Wikipedia:Sandbox

མཁས་དབང་། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན།
མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་འདྲ་པར།
མཚན་གྱི་གནས་ཚུལ།
མཚན་དངོས།	དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ།
ཕོ་མོ།	ཕོ།
འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་གནས་ཚུལ།
འཁྲུངས་ཚེས།	ཕྱི་ལོ་ ༡༩༡༤ ལོ། (ཧོར་ཟླ་ ༡༡ ཡར་ངོ།)
འཁྲུངས་ཡུལ།	མདོ་སྨད་དམུ་དགེ། ཟུང་ཆུ་རྫོང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན།
དགོངས་པ་རྫོགས་ཚེས།	ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ཟླ་༥ ཚེས་༦ (དགུང་གྲངས་༨༠)
འདས་ཡུལ།	དམུ་དགེའི་དགོན།
རྒྱལ་ཁོངས།	བོད་པ།
སློབ་གཉེར་དང་ལས་རིགས།
སློབ་གཉེར།	དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པ།
དགོན་པ།	དམུ་དགེའི་དགོན། བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ།
ལས་རིགས།	མཁས་པ། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ།
ལས་ཞུགས།	༡༩༥༠ ལོ་ནས ༡༩༩༣ བར།
ལས་ཁུངས།	ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།
འབྲེལ་ཡོད་ཚོགས་པ།	ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས། ཀྲུང་གོ་མཐོ་རིམ་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན།
མཚན་གནས།	བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་མཁས་དབང་། ཐོན་མི་གཉིས་པ་ཞེས་སྙན་པར་གྲགས།
གྲགས་རྩོམ།	《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།》《ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།》《བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།》(གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག)
མཛད་རྗེས།	《གནད་བསྡུས》ཡིག་ཆར་དགག་པ་མཛད་དེ་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་སྐད་ཡིག་སྲུང་སྐྱོབ་མཛད། བོད་ཀྱི་ཆོས་རིག་སློབ་གསོ་སླར་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་ན་མེད་པ་བཞག
ཆེད་ལས།	བརྡ་སྤྲོད། སྒྲ་རིག ལོ་རྒྱུས། སྐར་རྩིས། ནང་ཆོས་དང་ལྟ་གྲུབ།
ཁྱིམ་གྱི་གནས་ཚུལ།
ཕ་མ།	ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས། ཡུམ་ཨ་ཚེ།
གཉེན་ཚན།	བདེ་མཆོག་སྐྱིད། སྲིང་མོ་ཆུང་བ།

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་ (༡༩༡༤–༡༩༩༣) ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་། དགེ་བཤེས། དགེ་རྒན། རྩོམ་པ་པོ། ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ནི་ཕྱི་ལོ་༡༩༡༤ ལོར་མདོ་སྨད་དམུ་དགེའི་ཡུལ་གྱི་སོག་པོ་རུ(གྲོང་ཚོ།)འི་གྲོང་སྨད་འཁོར་ལོ་ཚང་དུ་ཡབ་དགེ་འདུན་སྐྱབས་དང་ཡུམ་ཨ་ཚེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་འབྲི་ཀློག་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་ཐོག་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་པར་ཞུགས་ཏེ་གཞུང་ཆེན་སློབ་གཉེར་གྱི་འགོ་བརྩམས། རྗེ་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་བསྟེན་ནས་དགོན་པའི་ཆོས་གཞུང་ཆེ་ཆུང་ཀུན་ལ་སྦྱོང་བ་མཛད། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་སོགས་སུ་སྦྱངས། ^[༡]

དང་པོ་དམུ་དགེ་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ། དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་བར་དུ་ཐལ་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱི་མདུན་ནས་ཀ་ཁ་སློབ་གཉེར་དང་སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་དང་ཡབ་ཀྱི་མདུན་ནས་ཀློག་དང་སྐྱབས་འགྲོ་ལྟུང་བཤགས་སོགས་བསླབ། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཤིང་བྱི་(1924)ལོར་བདེ་ཚང་ཁྲི་རྒན་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསམ་གཏན་ཞེས་གསོལ། དམུ་དགེའི་དགོན་གྱི་ཚོགས་དང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། དགེ་བཤེས་དཀོན་མཆོག་དགེ་འདུན་ཚང་སོགས་ཀྱི་མདུན་ནས་གཞུང་ཆེན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་ལ་སོང་། སྐུ་ཞང་བདེ་ཆེན་གྱི་མདུན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་དུ་མར་གསན། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཡིག་དཀར་ནག་དང་ངན་སྔགས་མཐུ་དཔྱད་སོགས་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུར་གཞུང་རྒྱུགས་ཕུལ་ཏེ་འཛིན་གྲྭའི་སྐྱོར་དཔོན་དུ་བསྐོས།^[༡]

གཉིས་པ་བླ་བྲང་ནས་སློབ་གཉེར་མཛད་ཚུལ། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་ཐོག་རྒྱམ་ཁོ་སྤྲུལ་སྐུ་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་གི་ཆོས་གྲྭ་ལ་འཛིན་གྲྭ་དོན་བདུན་ཅུ་ནས་ཞུགས། ཕྱུག་རྗེ་དཀོན་མཆོག་བསམ་འགྲུབ་ཚང་བཤེས་གཉེན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་སློབ་གཉེར་ལ་དཀའ་སྤྱད་སྡུག་རུས་མཛད་པས་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གྱི་རིགས་པ་སྨྲ་བའི་གྲས་སུ་ཚུགས་ཏེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ཞེས་སྙན་གྲགས་རྒྱས།

དགུང་ལོ་ཉེར་བདུན་ཐོག་རྗེ་བླ་ཁོ་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་མདུན་ནས་བསྙེན་པར་རྗོགས། རྗེ་ༀ་འཁྱིལ་བ་འཇམ་དབྱངས་ལེགས་བཤད་ཀྱི་མདུན་ནས་སུམ་རྟགས་དང་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་རི་མོ་མཛུམ་ཁྲིད་རྫོགས་པར་གསན། དགུང་གྲངས་སོ་གཉིས་ཐོག་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་ལྔ་ཕྲུག་གི་མདུན་ནས་རྒྱ་རྩིས་རི་མོ་ཆ་ཚང་སློབ་གཉེར་མཛད། གཞན་བཤེས་གཉེན་དུ་མ་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་ནས་དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ལུང་དང་ཁྲིད་སོགས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྦྱངས། ^[༢][༡]

ཀུན་མཁྱེན་སྐུ་ཕྲེང་ ༥ བས་ཐད་ཀར་དགོན་པའི་གྲྭ་ཆུང་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས། རྣམ་ཐར་ཟློས་གར་བཙུགས་པ་དང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་སུམ་རྟགས་དང་སྙན་ངག དགོན་པའི་འདུ་ཁང་སོགས་ཀྱི་ནང་ལཉྪ་སོགས་བྲིས། དགེ་བཤེས་རྡོ་རམས་པའི་མཚན་བཏགས་བཞེས། གཞན་སློབ་མ་རྣམས་ལ་རྣམ་འགྲེལ་དང་ཕར་ཕྱིན་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས།^[༡]

སྔར་ནས་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་སར་ཕེབས་འདོད་ཡོད་པ་ལྟར་གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་ཁོང་ལ་ལྷོ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་དྲུང་ཆེན་མཁན་པོའི་གོ་ས་གནང་སྟེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། གུང་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་དངོས་ཀྱིས་འགྲོ་སོང་དང་མཁོ་ཆས་སྐད་བསྒྱུར་དང་བཅས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་། ལན་གྲུར་དགེ་བཤེས་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་མཇལ། ཁོང་དགུང་ལོ་སོ་བདུན་ཐོག་༡༩༥༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས། མི་རིགས་དོན་བྱེད་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནས་ཡིག་བསྒྱུར་ཞུ་ཆེན་པའི་ལས་ཀ་བྱས། ཆིངས་ཡིག་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་གྱི་དཔར་ཞུས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཡང་བྱེད་དགོས་བྱུང་འདུག^[༡]ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་ཡིག་གཟུགས། སློབ་དེབ། ཚིག་མཛོད་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་ཡོད། ༡༩༥༠ ལོའི་སྔ་ཕྱིར་ཁོང་གིས་ཚིག་མཛོད་བཟོ་བ་དང་། གཞུང་གི་དུས་དེབ་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་པ། གཞུང་གི་ཡིག་ཆ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྒྱུར་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་བཤད།^[༣]

དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་ཐོག་༡༩༥༢ ལོར་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དམུ་དགེར་ལོག^[༡] དམུ་དགེའི་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང་གསར་དུ་བཙུགས། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུའི་ཐོག་༡༩༥༣ ལོར་ཀུན་མཁྱེན་རིན་པོ་ཆེས་དམུ་དགེ་དགོན་པའི་མཚན་ཉིད་དགེ་རྒན་དུ་བསྐོས་ཏེ་དགེ་བཤེས་རྣམས་ལ་ཉིན་རེར་དཔེ་ཁྲིད་ཐེངས་བདུན་དང་བརྒྱད་ཀྱི་བར་བྱས། དབང་ཁ་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ལུང་སོགས་གྲངས་ཀྱིས་མི་ལང་བ་གནང་། བརྡ་སྤྲོད་དང་སྒྲ་སྙན་ངག རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ཁྲིད།

དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་༡༩༥༩ ལོ་ནས་གཟན་ཤམ་འཕུད་དགོས་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཕྱི་ཟླ་ལྔ་བར་མོའོ་ཙེ་ཏུང་གི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བསྡུས་བོད་འགྱུར་མར་ཞུ་དག་བྱ་ཆེད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་དགོས་བྱུང་། མཁས་དབང་ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་དང་ཁང་མིག་གཅིག་གི་ནང་མཉམ་དུ་བསྡད། སློབ་ཆུང་ཚིག་མཛོད་བཟོས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་ཐོག་༡༩༦༦ ལོར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་དངོས་སུ་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ཁོང་འཛིན་བཟུང་(༡༩༥༩-༡༩༧༣) བྱས་ཏེ་འཐབ་རྩོད་སྣ་དགུ་མྱོང་དགོས་བྱུང་མོད། ཚང་མ་ཉམས་ལེན་དུ་བསྒོམ་ནས་སྐབས་དེར་མགུར་འཐེན་པ། "ལུས་ལ་ངུར་སྨིག་གི་གོས་ཤིག་གསོལ།། བཀའ་གདམས་གདམས་ངག་གིས་རྒྱན་ཞིག་གསོལ།། ལག་ཏུ་བཀའ་གདམས་ཀྱི་གླེགས་བམ་གཏད།། མགོ་ལ་སྣེ་རིང་གི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན།། ཨེ་མ་དེ་རིང་གི་སྐྱིད་པ་ལ།།" ཞེས་གསུངས་འདུག ཉམས་ལེན་གྱི་གཞི་ནི། འཐབ་རྩོད་པས་འབོད་ཚིག་དང་ལྷན་དུ་ཁོང་གིས་སྐད་གསང་མཐོན་པོས་"མར་གྱུར་འགྲོ་བའི་སྡིག་སྒྲིབ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན།། མ་ལུས་ད་ལྟ་བདག་ལ་སྨིན་པ་དང་།། བདག་གི་བདེ་དགེ་གཞན་ལ་བཏང་བ་ཡིས།། འགྲོ་ཀུན་བདེ་དང་ལྡན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས།།" ཞེས་སྐྱོར་འདུག དེ་ནས་བཟང་ཞིང་ལས་སུ་དེད། ངལ་རྩོམ་སྐབས་ལས་ངལ་དང་ལྟོག་སྐོམ་གྱི་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུའི་ཐོག་ ༡༩༧༣ ལོ་བཙོན་གྲོལ་ཐོབ།^[༡]

༡༩༧༥ ལོར་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་བཟོ་རྒྱུའི་གཞི་བཏང་། ལོ་རེ་བཞིའི་ཐོག་༡༩༧༧ ལོར་སོ་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། ལོ་རེ་ལྔའི་ཐོག་པེ་ཅིན་ནས་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཀྱི་སྐོར་གྲོས་བྱས། གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རྩ་གཏོར་གྱིས་ལས་འགུལ་དེར་དགག་པ་མཛད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་དུ་ཕེབས། རྔ་བ་སོགས་ནས་སློབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་བཙུགས། {བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་དང་སུམ་རྟགས་རྩ་བའི་ཚིག་འགྲེལ་བརྩམས།} རྔ་བ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ལས་ཞོར་དུ་སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་སོགས་ཁྲིད། སྒེར་ངོས་ནས་བོད་དཔེ་ཆ་སྣ་ཚོགས་དཔར། བློ་གསལ་དགའ་སྟོན་སོགས་བརྩམས།

ལོ་རེ་བདུན་ཐོག་༡༩༨༠ ལོར་པེ་ཅིན་དུ་མི་རིགས་གྲངས་ཉུང་སྐད་ཡིག་གི་ཚན་རིག་གྲོས་བསྡུར་དུ་ཞུགས་ཏེ། ཉིན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་བོད་ཡིག་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་རྩོད་གླེང་གནད་སྨིན་བྱས། མཐར་གནད་བསྡུས་ཟེར་བའི་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་དགྲ་བོ་དེ་ཡིག་ལོག་ཡིན་པར་ཐག་བཅད། དེའི་རྗེས་ནས་བོད་ཡིག་གི་གསར་འགྱུར་དང་དུས་དེབ་ཐམས་ཅད་་བོད་རང་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་བྱུང་འདུག གནད་བསྡུས་ཀྱི་དགག་ཡིག་མཐའ་དཔྱད་དཔར་བོད་ས་ཡོངས་ལ་ཁྱབ། དེ་བཞིན་རིག་གནས་སློབ་ཁྲིད་རིམ་པར་བྱས། པེ་ཅིན་ནས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་འཕྲིན་ལམ་ནས་བསྔགས་བརྗོད་དང་གཟེངས་བསྟོད་བྱས་བླ་མེད་བྱས།

བློ་གསལ་རིག་སྒོ་དང་གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་ལོ་རྒྱུས་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་བཅས་བརྩམས། ཡིག་རྨོངས་སེལ་བའི་སློབ་དེབ་དང་སློབ་ཆུང་སློབ་དེབ་དེབ་དང་བོ་ནས་བཞི་བའི་བར་བཟོས། ཁྲིན་ཏུར་ནས་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་ནང་ཁུལ་གྱི་ལས་ཀ་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་རྣམས་ཐེར་འདོན་བྱས། ཁོང་གི་བཀའ་དྲིན་ལས་དམུ་དགེ་དགོན་པ་བསྐྱར་ཏུ་འཚོགས་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། མ་ཟད་དགོན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་རིག་གནས་བདག་སྐྱོང་བྱེད་རྒྱུར་ཐག་བཅད་དེ་རྡོ་རིང་འཇོག་རྒྱུར་ཐག་བཅད།

དེ་བཞིན་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་གསོ་དང་བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ། རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་གོད་ཆག་ཁྲོད་བོད་སྣོད་བཅུད་རིག་གནས་དང་བཅས་པར་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཕོག་པ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དུ་བོད་ས་ཡོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དང་། སྐད་ཡིག སློབ་གསོ། རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་སླར་གསོའི་ལས་ཀར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་གནང་ཡོད། ཁོང་གིས་མདོ་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་དགོན་པ་ཁག་ཏུ་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་སྤེལ་བ་དང་། ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་ཉམས་གསོའི་ཐད་ཕྱིར་རྗེས་བླ་མེད་བཞག་ཡོད།

དེ་དང་ཆབས་ཅིག ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་བརྡ་སྤྲོད་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ལའང་ནན་ཏན་གནང་ཞིང་། བོད་ཡིག་གི་སློབ་དེབ་དང་ཚིག་མཛོད། སྒྲ་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་བརྩམས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བསམ་འཆར་དང་ལས་ཀ་མང་པོ་གནང་ཡོད།^[༤][༥]

དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ནང་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་རྒྱུན་འཛིན་སྤེལ་གསུམ་ལ་མཛད་རྗེས་རླབས་པོ་ཆེ་བཞག་པའི་“བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མི་བཞི” འི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ཡིན།

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཡིག་ཐོག་ཕབ་ཟིན་པ་ནི་པོད་དྲུག་ཏུ་བསྡུས་ཤིང་། ༡༩༩༧ ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་དང་། རྩོམ་ཡིག་རེ་ཟུང་བསྐྱར་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་ལེགས་པར་བྱས་ཏེ་༢༠༠༩ ལོར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས། ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ནི་མངོན་བརྗོད་དང་སྙན་ངག་སོགས་གོ་དཀའ་བའི་ཚིག་སྦྱོར་གྱིས་མ་བཀབ་པར་བརྗོད་བྱ་ཁ་གསལ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ། བརྗོད་བྱེད་ཚིག་གསལ་ཞིང་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་འགྲོས་དང་མཐུན་པ། སློབ་མ་ལས་དང་པོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་ཏེ་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཐ་སྙད་དང་བྱེད་སྒོ་རྣམ་བཞག་རྣམས་དཔེ་རུ་སྦྱར་ནས་ངོ་སྤྲད་པ། སློབ་མས་གོ་སླ་བ་དང་དོན་ངེས་སླ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཆོས་ལྡན།

ཁོང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ནང་བསྟན་གྱི་གཞུང་ལུགས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྒྲ་རིག་པ། སྙན་ངག སྐར་རྩིས། སྨན་རྩིས། རིག་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

གྲགས་ཆེ་བའི་བརྩམས་གཙོ་བོ་ཁག་ཅིག

• བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་། ༡༩༨༧ ལོར་བརྩམས།
• བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
• བློ་གསལ་རིགས་སྒོ།།
• བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།།
• སཾ་བོད་ཤན་སྦྱར། ༡༩༩༠ ལོར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས།
• སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད། ༡༩༩༠ ལོར་བརྩམས།
• རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ། ༡༩༨༩ ལོར་བརྩམས།

པོད་དང་པོའི་དཀར་ཆག

• རྗེ་བཙུན་འཇིགས་མེད་འཕྲིན་ལས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་པདྨོ་བཞད་པའི་བདེན་གཏམ་ཉི་མ་གཞོན་ནུ།
• ཡོངས་འཛིན་རྗེ་བཙུན་བསྐལ་བཟང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་རྣམ་ཐར་དད་པའི་དཔལ་བསྐྱེད།
• རྗེ་བློ་བཟང་གྲགས་པའི་མཛད་རྣམ་ཐུང་ངུ།
• རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་དཀོན་མཆོག་བསམ་གྲུབ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྐུ་བསྟོད་ཆ་ཙམ་བརྗོད་པ་རྒྱུད་མང་རང་གདངས།
• སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་འཚོ་བྱེད་གཞོན་ནུའི་ཐུན་མོང་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
• གཡུ་ཐོག་གསར་རྙིང་གི་རྣམ་ཐར།
• དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་རང་རྣམ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ
• སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་པད་དཀར་ཆུན་པོ།

པོད་གཉིས་པའི་དཀར་ཆག

• ཕར་ཕྱིན་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་དབུའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་སྒྲ་སྒྲུབ།
• འཇམ་དབྱངས་བཞད་པའི་ཕར་ཕྱིན་མཐའ་དཔྱོད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་མེ་ཏོག་འཕྲེང་མཛེས།
• བསྡུས་དོན་ཆོས་མངོན་རྒྱ་མཚོར་འཇུག་པའི་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཚིག་དོན་རབ་གསལ།
• ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་འགྲེལ་ཐུབ་བསྟན་ཡར་རྒྱས།

པོད་གསུམ་པའི་དཀར་ཆག

• ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་སྒོ
• ཤེས་བྱའི་རྣམ་གྲངས་བློ་གསལ་རིགས་མཛོད།
• དྲིས་ལན་གཏེར་གྱི་ཁ་བྱང་།
• བརྒྱུད་འདེབས་ཁ་སྐོང་སྐོར།
• ཚེ་རབས་རྗེས་འཛིན་སྐོར་དང་གསོལ་འདེབས།
• རབ་གསལ་ངག་གི་རོལ་མོ།
• རྗེ་བཙུན་འཕགས་མ་སྒྲོལ་མ་ལ་འདོད་དོན་གསོལ་བ་དོན་གཉིས་ལྷུན་གྲུབ།
• འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ནག་པོའི་རྗེས་གནང་བྱ་ཚུལ་བཀླགས་པའི་དོན་གྲུབ།
• འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཐབས་སྐོར།
• ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་གཏེར་སྒྲུབ་དགོས་འདོད་ཆར་འབེབས།
• ཁྲོ་བོའི་རྒྱལ་བོ་སྨེ་བ་བརྩེགས་པའི་སྦྱིན་སྲེག་དམེ་གྲིབ་སོགས་ཉེས་པ་ཀུན་སེལ།
• དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་དབང་གི་དུས་གོ
• ས་བདག་ལྟོ་འཕྱེའི་ཐིག་འདེབས་ཚུལ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་།
• ལྟོ་འཕྱེའི་བསྐྱེད་ཆོག་ངག་འདོན་གྱི་རིམ་པ།
• ལྷ་མོའི་འཕྲིན་བཅོལ།
• མྱུར་འབྱོན་སྨོན་ཚིག་དག
• སྨོན་ཚིག་འབྲས་ལྡན་སྙེ་མ།
• རྗེས་འཛིན་སྨོན་ཚིག་དབྱར་སྐྱེས་རྔ་གསང་།
• ཨ་ལགས་ལོས་གོ་ཚང་གི་ཞབས་བརྟན་གསོལ་འདེབས།
• བསླབ་བྱ་ཁག་གསུམ་སོགས།
• དཀར་ཆག་སྐོར།
• རིག་གནས་ལ་བསྟོད་པ་ཚངས་པའི་དབྱངས།
• གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་གནས་བསྟོད།
• འཕྲིན་ཡིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐོར།
• ཕར་ཕྱིན་སྟོན་མོ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་ཚོགས་གཏམ།
• རིག་གྲྭའི་རྟེན་བཤད།
• རིག་གྲྭའི་མཆོད་ཡུལ།
• ཁྲི་བཤད།
• དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་གྱི་རྒྱུགས་ཚན་གསར་བའི་ཐོ།
• སློབ་བུ་དག་ལ་གནང་བའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀུན་བྱེད་ཀྱི་མཚན།
• ཡིག་གསར་ཨེ་ཝཾ།
• ཨང་ཡིག་འབྲི་བའི་རེའུ་མིག
• སྨོན་ཚིག་བདུད་རྩིའི་ཐིགས་པ།
• སྨོན་ཚིག་བདེ་སྐྱིད་པད་མོའི་འཛུམ་ཞལ།

པོད་བཞི་བའི་དཀར་ཆག

• སྙན་འགྲེལ་ཡང་གསལ་སྣང་མཛོད།
• ཀུན་བཟང་འཁོར་ལོ་དག
• ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འཛུམ་ཟེར།
• བྱེད་མཐུན་གྱི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་རི་མོ་ནག་འགྲོས་སུ་བཀོད་པ་རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་མེ་ཏོག
• རིགས་ལྡན་མཆོད་པའི་འོད་སྣང་གི་ཟུར་རྒྱན་རིན་ཆེན་སྒྲོན་མེ་ལས་ཆུ་མིག་ཀླུ་མཚོའི་རེའུ་མིག་བསྡུས་པ་གཟའ་ཉིའི་སྤྱི་ནོར་སོགས།
• དབྱངས་ཅན་སྒྲ་མདོའི་ཚིག་འགྲེལ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར།
• དབྱངས་གསལ་གྱི་བརྡ་ཆད།

པོད་ལྔ་བའི་དཀར་ཆག

• བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྤྱི་རྣམ་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས།
• བོད་ཀྱི་བརྡའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཚིག་འགྲེལ་རབ་གསལ་སྒྲོན་མེ།
• ཙ་ཡུ་ཨ་ལགས་ཀྱི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
• སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་བའི་དྲིས་ལན།
• བྱིས་པའི་དག་ཡིག
• དྲིས་ལན་ཡིད་ཀྱི་མུན་སེལ།
• དྲིས་ལན་ལི་དྭངས་རང་སྒྲ།
• བརྡ་སྤྲོད།
• བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མདོ་ཙམ་བཤད་པ།
• བརྡ་སྤྲོད་བློ་གསལ་དགའ་སྟོན།
• དུས་གསུམ་གྱི་རེའུ་མིག
• སུམ་རྟགས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་འགའ་ཞིག་གི་མཚན་བྱང་།
• དག་ཡིག་འགའ་ཞིག་གི་ཁ་བྱང་།

པོད་དྲུག་པའི་དཀར་ཆག

• བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང་།
• མཁས་དབང་འགའི་འཁྲུངས་འདས།
• བོད་དུ་རིག་གནས་དར་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པ།
• སྟག་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་བཟང་གླིང་གི་གདན་རབས་དོན་ལྡན་ལྷའི་རོལ་མོ།
• རྒྱལ་དགེ་དགོན་གྱི་བྱུང་རིམ་གསེར་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།
• རྒྱལ་དགེ་དགོན་བཀྲ་ཤིས་རབ་བརྟན་གླིང་གི་བྱུང་རིམ་མདོར་བསྡུས།
• བོད་ཀྱི་སྨན་རིག་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
• གབ་ཚིག་དང་ཁེད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་དྲང་སྲོང་ཚངས་ཐིག
• ཀོ་ཀི་ལའི་བདེན་གཏམ།
• སྨོན་ཚིག་བུང་བ་རྒན་པོའི་གཤོག་སྒྲ།
• དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར།
• དྭགས་པོའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལྟ་ལྟངས་བཤད་པ།
• ངོ་སྤྲོད་ཕྲན་བུ།
• རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་སྔོན་དུ་གླེང་བར་བྱ་བ།
• གླིང་སེང་ཆེན་གྱི་བྱུང་བ་མདོར་བསྡུས།
• བཅུ་ཕྲག་ནོར་བུའི་འོད་ཟེར།
• མུན་སེལ་སྒྲོན་མ།
• མདོ་སྨད་རྩོང་ཁའི་བོད་རྒྱལ་ཇོ་སྲས་སམ་རྒྱལ་སྲས་ཟེར་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས།
• བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ།
• ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཆུན་པོ།
• སྤྱི་ནོར་ཕུན་ཚོགས།
• ཟླ་ཟེར་རྩོམ་སྒྲིག་དག་གི་ཞུ་བ།
• རྒན་པོའི་སྙིང་གཏམ།

དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་ནི་སྤྱི་ལོ་༡༩༩༣ ལོར་མུ་དགེ་བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོའི་དགོན་དུ་སྐུ་གཤེགས།

《རང་རྣམ་ཨ་དར་ཤ》 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྔ་བ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༤་ཟླ་༤ ཤོག་ངོས་ ༦༠།

^{[༦] [༧] [༤] [༢] [༨] [༩] [༡༠] [༡༡] [༥]}

• དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives
• དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center
• དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation

1. 1 2 3 4 5 6 7 ལུང་འདྲེན་ནོར་འཁྲུལ། Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་རང་གསལ་ཨཱ་དར་ཤ".
2. 1 2 དམུ་དགེ་བསམ་གཏན། Buddhist Digital Resource Center.
3. ↑ ལུང་འདྲེན་ནོར་འཁྲུལ། Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "བཀྲ་ཤིས་འཁོར་ལོ་དགོན་གྱི་བྱུང་བ་བཤེས་གཉེན་དམ་པའི་ཞལ་ལུང་།".
4. 1 2 Jessica Main. “A monastic scholar under China’s occupation of Tibet: Muge Samten’s (1913–1993) autobiography and his role as a vernacular intellectual.” University of British Columbia, 2019/2021.
5. 1 2 “Муге Самтэн Гьяцо: путь буддийского ученого и духовного наставника.” CyberLeninka.
6. ↑ Willock, Nicole. Lineages of the Literary: Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China. Columbia University Press.
7. ↑ དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Treasury of Lives.
8. ↑ Muge Samten. A History of Traditional Fields of Learning. Library of Tibetan Works & Archives.
9. ↑ དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ། Tsadra Foundation.
10. ↑ “AsiaNow Speaks with Nicole Willock about ‘Lineages of the Literary’.” Association for Asian Studies.
11. ↑ “Tibetan Buddhist Polymaths of Socialist China.” Yeshe.