Edukira joan

Chânes

Chânes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Saona eta Loira
Izen ofizialaChânes
Posta kodea71570
Geografia
Koordenatuak46°15′07″N 4°45′16″E / 46.2519°N 4.7544°E / 46.2519; 4.7544
Mapa
Azalera2,24 km²
Altitudea196 m, 264 m eta 232 m
MugakideakChaintré, La Chapelle-de-Guinchay, Crêches-sur-Saône, Leynes, Saint-Amour-Bellevue eta Saint-Vérand
Demografia
Biztanleria530 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 256 (%49,1) (%50,9) 265 alt_right
Dentsitatea237 bizt/km²
chanes.fr

Chânes Frantziako udalerria da, Saona eta Loira departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 530 biztanle zituen 2,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Chaintré, La Chapelle-de-Guinchay, Crêches-sur-Saône, Leynes, Saint-Amour-Bellevue eta Saint-Vérand.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ChânesChânes
Població amb 530 habitants (2000)Chaintré (1,0 km)
Població amb 183 habitants (2000)Saint-Vérand (1,5 km)
Població amb 747 habitants (2000)Vinzelles (2,4 km)
Població amb 485 habitants (2000)Leynes (2,8 km)
Població amb 326 habitants (2000)Fuissé (3,2 km)
Població amb 161 habitants (2000)Chasselas (3,7 km)
Població amb 804 habitants (2000)Juliénas (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfa motakoa da: klima epela, uda beroa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinentalaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Borgoina eta Saonako haranako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi ona (1900 ordu/urte), uda beroa (18,5 °C); aire lehorra udaberrian eta udan, haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da, 18,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 812 mm-koa da, urtarrilean 10,2 euri-egun eta uztailean 7,1 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Charnay-lès-Mâcon udalerrian dago, 5,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 833,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,8 °C-koa da, 2003ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -21,4 °C-koa da, 1956ko otsailaren 15an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (21,5 °C) eta hotzena urtarrila (3,5 °C). Urteko prezipitazioa 872 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (97 mm) eta lehorrena martxoa (55 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,9 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2019, 2020, 2022 eta 2023. Urterik beroena 2022 izan zen (13,6 °C) eta hotzena 1963 (9,7 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Chânes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.5 4.3 8.1 11.4 15.6 19.4 21.5 20.8 16.3 12.2 7.2 4.2 12.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 57 55 68 80 68 70 72 72 91 97 76 872
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,4+1,4+1,4+1,5+1,7+1,2+1,5+0,2+0,8+1,2+1,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2003004005006007008001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 265 gizon, 256 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
1.89
 
85-89
 
3.91
5.66
 
80-84
 
3.91
7.55
 
75-79
 
16.02
3.77
 
70-74
 
7.81
5.66
 
65-69
 
9.77
1.89
 
60-64
 
1.95
7.55
 
55-59
 
3.91
9.43
 
50-54
 
5.86
5.66
 
45-49
 
7.81
9.43
 
40-44
 
5.86
5.66
 
35-39
 
3.91
7.55
 
30-34
 
9.77
1.89
 
25-29
 
3.91
1.89
 
20-24
 
3.91
9.43
 
15-19
 
0.00
5.66
 
10-14
 
5.86
5.66
 
5-9
 
1.95
3.77
 
0-4
 
3.91
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Chânes udalerrian 530 biztanle zeuden eta 252 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,10 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 40,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 31,0 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

530biztanle
252elkarbizitza-unitate
2,10lagun elkarbizitza-unitateko
173familia
Udalerria
% 26
% 41
% 31
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 173 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (103). 108 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 30k bi, eta 5k hiru edo gehiago.[10]

103
65
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean108
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba30
Hiru seme-alaba5
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 40,9), enplegatuak (% 18,3), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 12,3), erdi-mailako lanbideak (% 7,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 40,9) Saona eta Loira departamenduko batez bestekoaren (% 37,8) gainetik dago. 16 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 6,3).[10]

Udalerria
% 12
% 18
% 41
Saona eta Loira
% 13
% 14
% 17
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 277 etxebizitza zeuden. Horietatik 250 egoitza nagusi ziren, 18 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (254), eta apartamentuak gutxi ziren (21). Egoitza nagusietatik 213 beren jabearen bizilekuak ziren, 33 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 4 doan lagata.[11]

277etxebizitza
250egoitza nagusi
254etxe
21apartamentu

Etxebizitza multzoa

250
Egoitza nagusia (250)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (18)Hutsik (8)

Etxe mota

254
Etxea (254)Apartamentua (21)

Jabetza egoera

213
33
Jabeak (213)Alokairuan (33)Doan lagata (4)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (93).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik62
1919-194514
1946-197016
1971-199093
1991-200532
2006-202031

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (153). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (115 etxebizitzatan). 193 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 107 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 139tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela7
3 gela22
4 gela68
5 gela edo gehiago153

Berogailu mota

115
33
65
36
Gas sarea (115)Fuel-olioa (33)Elektrizitatea (65)Gas botila (1)Bestelakoak (36)

Aparkalekua eta ibilgailuak

193aparkalekua
107ibilgailu 1
139ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 296 biztanleetatik 242 aktibo ziren (% 81,8), horietako 234 lanean (% 79,1) eta 8 langabezian (aktiboen % 3,3).

29615-64 urteko biztanle
% 81,8aktibo
% 79,1lanean
% 3,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 47,5
25-54 urte% 98,3
55-64 urte% 63,0
Gizonak% 81,2
Emakumeak% 82,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,5
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 6,6
Batxilergoa% 1,6
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 3,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

54 ez-aktibotik 20 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 37,0), 28 erretiraturik zeuden (% 51,9) eta 6 bestelako ez-aktibo ziren (% 11,1).

Ez-aktiboak

% 37
% 52
% 11
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 8
% 14
% 18
% 18
% 29
% 12
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 179 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 234 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

179enplegu udalerrian
% 81,0soldatapeko
% 19,0ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 29.670 eurokoa zen.

29.670 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.970 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 27 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 2 janari enpresak ziren, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 8 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 2 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 1 administrazio publikoko enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 1 igeltseroa, 2 margolariak, 1 zurgina, 2 argiketariak eta 1 jatetxe.[13]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen eta 1 okindegia zen.[14]

2000. urtean Chânes udalerrian 26 nekazaritza-ustiategi zeuden, 144 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1943ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Mâcon », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]