AUI

aUI — апрыёрная штучная мова, створаная Джонам Уэйлгартам на базе філасофскай канцэпцыі ўтварэння ўсіх паняццяў з малой колькасці паняццяў элементарных, прычым элементарнае паняцце адлюстроўваецца ў мове адным гукам, такім чынам, гэта амаль гранічны выпадак алігасінтэтычнай мовы. Аўтар мовы верыў, што ўзаемнае непаразуменне, выкліканае чалавечымі мовамі і іх шматзначнасцю, служыць асновай моцы прапаганды. Яго мэтай было стварыць мову, у якой прапаганда, галоўным чынам палітычная, не будзе магчымай, таму што намер і значэнне будуць добра паказаны простымі сімваламі. Мова ўзяла базавыя семантычныя элементы з усіх моў, але ў ёй паведамленні хаця і ствараюцца, але з’яўляюцца свабоднымі ад усіх меж. Сама назва мовы перакладаецца як «мова прасторы» ці «мова космасу»: a — прастора, космас, U — дух, I — гук. Акрамя гэтага, кожны гук звязаны з вызначаемым ім паняццем, напрыклад б, што вымаўляецца шляхам сціскання губ адна з адной, абазначае разам і абазначаецца дзвюма кропкамі, злучанымі лініяй.

Мова была створана, каб замяніць мовы і коды простым, лагічным інструментам зносін. Меркавалася, што яна стане інструментам, які б мог сцерці межы паміж нацыянальнымі прасторамі і нават космасам. Аўтар мовы лічыў, што структура мовы настолькі відавочнай, што яна прыгодная для зносінаў з іншапланецянамі. Уэйлгарт хацеў, каб семантычная будова словаў, якія ён прапанаваў, дазволіла б іншапланецянам зразумець ход чалавечых думак.

Мова складаецца з 42 фанем, кожная з якіх мае свой сэнс. Сярод фанем 23 галосныя: 7 кароткіх (a, e, i, u, o, y, q), 5 доўгіх (A, E, I, U, O), 5 кароткіх назальных (a*, e*, i* u*, o*), 6 доўгіх назальных (A*, E*, I*, U*, O*, Y*) — і 19 зычных (b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, t, w).

Уся лексіка будуецца праз камбінаванне базавых паняццяў:

Працэс перакладу на гэтую мову выпадковага тэксту, выкарыстоўваючы схему SVO:

Сюжэт падзелены на тры часткі. У першай распавядаецца аб старым.

Слова «сюжэт» магчыма замяніць на «гісторыя». Яе ў сваю чаргу можна ўявіць як «часовае чалавека-жыццёвае скрозь-праходзячае асвятленне». Гэта будзе «A-uode-i» (дэфісы выкарыстаны дзеля падзялення асобных комплексных вобразаў, каб пазбегнуць памылковых злучэнняў). У канцы дабаўляецца «рэч» дзеля вызначэння гэтага як назоўніка. Падзелены — відавочна pbc-zv, гэта значыць дзея частак з таго, што раней было цэлым (раней разам быццё — частка дзея). У канцы трэба дадаць «якасць», таму што такім сюжэт зрабіўся пасля дзеі, цяпер гэта яго якасць. «На тры часткі» — проста i*z, будзе азначэннем. Дадаем «выказнік». Вынік: A-uode-is c i*z-pbc-zv-m. Наступны сказ трохі больш складаны: акалічнасць адкладваецца ў канец. «Распавядаецца» — дзея асвяшчэння свядомае, Uiv. Яно накіравана да старога: доўга жывучага чалавека, nAo-vu. Атрымліваецца nAo-vu t Uiv. Як бачна, у дадзеным выпадку t — нешта накшталт прыназоўніка. Паслядоўнасць такая, таму што азначэнне павінна быць перад азначаемым. Цяпер засталася толькі акалічнасць, яе можна аддзяліць коскай, каб пазбегнуць цяжкасцей. У выніку атрымліваем тэкст:

A-uode-is c i*z-pbc-zv-m. nAo-vu t Uiv a*z

• Апрыёрная мова
• Алігасінтэтычная мова

• The "Language of Space" (англ.)