-denda zen eta 7 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Cestas udalerrian 15 nekazaritza-ustiategi zeuden, 3.232 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 eta 7 botika zegoen.

2009an 5 haur-eskola eta 5 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Cestas udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 884 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1924ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Villenave d'ornon-Inra », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]