Bronte

Şəhər
Bronte
Bronte şəhərinin mənzərəsi
Gerb
37°48′ şm. e. 14°50′ ş. u.HGYO
Ölkə	İtaliya
Əyalət	Siciliya
Böyük şəhər	Kataniya
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi	249 km²
Mərkəzin hündürlüyü	760 ± 1 m
Saat qurşağı	UTC+1 , yayda UTC+2
Əhalisi
Əhalisi	19.074[1] nəfər (2017)
Sıxlığı	76,6 nəfər/km²
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+39 095
Poçt indeksi	95034
Nəqliyyat kodu	CT
Digər
comune.bronte.ct.it
Xəritəni göstər/gizlə Bronte
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bronte (arbëreş dilində: Brontë) — İtaliyanın cənubunda, Siciliya bölgəsində, Kataniya metropol şəhəri ərazisində yerləşən şəhər və bələdiyyədir. Şəhər Etna vulkanından təxminən 16 km qərb-şimal-qərbdə, Simeto çayının vadisinin yamacında yerləşir. Siciliyanın şərq sahilindəki Ciarre şəhərindən isə təxminən 32 km qərbdədir. Bronte iqtisadiyyatı əsasən kənd təsərrüfatına, xüsusilə də püstə yetişdirilməsinə əsaslanır. Şəhərdə tarixən arbëreş icması yaşamışdır.^[2]

Bronte şəhərinin adı yunan mifologiyasındakı sikloplardan birinin adından götürülmüşdür və “Göy gurultusu yaradan” mənasını verir.^[3] Rəvayətə görə, sikloplar Etna vulkanının altında yaşayırdılar.

1520-ci ildə Müqəddəs Roma imperatoru V Karl ətraf ərazidəki 24 kəndi birləşdirərək Bronte şəhərinin əsasını qoydu. Etna vulkanı 1651, 1832 və 1843-cü illərdə şəhəri üç dəfə məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qoydu.^[3]

1799-cu ildə kral III Ferdinand Bronteni hersoqluq elan etdi və Neapoldakı inqilabın yatırılmasına, eləcə də taxtının geri qaytarılmasına göstərdiyi köməyə görə admiral Horatsio Nelsona hersoq titulunu verdi. Nelsona həmçinin fief kimi Maniase qalası da verildi. Həmin vaxt qala keçmiş Benedikt monastırının qalıqlarından ibarət idi. Nelsonun qardaşı qızı olan Bronte hersoginyası I Bridport vikontu ilə evləndikdən sonra qala Bridport ailəsinin mülkiyyətinə keçdi. Ailə 1982-ci ilədək burada yaşadı; həmin il indiki vikont mülkü Bronte bələdiyyəsinə satdı. Hazırda qala Maniasedə yerli turizm məkanıdır. Bələdiyyə binanı bərpa etmiş, o cümlədən keramik plitələrlə döşənmiş döşəmələrini yenidən yaratmışdır. Qala Siciliyanın şərqindəki təpələrdə yerləşir və formal bağçası olan ənənəvi ingilis kənd malikanəsi üslubunda tikilmişdir.^[4]

1860-cı ildə Cüzeppe Qaribaldinin Min nəfərin ekspedisiyası zamanı şəhərdə xalq üsyanı baş verdi. Siciliyalı kəndlilər Qaribaldi tərəfindən məhdudlaşdırıcı şərtlərin aradan qaldırılacağını və zadəgan torpaq sahiblərinin hökmranlığına son qoyulacağını gözləyirdilər. Qaribaldinin 2 iyun 1860-cı il tarixli torpaqların yenidən bölüşdürülməsi haqqında fərmanı bu ümidləri daha da artırmışdı. Cənubi İtaliyanın bir sıra yaşayış məntəqələrində, o cümlədən Brontedə üsyanlar baş verdi. Brontedə 16 nəfər qətlə yetirildi.^[5] Teatr, bələdiyyə arxivi, digər ictimai binalar və çoxsaylı evlər də yandırıldı.^[5] 5 avqust 1860-cı ildə Qaribaldi Brontedə asayişi bərpa etmək üçün general Cirolamo (“Nino”) Biksionu iki bersalyer batalyonu ilə birlikdə göndərdi.^[5] Biksio ertəsi gün şəhərə çataraq iğtişaşları yatırdı. Avqustun 9-da cəmi dörd saat davam edən tələsik məhkəmə prosesləri keçirildi və altı nəfər dərhal edam edildi.^[5] Üsyanın səbəbləri, gedişi və yatırılması ilə bağlı hadisələr sonralar yenidən şərh edilmiş və müzakirə mövzusu olmuşdur.^[6]

• Nelson qalası — şəhər mərkəzindən təxminən 11 km şimalda yerləşən muzeydir. Əvvəlcə 1174-cü ildə tikilmiş Santa Maria di Maniace monastırı olan binada qotik-norman üslublu portik mövcuddur. Burada ənənəyə görə, Müqəddəs Lukanın çəkdiyi hesab edilən Bizans ikonu saxlanılır.^[7]
• Annunsiata kilsəsi — 1535-ci ildə tikilmişdir.
• Kapitsi kolleci — 1774–1779-cu illərdə inşa edilmişdir.
• Balze şəlaləsi — Nelson qalasının yaxınlığında yerləşən yeraltı şəlalədir.

• Droqeda, İrlandiya Respublikası
• Damğan, İran