Eboli
| Eboli | |
|---|---|
| Eboli | |
| | |
| | |
| 40°37′01″ şm. e. 15°03′23″ ş. u.HGYO | |
| Ölkə |
|
| Region | Kampaniya (İtaliya) |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Sahəsi |
|
| Mərkəzin hündürlüyü | 145 ± 1 m |
| Saat qurşağı | UTC+1 , yayda UTC+2 |
| Əhalisi | |
| Əhalisi | 37.488 nəfər (2022) |
| Rəqəmsal identifikatorlar | |
| Telefon kodu | +39 0828 |
| Poçt indeksləri | 84020, 82025 |
| Nəqliyyat kodu | SA |
| Digər | |
| comune.eboli.sa.it | |
Eboli (neapol dilində: Jevule) — İtaliyanın cənubunda, Kampaniya regionunda, Salerno əyalətində yerləşən şəhər və bələdiyyədir.[2]
Kənd təsərrüfatı mərkəzi olan Eboli zeytun yağı və süd məhsulları, xüsusilə də bölgənin məşhur camış mozzarellası ilə tanınır.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Arxeoloji qazıntılar Eboli ərazisində Mis dövründən və Tunc dövründən etibarən insanların yaşadığını göstərir. Eramızdan əvvəl V əsrdən başlayaraq burada Villanova mədəniyyətinin mövcudluğu da təsdiqlənmişdir.[3][4][5]
Qədim Eburum şəhəri lukanlara məxsus idi. Böyük Plininin əsərlərində adı çəkilən şəhər Kampaniya sərhədindən çox da uzaqda yerləşmirdi. Şəhər müasir dəmir yolu xəttinin keçdiyi istiqamətlə uzanan Via Popilia yolu üzərində yerləşirdi.[2] Romalılar Eburuma municipium statusu vermişdilər.
Şəhər əvvəlcə 410-cu ildə I Alarix tərəfindən, daha sonra isə IX–X əsrlərdə sarasinlər tərəfindən dağıdılmışdır. Sonralar Eboli Salerno knyazlığının mühüm istehkamlarından birinə çevrilmiş, Robert Qiskar burada böyük bir qəsr tikdirmişdir.
1930-cu illərdə faşist hökumətinin həyata keçirdiyi torpaqların meliorasiyası layihəsi nəticəsində Eboli düzənlik ərazilərə doğru genişlənmişdir. Şəhər 1980-ci il İrpiniya zəlzələsi zamanı ciddi zərər görmüşdür.
Coğrafiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Eboli Monte Raione və Monte Ripalta dağları qrupunun kənar çıxıntısı olan Montedoro dağının ətəyində yerləşir. Ərazisinin təxminən 90%-i düzənliklərdən ibarətdir. Şəhərin cənub sərhədi boyunca Sele çayının allüvial düzənliyi uzanır.[6] Ərazinin qalan hissəsi Monti Pıçentini Regional Parkına daxil olan təpələrdən ibarətdir.[7]
Eboli Albanella, Battipalya, Kampaniya, Kapaçço, Olevano sul Tusciano və Serre bələdiyyələri ilə həmsərhəddir. Bələdiyyənin kəndləri (frazioni) Kampolongo, Çoffi, Korno d'Oro, Fyokke, Santa Çeçiliya və Taverna Novadır.
Görməli yerləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]
Şəhərin əsas görməli yerlərindən biri XI əsrə aid Kolonna ailəsinin qəsridir. Eramızdan əvvəl IV əsrə aid qədim çoxbucaqlı müdafiə divarlarının qalıqları, eləcə də Paterno ərazisində Roma imperiyası dövrünə aid villanın izləri qorunub saxlanılmışdır. Ebolidə XV–XVI əsrlərə aid bir neçə saray da yerləşir.
Müqəddəs Fransisk kilsəsinin sakristiyasında XIV əsrə aid iki rəsm əsəri var. Onlardan biri Neapol rəssamı Roberto d'Oderisio tərəfindən çəkilmişdir.
Montedoro təpəsinin ətəyində, şəhərin qədim orta əsr hissəsinin yerləşdiyi ərazidə 1076-cı ildə tikilmiş Müqəddəs Pyotr Alli Marmi bazilikası yerləşir.
Mədəniyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]XX əsr yazıçısı Karlo Levi Məsih Ebolidə dayandı (Cristo si è fermato a Eboli) ifadəsini kitabının adı kimi istifadə etmişdir. Bu ifadə Basilikata bölgəsində uzun müddət davam edən yoxsulluğa işarə edirdi. Eboli, Basilikataya gedən avtomobil və dəmir yolu xətlərinin sahil boyunca uzanan şimal–cənub marşrutlarından ayrıldığı yer idi.
Ebolidə fəaliyyət göstərən orta təhsil müəssisələri:
- “Perito-Levi” Ali Təhsil İnstitutu — klassik lisey, incəsənət liseyi, musiqi və xoreoqrafiya liseyi;
- “A. Gallotta” elmi liseyi;
- “Mattei-Fortunato” Ali Təhsil İnstitutu — texniki və peşə təhsili;
- Piaget İnsan Elmləri Liseyi — özəl təhsil müəssisəsi.
Qardaş şəhərlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Pastrana, İspaniya
Kütləvi informasiya vasitələrində
[redaktə | vikimətni redaktə et]Karlo Levinin kitabı əsasında Məsih Ebolidə dayandı adlı film çəkilmişdir.
Müxtəlif xəbər mənbələrinin məlumatına görə, 19 iyul 2026-cı ildə sərbəst idman jurnalisti və Regional Ətraf Mühit Agentliyinin (Arpac) əməkdaşı Luka Ezpositonun meyiti Eboli bələdiyyəsinin ərazisindəki kənd təsərrüfatı torpaqlarında tapılmışdır. Meyitin yandırıldığı bildirilmişdir. Mövcud sübutlara əsasən, onun əvvəlcə güllələndiyi, daha sonra isə meyitinin yandırıldığı ehtimal olunur.[8]
Tanınmış şəxslər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Vito Coppola — Strictly Come Dancing televiziya rəqs müsabiqəsinin iştirakçısı.
- Filippo Gibbone (1880–) — yepiskop.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 (it.). Istituto nazionale di statistica. (İstifadə tarixi: 16 mart 2019).
- 1 2 One or more of the preceding sentences incorporates text from a publication now in the public domain: Ashby, Thomas. Eboli // Kisholm, Hyu (redaktor). Britannika Ensiklopediyası. 8 (XI). Cambridge University Press. 1911. səh. 843.
- ↑ "Museo archeologico nazionale di Eboli". Ministero della Cultura. 14 may 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2026.
- ↑ "Origins". Weboli – Eboli şəhərinin turizm və mədəniyyət portalı. 9 sentyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2026.
- ↑ "Eboli". Treccani – Enciclopedia (italyan). 1 noyabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2026.
- ↑ "Il Fiume Sele" (italyan). Comune di Eboli. 16 mart 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2026.
- ↑ "Territory". Weboli – Eboli şəhərinin turizm və mədəniyyət portalı. 16 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 oktyabr 2026.
- ↑ "Sports Journalist Found Shot, Burned In Brutal Killing". www.dailywire.com (ingilis). 21 iyul 2026. 22 iyul 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 iyul 2026.
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Eboli bələdiyyəsinin rəsmi saytı (italyanca)