Aulla
| Şəhər | |||
| Aulla | |||
|---|---|---|---|
 Aullaya panorama | |||
| | |||
|
|||
| 44°13′ şm. e. 9°58′ ş. u.HGYO | |||
| Ölkə | İtaliya | ||
| Əyalət | Toskana | ||
| Qraflıq | Massa və Karrara əyaləti | ||
| Tarixi və coğrafiyası | |||
| Sahəsi | 59,99 km² | ||
| Mərkəzin hündürlüyü | 64 ± 1 m | ||
| Saat qurşağı | UTC+1 , yayda UTC+2 | ||
| Əhalisi | |||
| Əhalisi | 11.065 nəfər (30 iyun 2017) | ||
| Rəsmi dili | |||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||
| Telefon kodu | +39 0187 | ||
| Poçt indeksi | 54011 | ||
| Nəqliyyat kodu | MS | ||
| Digər | |||
| comuni-italiani.it/045/0… | |||
.svg)  Aulla | |||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||
Aulla — İtaliyanın Toskana regionunda, Massa və Karrara əyalətində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Maqra çayının vadisində yerləşir.
Geologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]
1977-ci ildə italyan geoloqu Augusto Azzaroli, Aullanın yaxınlığındakı Olivola yaşayış məntəqəsində bir sıra məməli heyvan qalıqları və onlarla əlaqəli fauna aşkar etmişdir. Olivola konqlomeratları adlandırılan bu süxurlar Villafranka dövrünün sonlarına, təxminən 1,0–3,5 milyon il əvvələ aiddir.[1]
Növbəti il 250 metr dərinlikdə kontinental çöküntülərdən ibarət ilk lay aşkar edilmişdir. Bu layda Taxodium, Sequoia, Magnolia, Symplocos və Sapotaceae fəsiləsinə aid qədim ağac növlərinin qalıqları müəyyən edilmişdir. Avropada bu növlərin qalıqları adətən Pleystosendən əvvəlki dövrə, yəni 2,5 milyon ildən daha əvvələ aid edilir. Onların mövcudluğu həmin dövrdə ərazidə mülayim və isti iqlimin hökm sürdüyü ehtimalını təsdiqləmişdir.[1][2]
Aullada Procaproleus causanus və Pseudodama pardinensis lyra növlərinə aid maral qalıqları da aşkar edilmişdir. Bu növlər Qərbi Avropada erkən Villafranka dövrünün (3,5–1,0 milyon il əvvəl) məməli fauna kompleksləri üçün xarakterik hesab olunur. Bu heyvan qalıqları ərazidəki daha qədim və daha dərin çöküntü laylarından, eləcə də Olivola konqlomeratlarından fərqlənir. Bəzi tədqiqatçılar qalıqların bu ərazidə yaranmadığını ehtimal etmişlər, çünki Villafranka dövrünə aid qalıqlara İtaliyanın digər ərazilərində də nisbətən geniş rast gəlinir.[1]
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]
San Kaprasio abbatlığında aşkar edilmiş Roma və Etrusk sivilizasiyasına aid izlər, Aullada eramızın VIII əsrindən xeyli əvvəl yaşayış məskəninin olduğunu göstərir. VIII əsrdə Toskana markqrafı I Adalberto burada Via Francigena yolu ilə səfər edən zəvvarların yerləşməsi üçün kənd salmış və qala inşa etdirmişdir.[3]
Təxminən 990-cı ildə Kenterberi arxiyepiskopu Sigerik Romadan qayıdarkən Aguilla adlandırılan Aullada dayanmışdır.[4]
Malaspina ailəsi şəhər və ona tabe olan ərazilər üzərində feodal hakimiyyəti Luni yepiskopları və hersoqlarının nəzarətindən almışdır. 1543-cü ildə Aullanı Centurione ailəsi satın almış və burada Brunella qalasını inşa etdirmişdir. XX əsrin əvvəllərində qala Obri və Lina Uoterfild tərəfindən satın alınmış, sonradan isə Lunicana bölgəsinin təbiət tarixi muzeyinə çevrilmişdir. Qala hazırda da xüsusi mülkiyyətdədir.
Şəhərin əsas tarixi tikililərindən biri IX əsrdə inşa edilmiş San Kaprasio abbatlığıdır. Abbatlıq Lerinsli müqəddəs Kaprasiusun şərəfinə adlandırılmışdır. Onun cəsədinin X əsrdə Aullaya gətirildiyi bildirilir.[5]
1943-cü ildə Aullanın tarixi mərkəzi İkinci Dünya müharibəsi zamanı ingilis-amerikan bombardmanları nəticəsində dağıdılmışdır. Bombardmanların məqsədi şəhərdə yerləşən alman qoşunlarını, mühüm dəmir yolu şəbəkəsini və barıt istehsalı müəssisəsini məhv etmək idi. San Kaprasio abbatlığında həmin dövrdən qalmış partlamamış bombanın surəti qorunur və abbatlıq hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir.
1945-ci ilin aprelində ABŞ-ın 442-ci piyada alayı, güclü italyan partizan dəstələrinin dəstəyi ilə geri çəkilən alman qoşunları ilə şiddətli döyüşlərdən sonra Aullanı azad etmişdir.
8 aprel 2020-ci ildə Aullanın yaxınlığındakı Albiano Maqra yaşayış məntəqəsində uzunluğu 260 metr olan avtomobil körpüsü Maqra çayına uçmuşdur. Həmin vaxt İtaliyada koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar tətbiq edilən karantin səbəbindən körpüdə nəqliyyatın hərəkəti çox zəif idi. Nəticədə hadisə zamanı yalnız iki nəfər yüngül xəsarət almışdır.[6][7]
Qardaşlaşmış şəhərlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 Abbazzi, Laura; Ficcarelli, Giovanni; Torre, Danilo. "Deer fauna from the Aulla quarry (Val Di Magra, Northern Apennines). Biochronological remarks". Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia. Milan Universiteti. 101 (3). 2017: 341–342. doi:10.13130/2039-4942/8591. ISSN 0035-6883. 15 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 oktyabr 2026.
- ↑ Bertoldi, Remo. "Una sequenza palinologica di età rusciniana nei sedimenti lacustri basali di Aulla-Olivola (Val Di Magra)". Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia (italyan və ingilis). 94 (1). iyun 1988. OCLC 8580329749. 13 sentyabr 2020 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ Geo Pistarino, Una fonte medievale falsa e il suo presunto autore (University of Genoa, 1958) əsərində XIII əsrin sonlarında tərtib edildiyi güman edilən Aulla kartulyarının əslində saxtakarlıqla məşğul olan və 1583-cü ildə digər saxtakarlıqlarına görə edam edilmiş Alfonso Çekkarelli tərəfindən hazırlandığını ətraflı şəkildə göstərmişdir.
- ↑ F. P. Magoun, Jr., "The Italian Itinerary of Philip II (Philippe-Auguste) in the Year 1191", Speculum 17.3 (July 1942), s. 367–376, s. 373. Magoun qeyd edir ki, Fransa kralı II Filipp 1191-ci ildə şimala qayıdarkən burada dayanmış ola bilər, lakin onun səfər marşrutundakı müvafiq qeyd dəqiq deyil.
- ↑ "Abbazia di San Caprasio" (italyan). Comune di Aulla. İstifadə tarixi: 8 oktyabr 2026.
- ↑ "Lockdown keeps casualty figure low as Italian bridge collapses". The Guardian. London. 8 aprel 2020. İstifadə tarixi: 9 aprel 2020.
- ↑ "Bridge Collapses in Italy, Newest Crumbling Infrastructure". The New York Times. 8 aprel 2020. İstifadə tarixi: 9 aprel 2020.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Lüğətlər və ensiklopediyalar | |
|---|---|
| Normativ yoxlama |
