Canbia Bruce Springsteen

{{Infobox de Personajo
|nome = Bruce Springsteen
|imaxene = Bruce Springsteen - Roskilde Festival 2012.jpg
|didascałia = Bruce Springsteen in concerto inte el 2012
|tipo = 
|nome_vero = 
|data_nasita = 23 de setenbre 1949
|liogo_nasita = Long Branch
|data_morte = 
|liogo_morte = 
|paexe = 
|ani_atività = 1972 - in atività
|xenere = [[Rock]]
|eticheta = [[Columbia Records]]
|strumento = [[Canto|Voxe]], [[chitara]]
|profesion = canntante, chitarista
|altre_profesion = 
|conponenti = 
|ex_conponenti = 
|albun = 35
|studio = 20
|live = 7
|racolte = 8 
|sito = 
}}
'''Bruce Springsteen''', (Long Branch, 23 de setenbre 1949), el ze un [[cantante]], [[Chitarista|ghitarista]] statunitense granfàto famozo e co gran nùmaro de fans in volta par el mondo.

«''The Boss''», come che'l ze senpre soranomenà, el ze uno dei artisti pì conosùi e raprezentadivi inte l'anbito de ła mùzega [[rock]].<ref name=AllMusic>{{cita web|autore=William Ruhlmann|titolo=Bruce Springsteen – Artist Biography|sito=AllMusic|http://www.allmusic.com/artist/bruce-springsteen-mn0000530745/biography|accesso=11 novembre 2015|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6TjkN2m8U|dataarchivio=31 novembre 2014|deadurl=no}}</ref> Conpanjà par gran parte de ła só cariera da ła [[E Street Band]], el ze deventà famozo soratuto par łe só coinvolzenti ezibision da'l vivo, razonzendo ła sima de ła popołarità intrà ła segonda metà dei ani setanta e el desenio sucesivo.

Fra i só [[album discografeghi|àlbun]] de major suceso A se recorda ''[[Born to Run]]'', ''[[Darkness on the Edge of Town]]'', ''[[The River (album Bruce Springsteen)|The River]]'' e ''[[Born in the U.S.A.]]'', łaori enblemateghi de ła so poetega che conta – co  l'imediatesa de ła mùzega rock – ła cotidianità dei "ùltemi" d'America, inte'l solco de ła tradision dei cusìditi «''storyteller''», ofrindo un spacà de ła grandesa e de łe contradision de ła sosietà statunitense;<ref name=Iorio>{{cita web|autore=Maurizio Iorio|titolo=Quarant'anni fa esce "Born to Run" e comincia l'epopea musicale di Bruce Springsteen|sito=Rainews|data=25 agosto 2015|url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Quaranta-anni-fa-esce-Born-to-run-e-comincia-epopea-musicale-di-Bruce-Sprinsgteen-57c39a2f-aef4-4245-afe0-b8a3a81fd37a.html|accesso=19 febbraio 2016|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6fPTcHkOf?url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/Quaranta-anni-fa-esce-Born-to-run-e-comincia-epopea-musicale-di-Bruce-Sprinsgteen-57c39a2f-aef4-4245-afe0-b8a3a81fd37a.html|dataarchivio=19 febbraio 2016|deadurl=no|urlmorto=sì}}</ref><ref name=Onda>{{cita web|autore=Cristian Degano|titolo=Bruce Springsteen – Il menestrello dell'Altramerica|sito=Ondarock|url=http://www.ondarock.it/songwriter/brucespringsteen.htm|accesso=11 novembre 2015|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6TjV7hk2A?url=http://www.ondarock.it/songwriter/brucespringsteen.htm|dataarchivio=31 ottobre 2014|deadurl=yes|urlmorto=sì}}</ref> co'l disco ''[[The Rising (album Bruce Springsteen)|The Rising]]'' el ze intarvenjìo anca so ła trazedia dei [[atentati de l'11 setenbre 2001]].<ref>{{cita web|lingua=en|url=http://www.musicbox-online.com/9-11.html|titolo=Bruce Springsteen – The Rising|accesso=11 novembre 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20180411235359/http://www.musicbox-online.com/9-11.html|dataarchivio=11 aprile 2018|urlmorto=yes}}</ref> Springsteen el ze conosùo anca par el só sostenjo a nùmaroze inisiative de carater sosiałe e par el só inzenjo a favor de'l zviłupo de'l só Stato d'orizene, el [[New Jersey]]. Inte i ani domiłe el ga partesipà ativamente al dibatito połìtego inte i Stati Unii, puzando łe canpanje presidensiałe de [[John Kerry]] e de [[Barack Obama]].<ref>{{cita web|lingua=en|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/04/16/bruce-springsteen-endorse_n_96933.html|titolo=The Boss Picks A Boss: Bruce Springsteen Endorses Obama|autore=Rachel Sklar|data=16 aprile 2008|accesso=11 novembre 2015|editore=[[HuffPost]]|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20180411235359/http://www.musicbox-online.com/9-11.html|dataarchivio=11 aprile 2018|urlmorto=no}}</ref>

In pì de cuarant'ani di cariera el ga vendesto 65 miłion de dischi inte'l só paeze e, daspò serte stime, suparzó 120 miłion inte'l mondo.<ref name=RIAA>{{cita web|lingua=en|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAA#search_section|titolo=Gold & Platinum – Top Selling Artists|sito=RIAA.com|editore=Recording Industry Association of America|accesso=13 gennaio 2016|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6eVFdOKmS?url=http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies#search_section|dataarchivio=13 gennaio 2016|deadurl=no|urlmorto=sì}}</ref><ref name=SB>{{cita web|lingua=en|url=http://www.statisticbrain.com/top-selling-music-artists-of-all-time/|titolo=Top Selling Music Artists of All Time|sito=Statistic Brain Research Institute|accesso=13 gennaio 2016|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6eVGrkSHk?url=http://www.statisticbrain.com/top-selling-music-artists-of-all-time/|dataarchivio=13 gennaio 2016|deadurl=yes|urlmorto=sì}}</ref> El só łaor el ghe ga frutà un muciuo de reconosimenti, tra cui vinti [[Grammy Award|Grammy]], un [[Premio Oscar|Oscar]], un [[Tony Award]] e el [[Kennedy Center Honors|Kennedy Center Honor]], che ghe ze stà atribuìo par el só contributo a ła difuzion de ła [[Cultura dei Stati Unii d'America|cultura dei Stati Unii]] inte'l mondo; el ze stà anca insinjìo ła [[medaja presidensiałe de ła łibartà]], masima onorifisensa siviłe statunitense.<ref name=AmericanSkin172>{{cita|Labianca, 2002|p. 172}}.</ref><ref>{{cita web|lingua=en|url=http://www.kennedy-center.org/artist/A56005|titolo=Bruce Springsteen|editore=The Kennedy Center|data=9 settembre 2009|accesso=11 novembre 2015|urlarchivio=https://archive.is/20151111194939/http://www.kennedy-center.org/artist/A56005|dataarchivio=11 novembre 2015|urlmorto=no}}</ref><ref name=Medaglia>{{cita web|titolo=President Obama Names Recipients of the Presidential Medal of Freedom|sito=The White House|url=https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2016/11/16/president-obama-names-recipients-presidential-medal-freedom|lingua=en|accesso=22 novembre 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20161122031847/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2016/11/16/president-obama-names-recipients-presidential-medal-freedom|dataarchivio=22 novembre 2016|deadurl=no}}</ref>

== Biografia ==
=== L'infansia e l'adołesensa ===
Bruce Springsteen el ze nasesto a'l Monmouth Memorial Hospital de ła łocalità balnear de [[Long Branch (New Jersey)|Long Branch]], inte'l [[New Jersey]], ma el ga pasà l'infansia e l'adołesensa inte ła visina [[Freehold (New Jersey)|Freehold]], sitadina operaia de l'entrotera.<ref name=Birthplace>{{cita libro|autore=Chris Epting|titolo=The Birthplace Book|editore=Stackpole Books|anno=2009|lingua=inglese|p=49|url=https://books.google.it/books?id=xn5IhA7OAZsC&lpg=PA49&dq=Bruce+Springsteen+Monmouth+Memorial+Hospital&hl=it&pg=PA49#v=onepage&q&f=false|isbn=978-0-8117-4018-0|accesso=11 novembre 2015}}</ref><ref name=Kir23>{{cita|Kirkpatrick|pp. 23-24}}.</ref> Só pare Douglas Frederick el gaveva asendese irlandeze e ołandeze, da cui el conjome a volte eroneamente considarà d'orìzene zudìa.<ref name=Marsh2004-21>{{cita|Marsh, 2004|pp. 21-22}}.</ref> Só mare, Adele Ann Zirilli (o Zerilli), ła ze invese de orìzene itałiana, provenjente  da na fameja emigrà inte i Stati Unii a ła fin de l'[[XIX sècoło|Otosento]] da [[Vico Equense]], da łe bande de [[Napołi]].<ref name=Womack97>{{cita libro|autore=Samuele F.S. Pardini|titolo=Bruce Zirilli: the italian sides of Bruce Springsteen}} in {{cita|Womack|p. 97}}.</ref><ref name="Zirilli">
El nome de ła fameja materna de Springsteen el ze indegà a volte come «Zirilli» e altre come «Zerilli». El nome famejar el jera in efeti Zerilli, ma el canbio de vocałe l'è stà probabilmente fruto de na trascrision zbałià dovùa a ła deformasion de pronunsia tra ła łengua itałiana e cheła ingleza, come de frecuente A ze avenjesto par i imigrào itałiani rezistrài a [[Ellis Island]]. El steso Springsteen l'a confermà in pì ocazion de aver orìzene itałiane (v. {{cita news|autore=Valerio Bruner|titolo=Come Bruce Springsteen ze diventato "Paisà": intervista all'Associazione Culturale Pink Cadillac Music|pubblicazione=Il Levante|data=4 maggio 2013|url=http://www.levanteonline.net/index.php/cultura/musica/8564-come-bruce-springsteen-e-diventato-paisa-intervista-allassociazione-culturale-pink-cadillac-music.html|accesso=11 novembre 2015|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6Ga5kOl47?url=http://www.levanteonline.net/index.php/cultura/musica/8564-come-bruce-springsteen-e-diventato-paisa-intervista-allassociazione-culturale-pink-cadillac-music.html|dataarchivio=13 maggio 2013|urlmorto=sì}}).</ref> I Springsteen i gavea avesto altre do fie, Virginia (dita Ginny, nasùa inte el 1950) e [[Pamela Springsteen|Pamela]] (dita Pam, nasùa inte'l 1962), drioman atora e fotografa de suceso.<ref name=Col532>{{cita|Colombati|p. 532}}.</ref>

[[Imàjine:CR 537 in Downtown Freehold.jpg|miniatura|Scurso de ła South Street a [[Freehold (New Jersey)|Freehold]]]]

Bruce el ga cresùo in una fameja de ła cusìdita ''[[clase łavoradora|working class]]'' che ła se catava de frente in condision econòmeghe precarie. El pare, veteran de ła [[segonda guera mondiałe]], el canbiava de frecuente łaoro: in tenpi desconpanji el ze stà inpiegà cofà tasista, conduzente de autobus, operaio e vardia carceraria, el tuto alternà a parìodi de dezocupasion; ła mare ła gaveva invese un łaoro stàbiłe come segretaria in uno studio łegałe.<ref name=Kir23/><ref name=Marsh2004-21/><ref name=Col474>{{cita|Colombati|p. 474}}.</ref> A cauza de łe dificoltà finansiarie, el nucleo famejar el ze stà costrenzesto a canbiar de frecuente ałozo: inisialmente Doug e Adele Springsteen i abitava so un picoło partamento inte'l cuartier de Jerseyville, ma a ła nasita de'l fio i se ga trasferìi al nùmaro 87 de Rundolph Street inte ła caza dei noni paterni;<ref name=Car1>{{cita|Carlin|cap. 1}}.</ref> inte'l 1954 può i se ga spostà in Institute Street e inte'l 1962, co A ze nasesta ła tersozénita Pam, a'l nùmaro 68 de South Street in una viłeta a do piani in afito;<ref name=Col608>{{cita|Colombati|p. 608}}.</ref> par calche tenpo i ze stà ospitài dai noni materni, i Zirilli.<ref name=Kir23/> El raporto de Bruce co'l pare el jera conflituałe, contradistinto da łonghi parìodi de siłensio intersài a béghe rùspie , el che el ze ndà a detrimento de l'armonia famejar.<ref name=Car3>{{cita|Carlin|cap. 3}}.</ref> Inte'l 1969 Doug Springsteen el ze emigrà infin in [[Całifornia]] co ła fameja par sercar łaor, ma el fio mazor – ormai grando – elze restà a vivar inte ła caza dei zenidori infinamente a cuando che no'l ze stà sfratà.<ref name=Marsh2004-49>{{cita|Marsh, 2004|p. 49}}.</ref>

Bruce el ga frecuentà ła scòła prima a l'istituto de ła só parochia, ła St. Rose of Lima, intrà el 1955 e el 1963, par trasferirse drìoman a ła Freehold High School indove che'l s'a diplomà inte'l 1967.<ref name=Kir25>{{cita|Kirkpatrick|p. 25}}.</ref><ref name=AS11>{{cita|Labianca, 2002|p. 11}}.</ref> L'aprocio de'l tozo co ła scoła catòłega no l'è stà fàsiłe: poco propenso ad adeguarse a ła rizida disiplina inponesta de łe mùneghe, el ga vivesto chel parìodo co sofarensa rivando a izołarse dai só coetanei.<ref name=Car1/>

El primo incontro de Springsteen co ła mùzega l'è avenjesto co'l gavea sete ani, el 6 de setenbre 1956, col gaveva asistìo a ła prima séłebre ezibision de [[Elvis Presley]] all'''[[The Ed Sullivan Show|Ed Sullivan Show]]'', una de łe trazmision tełevizive pì popołare de l'época.<ref name=AS11/> Ancora puteło, Springsteen el ga desidesto che'l sarìa vołesto deventar come Elvis e a Nadałe l'a otenjesto in dono na ghitara zogàtoło de plàstega.<ref name=Masur17>{{cita|Masur|p. 17}}.</ref> Do ani pì tardi só mare ła ga tołesto in afito Bruce un strumento vero, daspò ła promesa che'l tozo el gavarìa ciapà łesion; a cheł'età parò łe só man łe zera masa picenine e Springsteen el ga perdesto intarese presto de ła ghitara par dedicarse a'l [[baseball]] e ad altre atività.<ref name=Col607>{{cita|Colombati|p. 607}}.</ref> Inte'l 1963 el ga conprà na [[chitara acustica|ghitara acùstega]] doparada par ła cifra de 18 dołari, vadanjài grasie a picołi łaoreti inte'l cuartier, e el ga scominsià a ciapar łesion da un só cuzin che'l ghe ga insenjà i primi rudimenti.<ref name=Col608/><ref name=AS8>{{cita|Labianca, 2002|pp. 8-9}}.</ref> El stra zòvane Sringsteen el ga scumisià cusì a pasar un mucio de tenpo serà in caza par sercar de mejorar ła só tècnega. Colpìa da l'inpenjo de só fiòło, inte'l Nadałe de'l 1964 só mare ghe ga regałà na [[chitara ełetrica|ghitara ełètreca]] Kent e un [[anplifegador (ghitara)|anplifegador]]: ła strumentasion ła zera costà 60 dołari che só mare ła se gaveva fata inprestar e che ła ga restituìo co regołari rate mensiłi. Ła ghitara, a cui Springsteen el ga dedicà drìoman ła canson ''The Wish'', ła ga verzesto novi orizonti muzegałi a'l tozo che'l ga tacà intarazir majormente co'l mondo esterno.<ref name=Col608/><ref name=Masur23>{{cita|Masur|p. 23}}.</ref>

Da adołesente Springsteen el ze stà influensà da mùzega trazmetesta de łe stasion radiofòneghe de [[New York]] e [[Filadelfia]],<ref name=Car2>{{cita|Carlin|cap. 2}}.</ref> restando asé colpìo da'l [[rock]] e in partegołar dai esponenti de ła ''[[British invasion]]'', cuałi i [[The Animals|Animals]], i [[The Beatles|Beatles]], i [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] e i [[The Who|Who]].<ref name=Kir23/><ref name=Col608/><ref name=Masur23/><ref name=Marsh23>{{cita|Marsh, 2004|p.23}}.</ref> Inazonta, inte'l 1961 el ga asistìo a na ezibision de [[Chubby Checker]] ad [[Atlantic City]]. El primo brano rock che Springsteen ga inparà a sonar co ła só nova ghitara el ze stà ''[[Twist and Shout]]'' dei [[The Isley Brothers|Isley Brothers]]: ła canson ła ze stà sonada da'l cantaudor par tuta ła só cariera come «bis» in coa dei só conserti.<ref name=Car2/>

=== I primi grupi ===
[[Imàjine:Cafe Wha? South view 2005-04-04.jpg|miniatura|sinistra|L'ingreso de'l [[Cafe Wha?]] inte'l [[Greenwich Village]] a [[New York]]]]

Inte'l 1965 el cuindezene Bruce Springsteen el zera stà ameso come ghitarista rìtmego inte i The Rougues, un grupo de tozi de Freehold co i cuałi el ga ezordìo durando na festa da bało par adołesenti. Drìoman el ze entrà far parte dei The Castiles, n'altro grupo de stra zòvani co a cao el só conpanjo de scòła George Theiss, el cui repartorio el zera bazà so'l stiłe muzegałe dei grupi inglezi che i jera drìo scumisiar afermarse anca inte i Stati Unii. I tozi i ga catà un juto inte el trentadoene Gordon "Tex" Vinyard, che'l łi ga resevesti inte ła só caza e el se ga proponesto cofà só mentore riusindo a procurar a'l novo grupo calche ingagio inte łe feste studentesche. I Castiles par zonta i gaveva ciapà parte a serte conpetision intrà grupi amatoriałi: l'è sta durante una de ste ùlteme che Springsteen el ga incontrà [[Steven Van Zandt]], un ghitarista poco pì zòvane de eło che drìoman el ze devenjesto dei só prensipałi cołaboradori uno dei so mejo amighi.

El baterista Bart Haynes, finìa ła scòła, se ga rołà inte i [[United States Marine Corps|Marines]] e inte'l 1967 el ze restà copà in conbatimento in [[guera del Vietnam|Vietnam]]: 'sto epizodio el ga senjà ła vita de'l zòvane Springsteen e de cua A ze scaturìo el só intarese par ła vita dei reduzi, ai cuałi, drìoman, el ga dedegà tanto inpenjo anca soto el profiło econòmego. Inpetìo par ła vizita de łeva, Springsteen el ze stà scartà evitando cusì el rołamento. Inte l'istà de'l 1968 i Castiles i se ga desfà sìben i fuse riusìi a conseguir inte'l fratenpo na discreta notorietà: l'ano presedente el grupo el gaveva tenjùo alguni spetacołi a'l [[Cafe Wha?]] de New York e el gavea rejistrà do brani, ''That's What You Get'' e ''Baby I'' (entranbi a firma Springsteen-Theiss), par un 45 zii che anpò no'l ze stà mai publegà. Springsteen intanto el ga intraprendesto i studi univarsitari a l'Ocean County Community College, restando iscrito par sirca un ano e mezo. Co to do tozi conosùi a'l ''campus'' el ga formà i Earth, un ''[[power trio]]'' so'l modeło dei [[Cream]] e dei [[The Jimi Hendrix Experience|Experience]] de [[Jimi Hendrix]].<ref name=Marsh2004-41>{{cita|Marsh, 2004|p. 41}}.</ref><ref name=Car4>{{cita|Carlin|cap. 4}}.</ref>

So i scominsi del 1969 Springsteen el ga tacà frecuentar [[Asbury Park]], łocałità de viłegiatura del [[Jersey Shore]] conosùa par ła só vita noturna: uno dei łocałi pì famozi de ła sità el jera l'Upstage Club che, dopo l'orario de seràda, el restava a dispozision dei muzicisti par inprovizasion e ''[[jam session]]''. Springsteen, che'l gaveva abandonà ła ghitara Kent par na [[Gibson Les Paul]], el ga strenzesto presto amicisia co do frecuendatori abituałi de'l łocałe, el baterista [[Vini Lopez]] e l'organista [[Danny Federici]], fondando insenbre a łori un grupo che'l ga ciapà el nome de Child.<ref name=Marsh2004-4144>{{cita|Marsh, 2004|pp. 41-44}}.</ref> El grupo, che poco dopo el ga canbià nome in [[Steel Mill]] («asiałaria»), el ga fato créser in prèsa ła propia popołarità grasie a'l contributo de Carl "Tinker" West, un costrutor de tòłe da surf che'l ze devenjesto el só manager. Inte 'l 1970 i Steel Mill, de cui Springsteen el jera el ''[[frontman]]'' e el prensipałe conpozidor, el sonava in [[Całifornia]] a'l Matrix de [[Berkeley]], un łocałe ''hippie'' de propietà de [[Marty Balin]], el cantante dei [[Jefferson Airplane]];<ref name=Car5>{{cita|Carlin|cap. 5}}.</ref><ref name=Elwood>{{cita news|autore=Joel Selvin|titolo=PHIL ELWOOD: 1926-2006 / Beloved Bay Area jazz and blues critic|pubblicazione=San Francisco Chronicle|editore=Hearst Communications Inc.|data=11 gennaio 2006|url=http://www.sfgate.com/news/article/PHIL-ELWOOD-1926-2006-Beloved-Bay-Area-jazz-2506736.php|lingua=en|accesso=12 febbraio 2016|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6GedOI51k?url=http://www.sfgate.com/news/article/PHIL-ELWOOD-1926-2006-Beloved-Bay-Area-jazz-2506736.php|dataarchivio=16 maggio 2013||urlmorto=sì}}</ref> l'inprezario [[Bill Graham]] ghe ga oferto a łori anca un contrato discogràfego, ma Springsteen e soci i ga refudà. El grupo, che inte'l fratenpo el gaveva zontà a l'orgànego Steven Van Zandt a'l baso e po el cantante Robbin Thompson, el ze restà in atività fin a'l 1971 co  Springsteen el ga desfà el sodałisio.<ref name=Marsh47>{{cita|Marsh, 2004|pp. 46-47}}.</ref><ref name=Wien41>{{cita|Wien|pp. 41-43}}.</ref>

El muzicista el zera intensionà a formar un novo grupo, na formasion zlargà che ła sorpasase el rock ghitarìstego dei Steel Mill in favor de un repartorio insentrà so łe só conpozision e so un zènare pì visin a [[Van Morrison]], cantaudor irlandeze de'l cuało el apresava el stiłe conotà da na sintezi de rock, [[blues]], [[jazz]] e [[gospel]].<ref name=Car6>{{cita|Carlin|cap. 6}}.</ref> Fratanto Springsteen e soci i sèitava  sonar inte i łocałi del Jersey Shore e inte'l marso de'l 1971 i ga verzesto un conserto par ła [[The Allman Brothers Band|Allman Brothers Band]].<ref name=Col615>{{cita|Colombati|p. 615}}.</ref> In cuełi mezi ga ciapà forma un cołetivo numarozo conosùo cofà Dr. Zoom and the Sonic Boom, che'l ga senjà el pasagio  da l'[[heavy metal]] dei Steel Mill a łe sonorità che ga rendùo séłebre  Springsteen drìoman;<ref name=Wien62>{{cita|Wien|pp. 62-64}}.</ref> inte l'isteso parìodo el zòvane el se ga ezibìo anca in altri grupi de Asbury Park che ga avùo vita breve: tra cueste A se anovera ła Sundance Blues Band, guidà da Van Zandt co [[Southside Johnny]] a l'armònega, [[Garry Tallent]] a'l baso, Vini Lopez a ła bataria e Joe Hagstrom a ła ghitara, presto sostituìo dal medèmo Springsteen.<ref name=Marsh48>{{cita|Marsh, 2004|pp. 48-49}}.</ref><ref name=Col616>{{cita|Colombati|p. 616}}.</ref>

[[Imàjine:943 AP Boardwalk.JPG|miniatura|El łongomar de [[Asbury Park]]]]

Co i Sonic Boom come nucleo inisiałe, el muzicista el ze riusìo a formar un grupo pì grando, componùo da dieze ełementi conpanjài da na sesion de fiati e da un coro femenìn, co "Tinker" West come manager. Ła formasion, prima pìtosto eterozenea, drìoman ła se ga stabiłizà intorno a un cuinteto conprendente el cao (leader), Tallent, Van Zandt, Lopez e el tastierista [[David Sancious]].<ref name=Marsh48/><ref name=Col616/> El novo grupo el ga ezordìo el 10 de łujo 1971 co'l nome de Bruce Springsteen Band e el ze restà, intrà alterne vicende, fin a l'apriłe sucesivo sensa parò eguałiàr i rezultadi dei Steel Mill.<ref name=Col657>{{cita|Colombati|p. 657}}.</ref>

El muzicista intanto el aera drìo mejorar łe só capasità conpozidive e el gaveva scominsià a ezibirse regołarmente anca da só pòsta, conpanjà de norma da ła só ghitara acùstega. De conseguensa el ga tacà reservar mazor atension ai testi, che i se ga fazesti progresivamente pì łonghi e artegołài, popołài da parsonazi senpre desconpanji e pitoreschi che i ze deventài na caraterìstega partegołar de ła só proposta artistega.<ref name=Col479>{{cita|Colombati|p. 479}}.</ref> Intrà l'atività poco remunerativa co'l grupo e cueła cofà cantaudor in ciàve acùstega, che ghe ga ofrìo ła posibiłità de otenjer calche ingagio inte'l łocal del [[Greenwich Village]] de New York, Springsteen el ga sernìo infin par sta ùltema.<ref name=Car7>{{cita|Carlin|cap. 7}}.</ref>

=== L'ezordio discogràfego ===
Inte'l novenbre del 1971 "Tinker" West ga organizà un incontro co [[Mike Appel]] e Jim Cretecos, do [[paroliere|parolieri]] che vołeva espander i só afari inte'l setor discografego. L'audision ła ze stà curta e dełudente, ma Springsteen el ghe ga domandà ad Appel na segonda oportunità. El novo provin el ga avùo łogo inte el febràro del 1972 e sta volta el muzeghista, che inte'l fratenpo el gaveva conponesto un gran nùmaro de nove canson, el ga susità l'aprovasion dei do inpresari, i cuałi i ghe ga fazùo firmar un contrato e i ga fondà ła Laurel Canyon, na sosità dedicada par intièro a ła promosion de ła só carièra.

Inte ła primavera sucesiva Appel el ga sercà de tor contrati co [[Clive Davis]], el prezidente de ła [[Columbia Records]]. Stante che staltro no'l jera disponibiłe, el ga ciamà [[John Hammond (produtor)|John Hammond]], considarà el pì àbiłe ''talent scout'' de l'industria discogràfega, 
cołù che gaveva descoerzesto [[Bob Dylan]] e in presedensa el gaveva ingajà artisti cofà [[Billie Holiday]], [[Count Basie]], [[Pete Seeger]] e ancor prima [[Bessie Smith]] e [[Benny Goodman]]. L'insistensa de Appel ła ze stà tałe che infin el ze riusìo a otenjer un apontamento co'l [[produtor discografego|produtor]] inte i primi dì de'l majo 1972: l'audision de Springsteen, el cuało se ga ezibio conpangà solchè da ła só ghitara acùstega, ga convinsùo Hammond che ga fazesto rejistrar al muzicista alcune [[demo]]. Davis, dopo aver scoltà i nastri, el ga desidesto de métar soto contratto el zovane cantaudor, ma in realtà l'acordo el ze stà siglà co ła Laurel Canyon, daspuò che Springsteen el gaveva consedesto a ła sosietà de Appel i deriti so łe só canson e'l controło scuazi conpleto de ła só carièra.<ref name=Marsh2004-51>{{cita|Marsh, 2004|pp. 51-55}}.</ref><ref name="Car8">{{cita|Carlin|cap. 8}}.</ref>

[[Imàjine:944 AP Beach sign.JPG|miniatura|sinistra|Na insenja so ła spiaja de Asbury Park che ła reciama ła coertina del'l primo àlbun de Bruce Springsteen]]

Sostenjùo dai vertisi de ła Columbia, che i credeva de dover zlansar ła carièra de na sòrta de «novo Dylan», el muzicista el se ga parecià a ła rejistrasion del so primo album e par l'ocazion el ga ciamà a racolta i conponenti de ła Bruce Springsteen Band.<ref name=Marsh2004-56>{{cita|Marsh, 2004|p. 56}}.</ref> Ła desizion de łaorar co'l só grupo ła jera par l'artista un fato naturałe che anpò el ga ciapà de sorpreza Appel e i esponenti de ła Columbia: el manager se spetava infati de produzer un disco in stiłe [[folk rock|folk]], domenà da ła ghitara e da ła voze irochìa e patìa de Springsteen; al steso modo i discogràfeghi intendeva afiancar al muzeghista na mànega de rodai [[turnista|turnisti]] par reałizar un album acustego so'l modèło vinsente dei cantaudori a chel tenpo in voga, come [[James Taylor]] o l'isteso Bob Dylan. Anca grasie al puzo de Davis e contro el parér de Hammond, Springsteen el ze stà autorizà a inpiegar el só grupo;<ref name=Marsh2004-57>{{cita|Marsh, 2004|pp. 56-58}}.</ref> el soło Steve Van Zandt el zera stà escludesto e el ga partesipà esclusivamente a łe prime faze de łe rejistrasion.<ref name="Car8" />

El disco el ze stà conpletà in poche sentàe ai 914 Sound Studios a Blauvelt inte'l [[New York (stato)|Stato de New York]], studi de rejistrasion  econòmeghi sernìi postatamente par contenjir a'l minemo łe speze.<ref name=Heylin-2012-8319>{{cita|Heylin, 2012|Appendice: ''A Selective Bootleg CD Discography''}}.</ref> El grupo el ga insidesto na dezèna de canson conpreze alcune intrà cuełe che Springsteen gaveva sonà inte i so provini acusteghi, cofà ''It's Hard to Be a Saint in the City'' e ''For You''. Davis se ga dichiarà insodisfà del rezultado, in cuanto a so dir nisuna canson gaveva el potensiałe comersiałe par afermarse cofà un sìngoło de suceso: Springsteen ałora el ga conponesto rapidamente do novi brani, ''[[Blinded by the Light]]'' e ''[[Spirit in the Night]]'', che zera stà rejistrà dopo che'l grupo jera stà conzedà. El cantante ga dovesto cuindi sonar tuti i strumenti reciamando Lopez soło par łe parte de bateria; par 'sti do brani el ga vołesto parò ła prezensa de [[Clarence Clemons]], un sasofonista che'l gaveva conosùo l'ano presedente.<ref name=Car8/>

L'àlbun el ze stà publegà inte'l zenaro 1973 co'l titoło de ''[[Greetings from Asbury Park, N.J.]]'', un omajo a ła sità indove el cantante el sentiva de aver łe só raìze.<ref name=Car8/><ref name=Col478>{{cita|Colombati|p. 478}}.</ref> Malgrado parte de ła critica ła gavese acołiesto l'ópara co favor, i rescontri de vendita i ze stà netamente infariori a łe aspetative, co sìrca {{formatnum:25000}} copie vendue inte i primi mezi.<ref name=Car10>{{cita|Carlin|cap. 10}}.</ref> I scarsi rezultadi de'l disco i jera dependesti da l'ecuivoco inisiałe segondo cui Springsteen jera stà prezentà come un novo artista folk: l'àlbun invese el apariva masa grezo movimentà respeto ai canoni de'l [[soft rock]] de matrise cantautorałe e a'l contenpo no'l riusiva a esprimar conpiutamente ła vena rock del muzicista.<ref name=Marsh2004-74>{{cita|Marsh, 2004|pp. 74-78}}.</ref><ref name=Kir52>{{cita|Kirkpatrick|pp. 52-56}}.</ref> A dispeto de l'insuceso discogràfego, Springsteen gera drio inisiar a farse conoser grasie a łe so ezibision dal vivo, vera fonte de sostentamento par el grupo.<ref name=Car9>{{cita|Carlin|cap. 9}}.</ref>

[[Imàjine:Madame Marie.jpg|thumb|El chiosco de ła stròłega Madame Marie so'l łongomar de Asbury Park, mensonada inte ła canson ''[[4th of July, Asbury Park (Sandy)]]''<ref name=MadamMarie>{{cita web|lingua=en|url=https://www.cbsnews.com/news/madame-marie-is-back/|titolo=Madame Marie Is Back|autore=William Vitka|editore=CBSNews|data=17 zugno 2004|accesso=12 febbraio 2016|urlarchivio=https://www.webcitation.org/6SyYyL16F?url=http://www.cbsnews.com/news/madame-marie-is-back/|dataarchivio=30 settembre 2014|urlmorto=sì}}</ref>]]

El segondo łaoro de'l cantante, ''[[The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle]]'', el ze stà destribuio inte'l novenbre de'l steso ano.<ref name=Car10/> Pur resevendo resension asè pozitive, el disco el ga conseguìo na popołarità modesta anca parché ła caza discogràfega, che fratanto ła gaveva zlontanà Davis, no ła ga investìo tante resorse inte ła só promosion.<ref name=Marsh2004-82>{{cita|Marsh, 2004|p. 82}}.</ref> Łe canson de l'album łe ga contribuìo tutavia a zlargar el repertorio de'l grupo che'l sevitava a véder crésar el propio pùblego: i brani pì enerzèteghi, cofà ''E Street Shuffe'' e ''Rosalita'', i ze devenjesti presto tanto aclamài inte i conserti.<ref name=Car10/><ref name=Marsh2004-97>{{cita|Marsh, 2004|p. 97}}.</ref> Par el só segondo disco Springsteen el ga conponesto e rejistrà un gran nùmaro de canson che drioman łe ze  restàe fora da ła scałeta finałe, na pràtega che drioman ła ze devenjesta pitosto comun: tra cueste A se anovara ''The Fever'', brano zontà drento in un raro 45 ziri promosionałe e che'l ze stà po' insidesto da Southside Johnny inte'l 1976, primo dei tanti brani de suceso "donài" da Springsteen ad altri artisti.<ref name=Car10/>

=== I primi sucesi ===
Inte'l zenaro de'l 1974 el grupo el se ga metesto a l'ópara so łe prime canson de un novo àlbun. A febraro Vini Lopez el ze stà łisensià par na barufa co Steve Appel, so fradeło de Mike, e el ze stà sostituìo da [[Ernest Carter]], un baterista amigo de David Sancious.<ref name=Car11>{{cita|Carlin|cap. 11}}.</ref> Poco dopo st'ùltemi i ga łasà el grupo, che inte'l fratenpo el tacava farse ciamar [[E Street Band]], e i ze stà renpiasài da'l baterista [[Max Weinberg]] e da'l pianista [[Roy Bittan]], ingagiài mediante na insersion publegà so on jornałe.<ref name=Labianca42>{{cita|Labianca, 2002|p. 42}}.</ref>

Par Springsteen ła tersa prova discografega ła se prospetava desiziva: un ultarior insuceso el gavarìa infati riscià de conprometer definitivamente ła só carièra.<ref name=Wheels>Thom Zimny, ''Wings for Wheels'' in {{cita disco|artista=|titolo=Born to Run: 30th Anniversary Edition|wktitolo=Born to Run|etichetta=Columbia Records|distributore=Sony BMG|catalogo=828767558929|formato=DVD|anno=2005}}</ref> El łaoro el prosedeva a riłento e co rezultadi frustranti: el grupo el ze riusìo a portar a fenimento un ùnjoło brano, ''[[Born to Run (sìngoło)|Born to Run]]'', che po' gavarà dà el titoło a l'àlbun. Pì volte l'artista el ze stà so'l bruzo de anułar tuto e el ga proponesto de rejistrar tute łe canson da'l vivo in studio o in concerto, da'l momento che l'atività ''live'' ła se jera demostrà ła dimension pì conzeniałe a'l grupo.<ref name=Labianca45>{{cita|Labianca, 2002|p. 45}}.</ref><ref name=Car12>{{cita|Carlin|cap. 12}}.</ref>

Uno dei veneti pì sinjifegadivi inte ła carièra de'l muzegante l'è avenjesto el 9 de majo 1974: a [[Cambridge (Massachusetts)|Cambridge]], inte'l [[Massachusetts]], durante un conserto de [[Bonnie Raitt]] cui Springsteen e el só grupo el fazeva da [[grupo spała]], el pùblego el ga decretà un caovolzimento dei ròłi, reciamando so'l palco l'artista de'l New Jersey in fenimento de'l spetacoło e chiedéndoghe de ezibirse da novo.<ref name=Marsh2004-115>{{cita|Marsh, 2004|p. 115}}.</ref> Alcuni zorni drìoman [[Jon Landau]], critico muzegałe de ''[[Rolling Stone]]'', ga scrivesto so'l setemanałe ''The Real Paper'' de [[Boston]]:<ref name=Cambbell326>{{cita|Campbell|p. 326}}.</ref>

{{Cita|Zioba pasà, a'l teatro de Harvard Square, A go vedesto łanpizar davanti ai òci i me trascorsi rock 'n' roll. E go vedesto calcos'altro: A go vedesto el futuro de'l rock and roll e el só nome el ze Bruce Springsteen. In una sera in cui gavea bezonjo de sentirme zòvane, łu el me ga fazesto sentir come se scoltase mùzega par ła primisima volta.|Jon Landau, ''The Real Paper'', 22 de majo 1974|Last Thursday, at the Harvard Square theatre, I saw my rock 'n' roll past flash before my eyes. And I saw something else: I saw rock and roll future and its name is Bruce Springsteen. And on a night when I needed to feel young, he made me feel like I hearing music for the very first time.|en}}.

L'artìgoło de Landau, sìben publegà so na rivista łocałe, el a colpìo ła critica e i discografeghi, contribuindo inazonta a resołevar łe vendite de ''The Wild, the Innocent and the E Street Shuffle'', che inte l'agosto de'l 1974 se ga aprosemà a łe {{formatnum:100000}} copie.<ref name=Marsh2004-117>{{cita|Marsh, 2004|pp. 117-118}}.</ref> Dopo aver scrivesto una de łe fraze pì séłebre de ła istòria de'l rock,<ref name=Marsh2004-115/> el zornałista el ze devenjesto amigo de Springsteen e el só pì fidà cołaborador, prima cofà produtor discogràfego  e drìoman – a partir da'l 1978 – cofà manager. El parècio de'l novo àlbun el ga riprendesto donca soto ła guida de Landau, che ga portà un mètodo de łaoro pì profesionałe:<ref name=Car12/> el grupo el se ga trasferìo inte i studi Record Plant de [[New York]] indove tute łe canson łe zera stàe rejistràe da cao.<ref name=Marsh2004-123>{{cita|Marsh, 2004|pp. 123-138}}.</ref> Inte'l conpleso ła łaorasion de'l disco ła jera durà sìrca 18 mezi e ''[[Born to Run]]''el ze venjùo fora infin inte l'agosto 1975.<ref name=Labianca45/><ref name=Car12/>

[[Imàjine:Springsteen with Telecaster.jpg|miniatura|sinistra|Springsteen co ła ghitara che ła conparise so ła coertina de ''[[Born to Run]]'' e di altri só dischi<ref name="Tele">Ła ghitara, divenjesta uno dei sìnbołi pì reconosibiłi de'l cantaudor, ła ze un ibrido tra na [[Fender Telecaster]] e una manco conosùa Fender Esquire, modeło sostensialmente conpanjo, ma dotà de un soło pick-up. Springsteen ła ga acuistada inte'l 1973 in un negosio de strumenti de'l New Jersey par 185 dołari. Se tratava de na Telecaster de'l 1953 restaurada co ła zonta de'l mànengo  de na Esquire de l'isteso parìodo. Segondo Springsteen «ła ze na Telecaster, ma no'l ze de'l tuto coreto. Ła ze na mezosangue, se vołemo» (v. {{cita|Carlin|cap. 8}}).</ref>]]

Ła publegasion ła ze stà presedùa da na inponente canpanja promosionałe, bazà so'l bomò «el futuro de'l rock and roll». Springsteen el ga tenjùo a New York dieze spetacołi da «tuto ezaurìo» che i ga susità l'intarese dei mezi de comunegasion de masa, a tal ponto che ''Born to Run'' – ancor prima de ła só usida&nbsp;– el ze devenjùo uno dei àlbun pì spetài de l'ano e ła canson omònema ła ze stà una de łe pì trasmeteste da łe radio.<ref name=Labianca45/><ref name=Marsh2004-117/><ref name=Billboard9-8-75-2>{{cita news|titolo=Inside Track|pubblicazione=Billboard|data=9 agosto 1975|editore=Billboard Publications, Inc.|p=78|lingua=en|url=https://books.google.it/books?id=WBEEAAAAMBAJ&lpg=PA78&dq=bottom%20line%20springsteen&hl=it&pg=PA78#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref><ref name="RS50Concerts">Inte'l 2004 ła rivista muzegałe ''[[Rolling Stone]]'' ga includesto i concerti tra i «50 momenti che ga canbià el rock and roll» (v. {{cita news|titolo=The Moments|pubblicazione=Rolling Stone|lingua=en|data=24 luglio 2004|url=https://www.rollingstone.com/news/story/6085455/the_moments/|accesso=12 febbraio 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20071204181514/http://www.rollingstone.com/news/story/6085455/the_moments/|dataarchivio=4 dicembre 2007|urlmorto=sì}}).</ref>

L'atension consentrà so Springsteen ła ze stà granda asè: el 27 de otobre ''[[Time]]'' e ''[[Newsweek]]'', i do setemanałi statunitensi pì difuzi, i ghe ga dedicà in contenporanea łe respetive covertine al novo protagonista del panorama muzegałe, ma i do artìgołi i prezentava un aprocio diametralmente oposto.<ref name=Car13>{{cita|Carlin|cap. 13}}.</ref><ref name=Marsh2004-153>{{cita|Marsh, 2004|pp. 153-154}}.</ref> So ła covertina de ''Time'' canpegiava ła fraze «''Rock's New Sensation''» («ła rivełasion del rock») e l'artìgoło zera pìtosto favorevołe a Springsteen sìben l'autor Jay Crocks stigmatizase l'enfazi ecesiva che ghe zera stà dedicà.<ref name=Time>{{cita news|autore=Jay Cocks|titolo=The Backstreet Phantom of Rock|pubblicazione=[[Time]]|data=27 ottobre 1975|p=62|editore=Time Inc.|lingua=en|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,913583,00.html|accesso=12 febbraio 2016}}</ref> Ła covertina de'l rivałe ''Newsweek'' ła recava invese un titoło pì critico, «''Making of a Rock Star''» («ła costrusion de na steła de'l rock»): ła canson scrivesta da Maureen Orth ła se consentrava so łe tècneghe co łe cuałe l'industria discogràfega ła plazmava i propi eroi;<ref name=Newsweek>{{cita news|autore=Maureen Orth, Janet Huck, Peter S. Greenberg|titolo=Making of a Rock Star|pubblicazione=[[Newsweek]]|data=27 ottobre 1975|lingua=en}}</ref> a só dir el muzegante el jera ła creasion de un gropo de manipoładori intensionà a inponer a un prodoto privo de contennjùi.<ref name=Marsh2004-153/> Tanto se gaveva discutesto a l'època so ła fegura de Springsteen e, a fronte de tanti osarvadori entuziasti, ghe ze stà chi che ga parlà spacatamente de montadura.<ref name=NYMagazine>{{cita news|autore=Nik Cohn|titolo=Ventilating the Hype|pubblicazione=[[New York (rivista)|New York Magazine]]|data=20 ottobre 1975|p=75|editore=New York Magazine Co. Inc.|lingua=en|url=https://books.google.it/books?id=FukCAAAAMBAJ&lpg=PA75&dq=springsteen%20new%20york%20voice&hl=it&pg=PA75#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref>

Inte'l fratenpo l'àlbun el ga razonzesto in poche setemane ła tersa pozision inte ła clasifega de ''[[Billboard 200|Billboard]]''.<ref name=Billboard13-9-75-2>{{cita news|titolo=Top Lps & Tape|pubblicazione=Billboard|data=13 settembre 1975|editore=Billboard Publications, Inc.|p=74|lingua=en|url=https://books.google.it/books?id=TygEAAAAMBAJ&lpg=RA1-PA73&dq=billboard&hl=it&pg=RA1-PA72-IA1#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref><ref name=Col665>{{cita|Colombati|p. 665}}.</ref> Łe canson de'l disco łe ze devenjeste momenti irinunsiabiłi de ła tournée che i se ga protrazesto insin a ła fin de l'ano; in ùtuno el grupo, che'l gaveva ciapà ła só configurasion pì stabiłe grasie a l'insarimento de Steve Van Zandt come ghitarista ritmico, el zera partìo par un curto tour europeo co do conserti  a l'[[Hammersmith Apollo|Hammersmith Odeon]] de [[Łondra]] e do spetacołi a [[Stocolma]] e [[Amsterdam]].<ref name=AS80>{{cita|Labianca, 2002|p. 80}}.</ref>

Intanto i contrati cuincuenałi stipułài da Springsteen co Mike Appel i se avisinava a ła scadensa: i do i se asinzeva cuindi a tratar l'eventuałe rinovo. A ze stà in sta sircostansa che el cantante el se ga rendesto conto de'l fato che Appel el ezersistava un contròło scuazi totałe so ła só atività artìstega; A se ze rivà presto a na rotura e Springsteen el ga intentà na cauza inte i confronti de l'inpresario, el cuało el ga reazìo a só vòlta co na contrositasion.<ref name=Car14>{{cita|Carlin|cap. 14}}.</ref> El contensiozo, che'l ga coinvolzesto anca ła Columbia, el se ga strasinà par un ano e in chel parìodo l'atività discogràfega ła se ga blocà conpletamente.<ref name=Marsh2004-183>{{cita|Marsh, 2004|pp. 183-184}}.</ref><ref name=Col623>{{cita|Colombati|pp. 623-624}}.</ref> Inte ła verta (primavera) de'l 1977 A se ze rivà infin a un acordo strazudisiałe che'l łibarava el cantaudor da onji vincoło; Appel el gavarìa contestualmente resevùo {{formatnum:800000}} dołari e ła metà dei deriti de łe canson publegàe par ła Laurel Canyon.<ref name=Eliot12-13>{{cita|Eliot|cap. 12-13}}.</ref>

Infrà el 1976 e el 1977, sendo intaroto el łaor in studio, Springsteen el ga dezvolzesto co suceso na granda atività da'l vivo: el muzegante el se ga convinsesto anca a sonar in anbienti pì grandi de łe sałe da conserto indove el se ezibiva pardesòłito e el ga acetà de tenjer concerti inte łe grande arene sportive che'l gaveva senpre rifiudà, inisiando a [[Phoenix]] in setenbre e sevitando drìoman in otobre a'l Spectrum de [[Filadelfia]], ła sità indove el gaveva major sèito.<ref name=Car14/><ref name=Marsh2004-178/> Tutavia, a cauza de ła desputa łegałe in corso, el danaro el fadigava a rivar inte łe scarsèłe dei muzeganti: partanto serti menbri de ła E Street Band i se ga metesto a ła reserca de ingagi co altri artisti. Roy Bittan e Max Weinberg, ad ezenpio, i ga ciapà parte a l'insizion de ''[[Bat Out of Hell]]'' de [[Meat Loaf]], un disco che'l ga otenjesto granda popołarità.<ref name=Car14/><ref name=Marsh2004-178>{{cita|Marsh, 2004|pp. 178-179}}.</ref>

Pochi zorni daspò ła stipuła de l'acordo, Springsteen el ze entà in studio co Jon Landau e ła E Street Band par dar inisio a ła łaorasion de'l só cuarto àlbun.<ref name=Marsh2004-167>{{cita|Marsh, 2004|p. 167}}.</ref> In presedensa el cantante el gaveva tołesto in afito na fatoria a a Holmdel, inte ła canpanja de'l New Jersey, dove par tuta ła durada de ła cauza el gaveva continuà in semiclandestinità a provar e a insider nove canson.<ref name=Car14/>

Co'l ga scominsià łe rezistrasion ofisiałe de'l novo disco, inte i primi zorni de zunjo de'l 1977, Springsteen el gaveva donca za conponesto, provà o soło che abosà diezene de brani.<ref name=AS66>{{cita|Labianca, 2002|pp. 66-72}}.</ref> El só aprocio conpozidivo, infati, el jera radegalmente mudà: da ła brancà de canson scriveste par ''Born to Run'', so łe cuałe el gaveva łaorà a łongo in studio, Springsteen el jera pasà a conpóner de geto zbosi che po' el cuzìva e el riełaborava sensa sosta; framenti de mùzega e de testo i pasava continuamente da na canson a l'altra fin a'l razonzimento de'l rezultado finałe, costituìo da brani dotà de na strutura pì senplise, co [[aranzamento|aranzamenti]] manco partegołari respeto ai dischi presedenti.<ref name=Zimmy>{{cita disco|artista=Thom Zimny|titolo=The Promise: the Making of Darkness on the Edge of Town|wktitolo=The Promise (Bruce Springsteen)|etichetta=Columbia Records|distributore=Sony Music|catalogo=886978746696|formato=DVD|anno=2011}}</ref> Inte'l conpleso łe canson rezistràe in forma pì o manco conpleta łe zera stà na setemana: soło dieze de st'altre łe zera stà po'presernìe par conpóner ła scałeta finałe de l'àlbun, che paraltro ła ze stà canbià diverse volte in corso d'òpara.<ref>Drìoman Springsteen el ga publegà tante de łe altre canson rezistràe o almanco zbosàe durando łe sesion de'l 1977-1978: sincue łe ze stà inserìe in ''[[Tracks (Bruce Springsteen)|Tracks]]'' (1998) e vinti in ''[[The Promise (Bruce Springsteen)|The Promise]]'' (2010); altre sìe canson de'l steso parìodo łe ze stà reinsideste par el sucesivo àlbun ''[[The River (àlbun Bruce Springsteen)|The River]]'' de'l 1980, par un totałe de 41 canson a łe cuałe el ga da zontar canson soło abosàe che łe ze stà rendeste disponibiłi, in varie forme, traverso dischi iłegałi.</ref> A'l contenpo no'l ga reduzesto ła cura par i detaji e el contributo de Jon Landau el ze stà desizivo par jutar Springsteen a inarzerar ła só ezuberansa.<ref name=Zimmy/>

[[Imàjine:Springsteen 05051981 01 200.jpg|miniatura|Bruce Springsteen in conserto a [[Drammen]] inte'l 1981]]

Ła faze de post-produsion ga rezultà critica, dao che i tècneghi de'l son [[Jimmy Iovine]] e Toby Scott no i riusiva a efetuar el [[misajo]] segondo i dezideri del cantaudor. Landau ałora ga dimandà juto a [[Chuck Plotkin]], un produtor de [[Los Angeles]], che ga desidesto de aumentar el vołume del baso ełètrego e de ła grancasa, confarìndo al disco el son desideso e scuro che ne raprezenta una de łe caratarìsteghe prensipałe.<ref name=Zimmy/> L'àlbun, intitołà ''[[Darkness on the Edge of Town]]'', ze stà publegà inte'l zugno del 1978 e ga razonzesto ła cuinta pozision de ła clasifega de ''Billboard''.<ref name=Car16>{{cita|Carlin|cap. 16}}.</ref><ref name=Billboard29-7-78>{{cita news|titolo=Billboard Top Lps & Tape|pubblicazione=Billboard|data=29 luglio 1978|editore=Billboard Publications, Inc.|p=86|lingua=en|url=https://books.google.it/books?id=hSQEAAAAMBAJ&lpg=PT71&dq=darkness%20on%20the%20edge%20of%20town&hl=it&pg=PT86#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref>

Ła tournée promosionałe del disco, considarada una de łe pì inportanti inte ła storia del rock, ga ciapà invio uncora prima de ła publegasion de l'òpara e ła se ga concludesto el 1º de zenaro 1979 dopo 115 ezibision.<ref name=AS84>{{cita|Labianca, 2002|pp. 84-88}}.</ref><ref name=Marsh2004-264>{{cita|Marsh, 2004|p. 264}}.</ref><ref name=Guaitamacchi1978>{{cita|Guaitamacchi|cap. ''Bruce Springsteen & the E Street Band – Nasce il mito della banda del Boss''}}.</ref> Ła scałeta ła ze stà rendesta pì robusta anca da l'inesto de łe numaroze canson cavàe da l'àlbun, che ze devegneste parte integrante del repertorio de Springsteen insenbre a diezene de ''[[cover]]'' e clàseghi del [[rock and roll]]: i concerti donca i se ga diłatà in mezura considerevołe fin a sfiorar speso łe tre ore, al ponto che'l spetàcoło el ze stà spartìo in do parte co l'insarimento de un curto intarvało.<ref name=Car16/><ref name=AS84/>

Inte'l setenbre del 1979 l'artista ga ciapà parte a do de łe cuatro ezibision organizàe al [[Madison Square Garden]] de New York dal cołetivo [[Musicians United for Safe Energy|MUSE]] (''Musicians United for Safe Energy'', «muzicisti unìi par l'enerzìa segura»). L'evento, ideà dopo l'[[insidente de Three Mile Island]] avegnesto el 28 de marso de'l steso ano, intendeva sensibiłizar l'opinion pùblega so i parìgołi de l'[[enerzìa nucleare]].<ref name=Marsh208>{{cita|Marsh, 2004|pp. 208, 221-225}}.</ref> I spetàcołi zera stà documentà da un film e da un triplo [[Long playing|LP]] che raprezenta ła prima aparision de Bruce Springsteen e de ła E Street Band in un [[àlbun dal vivo]].<ref>Pa'ła prima volta el grupo ze stà acredità so disco come «Bruce Springsteen & the E Street Band».</ref><ref name=NNAlbum>{{cita album|anno=1979|artista=AA.VV.|titolo=No Nukes|wktitolo=No Nukes (album)|formato=LP|numerodischi=3|etichetta=Asylum Records|catalogo=ML-801}}</ref>

El disco seguente del cantaudor, ''[[The River (àlbun Bruce Springsteen)|The River]]'', l'è stà publegà inte l'otobre del 1980 dopo na łonga łaorasion che gaveva avesto inisio inte'l majo del 1979.<ref name=Marsh2004-209>{{cita|Marsh, 2004|p. 209}}.</ref><ref name=AS48>{{cita|Labianca, 2002|p. 48}}.</ref> Al prensìpio el projeto l'era bazà so i brani estromesi dal łaor presedente, co'l vełose peso rock ''[[The Ties That Bind (Bruce Springsteen)|The Ties That Bind]]'' che gavarìa dovesto dar el tìtoło a l'òpra; condemanco Springsteen sevitava a conponer nove canson e el gaveva convinsesto ła caza discogràfega a darghe a łe stanpe un àlbun dopio.<ref name=Marsh208/> El brano sernìo come nova ''[[title track]]'' el zera stà prezentà in anteprima durante i concerti del MUSE e el gera dedicà a ła soreła Ginny, restada gravia a 17 ani come ła protagonista de ła canson.<ref name=Wier19>{{cita|Wiersema|p. 19}}.</ref> Dal ponto de vista stiłìstego, el disco el sèitava el parcorso intraprendesto inte i àlbun presedenti, distinguendose tutavia da ''Darkness on the Edge of Town'' par ła prezensa de incalsanti brani [[rockabilly]] intersài a brani de saor [[musica country|country]].<ref name=Car17>{{cita|Carlin|cap. 17}}.</ref>

''The River'' ze stà el primo LP de Springsteen a razonzer ła sìma de ła clasìfega statunitense;<ref name=Billboard1-11-80>{{cita news|titolo=Top LPs & Tape|pubblicazione=Billboard|data=1º novembre 1980|editore=Billboard Publications, Inc.|p=95|lingua=en|url=http://books.google.it/books?id=ZiQEAAAAMBAJ&lpg=PA1&dq=billboard&hl=it&pg=PT94#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref><ref name=Billboard8-11-80>{{cita news|titolo=Top LPs & Tape|pubblicazione=Billboard|data=8 novembre 1980|editore=Billboard Publications, Inc.|p=67|lingua=en|url=http://books.google.it/books?id=iSQEAAAAMBAJ&lpg=PP1&dq=billboard&hl=it&pg=PT78#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref> ''Hungry Heart'', definìo da [[John Lennon]] «el mejo[[sìngoło (mùzega)|sìngoło]] de rock 'n' roll dai tenpi dei Beatles»,<ref name=Col628>{{cita|Colombati|p. 628}}.</ref> A ze stà par zonta el primo 45 ziri de'l cantaudor a entrar inte ła ''top ten''.<ref name=Billboard27-12-80>{{cita news|titolo=Hot 100|pubblicazione=Billboard|data=27 dicembre 1980|editore=Billboard Publications, Inc.|p=95|lingua=en|url=http://books.google.it/books?id=_SQEAAAAMBAJ&lpg=PP1&dq=billboard&hl=it&pg=PT79#v=onepage&q&f=false|accesso=12 febbraio 2016}}</ref> El 3 de otobre 1980 el ga inisià n'altra tournée che ga durà deboto un ano par un totałe de 140 concerti; tra l'apriłe e el zunjo de'l 1981 el muzicista el se ga ezibìo anca a l'èstaro, inte'l só primo vero tour europeo. Nonostante ła prezensa dei novi brani, el cantante andava vanti a inserir in scałeta numaroze ''cover'' de canson de łu amàe, cofà par ezenpio serti brani dei [[Creedence Clearwater Revival]] e el clàsego del folk ''[[This Land Is Your Land]]'' de [[Woody Guthrie]].<ref name=AS90>{{cita|Labianca, 2002|p. 90}}.</ref>

=== L'apise de ła popołarità ===
[[Imàjine:Tascam Portastudio 244.jpg|miniatura|sinistra|Un rezistrador a casete [[Tascam]] Portastudio 244, sucesivo ma sìmiłe asé al modeło 144 co'l cuało Springsteen el ga rezistrà łe trase de ''[[Nebraska (àlbun)|Nebraska]]'']]

Termenada ła tournée de ''The River'', Springsteen el ga insidesto da soło&nbsp;– servìndose de un rezistrador semiprofesionałe a cuatro piste [[Tascam]] – alcuni provini in varsion acùstega, conpanjà escluzivamente da ła chitara e da l'[[armònega a boca]].<ref name=AS101-109>{{cita|Labianca, 2002|pp. 101-109}}.</ref> Dopo alcuni infrutuozi tentadivi de rezistrar łe nove canson co'l grupo, łe trase acùsteghe łe zera stà publegàe scuazi sensa ritochi co'l tìtoło de ''[[Nebraska (àlbun)|Nebraska]]'': el disco, distribuìo inte'l setenbre del 1982, el ga maravejà ła crìtica e el pùblego anca par el ton fosco, a trati dołente, de łe só canson.<ref name=Car18>{{cita|Carlin|cap. 18}}.</ref>

Ła canson ''[[Born in the U.S.A. (sìngoło)|Born in the U.S.A.]]'', conposto par un film de [[Paul Schrader]] mai reałizà ed estrmeso anca da ''Nebraska'',  ze stà el ponto de partensa de l'àlbun sucesivo, el sètemo de ła produsion de Springsteen.<ref name=Col560>{{cita|Colombati|p. 570}}.</ref> Ła łaorasion del disco, inisiada za inte'l zenaro 1982, ła se ga dezvolzesta in modo framentario: inte i stesi mezi Van Zandt el ga reałizà el só primo àlbun da sołista co'l pseudòmeno de Little Steven, łasando el grupo poco dopo; anca Clemons el ga rezistrà un disco in propio inte'l fratenpo tuta ła E Street Band ła ze stà coinvolzesta inte'l rełanso de ła cariera de [[Gary U.S. Bonds]], un artista rock and roll amirà da Springsteen.<ref name=AS101>{{cita|Labianca, 2002|p. 101}}.</ref><ref name=Col627>{{cita|Colombati|p. 627}}.</ref> Intanto anca in 'sta sircostansa łe canson insideste – oltra sesanta – ła gavarìa podesto inpinir pì de un disco, tanto ze che a ła fin del 1983 no zera gnancora stabiłìa ła scałeta definitiva de l'àlbun. A ze stà ałora che'l muzegante el ga scrivesto ''[[Dancing in the Dark]]'': domenà dai [[sintetixador|sintetizadori]] de Roy Bittan, una de łe novità de l'intiero disco, el brano el prezentava un aprocio pì comersiałe respeto ai łaori presedenti de Springsteen e A ze devegnesto uno dei pesi pì aclamài, grasia anca a un ''[[videoclip]]'' direto da [[Brian De Palma]] che'l ze stà trazmeso masisamente da tełevizion spesiałizàe.<ref name=Car19>{{cita|Carlin|cap. 19}}.</ref>

L'àlbun, intitołà ''[[Born in the U.S.A.]]'', el ze stà publegà inte'l zugno de'l 1984 e el ga susità un anpio favor popołar, vendendo 30 miłion de copie inte'l mondo de cui 15 inte i sołi Stadi Unìi: el disco el ga cresesto notevolmente ła fama de'l cantaudor e el ghe ga parmetesto de afermarse cofà uno dei pì inportanti esponenti de'l panorama muzegałe ''[[mainstream]]'' dei ani otanta.<ref name=AS102>{{cita|Labianca, 2002|p. 102}}.</ref><ref name=Car20>{{cita|Carlin|cap. 20}}.</ref><ref name=Petrillo>{{cita|Petrillo|p. 81}}.</ref> Ła covertina de'l disco, che ła reporta na someja de'l muzegante ciapà de schena co'l sfondo de ła [[Bandiera dei Stadi Unìi d'America|bandiera a stełe e strise]], ła ze anoverada fra łe icone pì distintive de cuełi ani. Seben ''Born in the U.S.A.'', cofà el presedente ''Nebraska'', el sia na esplorasion de'l łado scuro del «[[sogno merican]]», parte de'l pùblego ło ga percepì cofà un vigorozo ino patriòtego.<ref name=Car20/> In tałe contesto el [[presidente dei Stadi Unìi d'America|presidente dei Stadi Unìi]], el [[Partìo Republegan (Stadi Unìi d'America)|republegan]] [[Ronald Reagan]], el ga provà de coinvolzer Springsteen inte ła propaganda połìtega par ła só riełesion, ma el cantante el ga reazìo co duresa respenzendo anca łe presure che ghe provegniva da parte [[Partìo Democràtego (Stadi Unìi d'America)|democràtega]].<ref name=Car19/>

Ła trasa che ghe da el titoło a l'àlbun, in partegołar, ła se conota come na amara reflesion so'l destin dei veterani de ła guera de'l Vietnam; tutavia el [[ritorneło]] reciabiłe, el titoło e ła covertina de'l disco ga induzesto tanti a łèzarla cofà na canson  [[gingoismo|gingoista]] ansiché cofà na esplisita denunsia, malgrado el testo pitosto ciaro in tal senso.<ref name=Col83>{{cita|Colombati|p. 83}}.</ref> Ani drio, par contrastar l'intarpretasion sparpagnada e fałada che ła zera stà da al brano, Springsteen el ze tornà a sonarlo int'una varsion acùstega de'l tuto sìmiłe a come el brano el zera stà al prensìpio concepìo ai tenpi dei provini de ''Nebraska''.<ref>Ła varsion orizenałe de'l brano, par soła chitara acùstega, drìoman ła ze stà includesta inte ła rancura de inediti ''Tracks''.</ref>

El sucesivo tour mondiałe co ła E Street Band, inte ła cuała A zera entrà inte'l fratenpo ła corista [[Patti Scialfa]] e el chitarista [[Nils Lofgren]] in sostitusion de Steven Van Zandt, el ga otegnesto dapartuto un gran suceso;<ref name=AS118>{{cita|Labianca, 2002|pp. 118-124}}.</ref> in alcuni cazi, cofà in Japon e in [[Austràlia|Austrałia]], A se ga razonzesto łivełi de fanatismo che i zera stà reservài soło ai Beatles inte i ani sesanta.<ref name=Car19/><ref name=Guaitamacchi1985>{{cita|Guaitamacchi|cap. ''Bruce Springsteen & the E Street Band – L'Italia e il Boss: amore a prima vista''}}.</ref> Inte'l 1985, insenbre a nantri conponenti muzeganti, el cantaudor l'à ciapà parte al projeto [[Artists United Against Apartheid]] e a l'inisiadiva [[USA for Africa]], dazendo el propio aporto a ła rezistrasion de'l singoło benefico ''[[We Are the World]]''.<ref name=Col632>{{cita|Colombati|p. 632}}.</ref><ref name=Marsh2004-451>{{cita|Marsh, 2004|p. 451}}.</ref> Inte'l majo de l'isteso ano, durante na pauza de ła tournée, el ga spozà de scondon l'atora e modeła [[Julianne Phillips]], conosùa pochi mezi prima.<ref name=Car20/>

[[Imàjine:Bundesarchiv Bild 183-1988-0719-38, Bruce Springsteen, Konzert in der DDR.jpg|miniatura|Springsteen durante el concerto de'l 19 de łujo 1988 a [[Berlino Est]]]]

Inte'l novenbre de'l 1986 A ze stà distribuìo ''[[Live/1975-85]]'', el primo àlbun da'l vivo de'l cantante, un [[Cofaneto (inbało)|cofaneto]] costituìo da sincue dischi in viniłe – disponibiłe anca in tre [[Compact disc|CD]] – che'l documenta dieze ani de concerti co ła E Street Band, par ła prima volta mensonada espresamente so ła covertina de na publegasion discogràfega de l'artista statunitense.<ref name=Car20/> L'òpara ła ga ezordìo in prima pozision inte ła clasifega ''Billboard 200'', contribuìndo a far crésar ultariormente ła reputasion de Springsteen come «''performer''» e ła só vizibiłità inte i mezi de comunegasion de masa.<ref name=Car20/>

Inte'l febraro drio el muzeghista el ga tacà preparar un àlbun da só posta, sensa el grupo de suporto. Łe nove canson łe zera pì ínteme asé łe vertiva prevałentemente so'l raporto de copia, parlustrando in tuti i só aspeti ła vita matrimoniałe e łe só dificoltà.<ref name=Pet103>{{cita|Petrillo|p. 103}}.</ref> L'atresadura de'l studio parsonałe Springsteen ła jera inte'l fratenpo mejorà e deso el cantante el gaveva sintetizadori e ''[[drum machine]]'', el che ghe ga consentìo de rezistrar tutti i brani in poco tenpo. Soło int'un segondo momento el ga ciamà, a uno a uno, i muzisisti de ła E Street Band par calche sorainsizion: łe parte sonàe dai menbri de'l grupo łe sarìa stàe inserìe inte'l disco se łe se fuse revełàe mejo de cuełe rezistràe in propio, ma dei só contribudi A se ga salvà e ''[[Tunnel of Love (àlbun Bruce Springsteen)|Tunnel of Love]]'' el ze venjesto fora inte l'otobre de'l 1987 debutando in sima a łe clasifeghe de vendita.<ref name=Car20/><ref name=AS130>{{cita|Labianca, 2002|p. 130}}.</ref> Cuatro mezi pì tardi, Springsteen e el grupo al conpleto i ze partìi par n'altra tournée, pì curta e de łe presedente e caraterizada da un aprocio pì formałe;<ref name=Car21>{{cita|Carlin|cap. 21}}.</ref> l'evento pì sengnifegadivo ze stà el concerto tegnùo a [[Berlin Est]] el 19 de łujo 1988, cuando el cantaudor el ga sonà davanti a na foła stimada in oltra {{formatnum:100000}} parsone.<ref>I spetadori i ze stà {{formatnum:160000}} secondo alcune fonti (v. {{cita news|titolo=More then 100,000 East German fans see Springsteen|pubblicazione=The Lewinstn Journal|data=22 luglio 1988|lingua=en|url=https://news.google.com/newspapers?id=PAlHAAAAIBAJ&sjid=vfMMAAAAIBAJ&pg=1654,2562432|accesso=13 febbraio 2016}}), {{formatnum:220000}} drio nantre (v. {{cita|Colombati|p. 634}}), {{formatnum:300000}} drio nantre oncora (v. {{cita news|autore=Kate Connely|titolo=The night Bruce Springsteen played East Berlin – and the wall cracked|pubblicazione=The Guardian|data=5 luglio 2013|lingua=en|url=https://www.theguardian.com/music/2013/jul/05/bruce-springsteen-east-germany-berlin-wall|accesso=12 febbraio 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20210629020750/https://www.theguardian.com/music/2013/jul/05/bruce-springsteen-east-germany-berlin-wall|urlmorto=no}}).</ref>

Inte'l steso parìodo el muzisista, insenbre a nantri artisti afermài cofà [[Sting]], [[Peter Gabriel]], [[Tracy Chapman]] e [[Youssou N'Dour]], el ga partesipà a ła manifestasion ''[[Human Rights Now!]]'' par [[Amnesty International]]: in vinti tape el tour de benefisiensa el ga coinvolzesto l'Europa e el Nord America, ma anca el Sud America, l'Àfrega e l'Azia.<ref name=AS146-147>{{cita|Labianca, 2002|pp. 146-147}}.</ref><ref name=Guaitamacchi1988>{{cita|Guaitamacchi|cap. ''Human Rights Now! Springsteen si schiera per i diritti umani''}}.</ref> Un ano daspò Springsteen el ga desfà inopinatamente ła E Street Band, łasando łìbari i só conponenti.<ref name=Sand348>Springsteen el gavarìa parà via ogni menbro de ła Street Band co 2 miłion de dołari a testa (v. {{cita|Sandford|p. 348}}).</ref><ref name=Col496>{{cita|Colombati|p. 496}}.</ref><ref>{{cita news|autore=Steve Hochman|titolo=E Streeters, Fans Unsure of the Boss' Moves|pubblicazione=Los Angeles Times|data=18 novembre 1989|lingua=en|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-18-ca-1307-story.html|accesso=12 febbraio 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20210224135855/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-18-ca-1307-story.html|urlmorto=no}}</ref><ref name=Wier30>{{cita|Wiersema|p. 30}}.</ref>

=== I ani novanta ===
Fenìo el matrimonio co ła prima mujer, inte'l zenaro de'l 1989 el cantante el se gaveva trasferìo a Los Angeles co Patti Scialfa.<ref name=AS131>{{cita|Labianca, 2002|p. 131}}.</ref> I do i se ga spozà l'8 zunjo 1991 dapò ła nasita de'l só primo fio Evan James, avenjùa inte'l łujo de l'ano antesedente;<ref name=Car20/> ła fia [[Jessica Springsteen|Jessica Rae]] e el terzozénito Sam Ryan i ze venjùi a ła łuze respetivamente inte'l desenbre de'l 1991 e inte'l zenaro de'l 1994.<ref name=Car22>{{cita|Carlin|cap. 22}}.</ref><ref name=AS156>{{cita|Labianca, 2002|p. 156}}.</ref>

Ła faze che ga sevità drioman ''Tunnel of Love'' ła ze stà contrasenjada da grandi canbiamenti inte ła vita de Springsteen, ma anca da un inaridimento creativo.<ref name=Col496/><ref name=Car22/> Tutavia inte'l desenbre de'l 1989, subio daspò el desfar de ła E Street Band, el cantaudor el se ga incontrà co Roy Bittan tornando a l'òpara a'l fin de insider calche canson par un novo àlbun.<ref name=AS131/> El ga  avùo cusì inisio un łongo parìodo de  prove e rezistrasion che'l ze ndà vanti fin a'l 1992: Springsteen e Bittan i ga łaorà so un nùmaro cospicuo de brani, tra cui alguni brani conponesti da'l tastierista. Inte'l projeto zera stà coinvolti anca alguni noti turnisti, fra i cuałi [[Randy Jackson]], [[Jeff Porcaro]] e David Sancious.<ref name=Car22/> L'àlbun ''[[Human Touch (album)|Human Touch]]'' el ze stà publegà inte'l marso 1992 insieme a un segondo disco, intitołà ''[[Lucky Town]]'', che'l muzeghista el gaveva reałizà scuazi da soło, in poche setimane, inte'l só studio parsonałe de Los Angeles. I do łaori, che i ga resevùi entranbi n'acołiensa critica pitosto tèpida, i difarise notevolmente par aprocio espresivo: se el primo el ze un àlbun contradistinto da sonoridà moderne e orsàe, apetibiłe a n'anpia fasa de scoltadori, l'altro disco el prezenta invese un stiłe pì grezo e spontaneo.<ref name=Car22/>

== Discografia ==
{{colonne inizio}}
=== Albun in studio ===
* 1973 – ''[[Greetings from Asbury Park, N.J.]]''
* 1973 – ''[[The Wild, the Innocent & the E Street Shuffle]]''
* 1975 – ''[[Born to Run]]''
* 1978 – ''[[Darkness on the Edge of Town]]''
* 1980 – ''[[The River (album Bruce Springsteen)|The River]]'', dopio
* 1982 – ''[[Nebraska (album)|Nebraska]]''
* 1984 – ''[[Born in the U.S.A.]]''
* 1987 – ''[[Tunnel of Love (album Bruce Springsteen)|Tunnel of Love]]''
* 1992 – ''[[Human Touch (àlbun)|Human Touch]]''
* 1992 – ''[[Lucky Town]]''
* 1995 – ''[[The Ghost of Tom Joad]]''
* 2002 – ''[[The Rising (album Bruce Springsteen)|The Rising]]''
* 2005 – ''[[Devils & Dust]]''
* 2006 – ''[[We Shall Overcome: The Seeger Sessions]]''
* 2007 – ''[[Magic (Bruce Springsteen)|Magic]]''
* 2009 – ''[[Working on a Dream]]''
* 2012 – ''[[Wrecking Ball (Bruce Springsteen)|Wrecking Ball]]''
* 2014 – ''[[High Hopes (album Bruce Springsteen)|High Hopes]]''
* 2019 – ''[[Western Stars]]''
* 2020 – ''[[Letter to You]]''
* 2022 – ''[[Only the Strong Survive]]''
{{colonne spezza}}

=== Albun da'l vivo ===
* 1986 – ''[[Live/1975-85]]'', cuintuplo
* 1993 – ''[[In Concert MTV Plugged]]''
* 2001 – ''[[Live in New York City (Bruce Springsteen)|Live in New York City]]'', dopio
* 2006 – ''[[Hammersmith Odeon London '75]]'', dopio
* 2007 – ''[[Bruce Springsteen with the Sessions Band: Live in Dublin]]'', dopio
* 2018 – ''[[Springsteen on Broadway (àlbun)|Springsteen on Broadway]]'', dopio
* 2019 – ''[[Western Stars|Western Stars. Songs from the Film]]''
* 2021 – ''[[The Legendary 1979 No Nukes Concerts]]'', dopio

=== Rancure ===
* 1995 – ''[[Greatest Hits (Bruce Springsteen)|Greatest Hits]]'', rancura contenjente novi brani
* 1998 – ''[[Tracks (Bruce Springsteen)|Tracks]]'', cuadruplo, rancura de inediti
* 1999 – ''[[18 Tracks]]'', rancura de inediti
* 2003 – ''[[The Essential Bruce Springsteen]]'', triplo, rancura co inediti
* 2009 – ''[[Greatest Hits (Bruce Springsteen & The E Street Band)|Greatest Hits]]''
* 2010 – ''[[The Promise (Bruce Springsteen)|The Promise]]'', dopio, rancura de inediti
* 2013 – ''[[Collection: 1973-2012]]''
* 2016 – ''[[Chapter and Verse (Bruce Springsteen)|Chapter and Verse]]'', rancura co inediti
{{colonne fine}}
=== Discografia non ofisiałe ===
Bruce Springsteen el ze stà uno dei artisti rock pì intaresài da'l fenomeno dei dischi pirata (o ''[[bootleg]]'') fin da ła fine dei ani setanta:<ref name=Heylin-2012-8319/> el suceso otenjùo dai só łonghi conserti el ga favorìo ła distribusion de dischi non ofisiałi contenjenti łe rezistrasion de łe só ezibision da'l vivo.<ref name=Guaitamacchi1978/> I ''bootleg'' i jera stà in pì par ani l'ùnego mezo traverso el cuało A venja sparpanjeste łe numaroze canson de l'artista che, dapò èsar stà scartàe dai àlbun in studio, łe sevitava èsar reproponeste regołarmente in conserto.<ref name=AS72>{{cita|Labianca, 2002|p. 72}}.</ref><ref name=H2003>{{cita|Heylin, 2003|pp. 105-106}}.</ref><ref name=MS76>{{cita news|autore=Mauro Zambellini|titolo=Bruce|pubblicazione=Mucchio Selvaggio|data=maggio 1984|numero=76|p=14}}</ref>

== Conserti ==
[[File:Bruce Springsteen Milan 2006 05 12.jpg|miniatura|Bruce Springsteen durando un conserto a'l [[Forum d'Assago]] el 12 majo 2006 co ła Sessions Band]]

Łe łonghe ezibision da'l vivo łe ga senpre costituìo uno dei prinsipałi trati pecułiari de l'atività de Bruce Springsteen, contribuìndo a'l steso tenpo a incrementar in mezura senjifegadiva ła só popołarità.<ref name=Labianca45/><ref name=Car12/>

Cueło drioman A ze l'ełenco de łe tournée intrapreze da'l cantaudor durando ła só cariera.

* 1974-1977 – ''[[Born to Run Tours]]''
* 1978-1979 – ''[[Darkness Tour]]''
* 1980-1981 – ''[[The River Tour]]''
* 1984-1985 – ''[[Born in the U.S.A. Tour]]''
* 1988 – ''[[Tunnel of Love Express Tour]]''
* 1988 – ''[[Human Rights Now!]]''
* 1992-1993 – ''[[Bruce Springsteen 1992-1993 World Tour]]''
* 1995-1997 – ''[[Solo Acoustic Tour]]''
* 1999-2000 – ''[[Bruce Springsteen and the E Street Band Reunion Tour|Reunion Tour]]''
* 2002-2003 – ''[[The Rising Tour]]''
* 2004 – ''[[Vote for Change Tour]]''
* 2005 – ''[[Devils & Dust Tour]]''
* 2006 – ''[[Seeger Sessions Band Tour]]''
* 2007-2008 – ''[[Magic Tour (Bruce Springsteen)|Magic Tour]]''
* 2009 – ''[[Working on a Dream Tour]]''
* 2012-2013 – ''[[Wrecking Ball World Tour]]''
* 2014 – ''[[High Hopes Tour]]''
* 2016-2017 – ''[[The River Tour 2016]]''
* 2017-2018, 2021 - ''[[Springsteen on Broadway]]''

Bruce Springsteen el ga vendùo, fin a tuto el 2010, pì de 27 miłionde biłieti incasando oltra un miłiardo de dołari; mejo ga fato soło i [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] e i [[U2]]. Ła só tournée de major suceso ła ze stà cueła de ''Born in the U.S.A.'' de'l bienio 1984-1985 co {{formatnum:4796683}} biłieti vendùi. Cueła che'l ga fato rejistrar i majori intrioiti fin a'l 2010 l'è stà cueła de ''Magic'' che ła ga incasà 243 miłion de dołari, seguìa da'l ''The Rising Tour'' co 221 miłioni de dołari.<ref name=Col698>{{cita|Colombati|pp. 698-699}}.</ref> El tour de ''Wrecking Ball'' el ga suparà i presedenti, incasando pì de 355 miłion de dołari tra el 2012 e el 2013.<ref name=Pol1>{{cita news|titolo=2012 Pollstar Year End Top 100 Worldwide Tours|sito=Pollstar|url=http://www.pollstarpro.com/files/charts2012/2012YearEndTop100WorldwideTours.pdf|lingua=en|accesso=2 febbraio 2016|pubblicazione=|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150924075532/http://www.pollstarpro.com/files/charts2012/2012YearEndTop100WorldwideTours.pdf|urlmorto=sì}}</ref><ref name=Pol2>{{cita news|titolo=2013 Pollstar Year End Top 100 Worldwide Tours|sito=Pollstar|url=http://www.pollstarpro.com/files/charts2013/2013YearEndTop100WorldwideTours.pdf|lingua=en|accesso=2 febbraio 2016|pubblicazione=|dataarchivio=24 settembre 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150924075545/http://www.pollstarpro.com/files/charts2013/2013YearEndTop100WorldwideTours.pdf|urlmorto=sì}}</ref>

==Notasion==
<references/>

{{DEFAULTSORT:Springsteen, Bruce}}
[[Categoria:Cantanti statunitensi]]