Samòa

Samòstójne Państwò Samòa Independent State of Samoa
Fana Samòa Fana	Herb Samòa Herb
	Mòtto: Samoa is founded on God; Samòa je òpiarte na Bògù
	Himn: The Banner of Freedom; (Stanica wòlnotë)
	Samòstójne Państwò Samòa na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	Samoansczi, angelsczi
Stolëca	Apia
Fòrma państwa	mònarchiô
Mònarcha	Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II
Premiéra	Laʻauli Leuatea Schmidt
Data ùsadzeniô	1 stëcznika 1962
Wiéchrzëzna	2,831 km²
Lëdztwò (2023)	205,500
Dëtk	tala (WST)
Czasowô cona	UTC +13
Nôrodné swiãto	1 stëcznika
Kòd ISO 3166	WS
Internet	.ws
Aùtowi kòd	WS
Telefón	+685

Samòa (Samòstójne Państwò Samòa, an. Independent State of Samoa) je państwã na òstrowach Spòkójnégò Òceanu. Stolëcznym gardã je Apia.

Geògrafiô

Pòłożenié

Leżi w Pòlinezji, na dwóch wùlkanicznëch òstrowach ë sédmë mniészi òstrowach na Spòkójnym Òceanã^[1], w zôpadny dzéli archipelagu Samoa.

Wiéchrzëzna

2,831 km²^[2]

Brzegòwô liniô

403 km^[3]^[4]

Klimat

Tropikalny, równikowi, mòrsczi, wësoczé cepłoty ë mòkrosc^[1].

Ùsztôłcenié terenu

Wùlkaniczne òstrowë, przédno górë, lasë na 50% wiéchrzëzni^[5]

Wësokòsc terenu

nôniższô wësokòsc: 0 (Spòkójny Òcean)
nôwëższi czëp: 1,858 (czëp Mauga Silisili)^[6]

Demografiô

Pòpùlacjô

wielëna lëdztwa: 220,528^[7].

Religijné karna

Kòngregacjonaliscë 27%, Katolëcë 19%, Mòrmoni 18%, Metodiscë 12%, Kòscołë Bòże 10%, zaòstałe chrzescëjańsczé wëznania ë Bahaici, Mùzułmanie, Hindùiscë, Żëdzë <16%, bezbòżnictwò ok. 1% (2021)^[8].

Ùrbanizacjô

Wikszosc mieszkańców żëje na wiesczi terenach, òk. 82.58% (2024)^[9]

Pòliticzny system

pòliticzny ùstôw: mònarchiô^[10]^[11]

Wëkònôwczô władza

O le Ao o le Malo (przédnik kraju): Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II (òd 21 lëpińca 2017)^[12]
premier Laʻauli Leuatea Schmidt (29 zélnika 2025)^[12]

Ùstawòdôwczô władza

Jednojizbowi parlament, Ùstawòdôwczô Gromada, 49 na piãcolatną kadencjã^[10]^[11]

Historiô

W 1722 Òlender Abel Tasman òdkrëł archipelag, a francuz Louis-Antoine de Bougainville nazwał go Òstrowë Żeglôrzów^[2]. W latach 1899–1919 bëło kòlonią Niemiec^[11], z przëczënë I swiatowéj wòjny dostôło sã pòd kòntrolã Nowi Zélandie^[2]. 1 stëcznika 1962 zwëskało samòstójnotã^[13], jakò Zôpadné Samoa. W 1970 dołãczëłô do Wespòlëznë Nôrôdów^[11]. Samoa zjinaczëło miono w 1997^[14].

Galeriô

Samoańsczi wòjôk
Topografiô Samoa
Fale tele, tradicjowi dóm spòtkań

Przëpisë

1 2 The climate of Samoa Blue Green Atlas
1 2 3 Samoa country profile BBC news [2025-08-20]
↑ Countries by coastline World Population Review
↑ Samoa: data and statistics World data info
↑ Samoa. Warunki naturalne Encyklopedia PWN
↑ Samoa mountains peakery
↑ Samoa Population (LIVE) Worldometer
↑ 2022 Report on International Religious Freedom: Samoa US Department of State
↑ Samoa - Rural Population Trading Economics
1 2 Samoa. Ustrój polityczny Encyklopedia PWN
1 2 3 4 Samoa zachodnie Encyklopedia Interia
1 2 Samoa country brief Australian Government
↑ Celebration of Samoa’s Independence Day Te Ara [2025-08-20]
↑ History and the Islands of Samoa National Park of American Samoa [2025-08-20]

Bùtnowé lënczi

Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Państwa w Aùstralii i Oceanie
Aùstraliô \| Fidżi \| Kiribati \| Mikronezjô \| Naùru \| Nowô Zélandiô \| Òstrowë Marshalla \| Òstrowë Salomòna \| Palaù \| Papùa-Nowô Gwineja \| Samòa \| Tonga \| Tuvalu \| Vanuatu
Zanôléżné teritoria: Baker \| Francëskô Polinezjô \| Guam \| Howland \| Jarvis \| Johnston \| Kingman \| Nordowe Mariany \| Midway \| Niue \| Norfolk \| Nowô Kaledoniô \| Òstrowë Ashmore i Cartiera \| Òstrowë Cooka \| Òstrowë Koralowégò Mòrza \| Palmyra \| Pitcairn \| Amerikańskô Samòa \| Tokelau \| Wake \| Wallis i Futuna
Teritoria państwów butén Aùstralii i Oceanie: USA: Hawaje \| Indonezjô: Papùa, Zôpadnô Papùa \| Chile: Jastrowi Òstrów, Sala y Gómez \| Japóńskô: Ogasawara, Minami Tori-shima, Oki-no-Tori-shima, Òstrowë Kazan

[:1-1] 1 2 The climate of Samoa Blue Green Atlas

[:0-2] 1 2 3 Samoa country profile BBC news [2025-08-20]

[3] Countries by coastline World Population Review

[4] Samoa: data and statistics World data info

[5] Samoa. Warunki naturalne Encyklopedia PWN

[6] Samoa mountains peakery

[7] Samoa Population (LIVE) Worldometer

[8] 2022 Report on International Religious Freedom: Samoa US Department of State

[9] Samoa - Rural Population Trading Economics

[:2-10] 1 2 Samoa. Ustrój polityczny Encyklopedia PWN

[:3-11] 1 2 3 4 Samoa zachodnie Encyklopedia Interia

[:4-12] 1 2 Samoa country brief Australian Government

[13] Celebration of Samoa’s Independence Day Te Ara [2025-08-20]

[14] History and the Islands of Samoa National Park of American Samoa [2025-08-20]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

Państwa w Aùstralii i Oceanie
Aùstraliô \| Fidżi \| Kiribati \| Mikronezjô \| Naùru \| Nowô Zélandiô \| Òstrowë Marshalla \| Òstrowë Salomòna \| Palaù \| Papùa-Nowô Gwineja \| Samòa \| Tonga \| Tuvalu \| Vanuatu
Zanôléżné teritoria: Baker \| Francëskô Polinezjô \| Guam \| Howland \| Jarvis \| Johnston \| Kingman \| Nordowe Mariany \| Midway \| Niue \| Norfolk \| Nowô Kaledoniô \| Òstrowë Ashmore i Cartiera \| Òstrowë Cooka \| Òstrowë Koralowégò Mòrza \| Palmyra \| Pitcairn \| Amerikańskô Samòa \| Tokelau \| Wake \| Wallis i Futuna
Teritoria państwów butén Aùstralii i Oceanie: USA: Hawaje \| Indonezjô: Papùa, Zôpadnô Papùa \| Chile: Jastrowi Òstrów, Sala y Gómez \| Japóńskô: Ogasawara, Minami Tori-shima, Oki-no-Tori-shima, Òstrowë Kazan