Neidio i'r cynnwys

Hilde Domin

Oddi ar Wicipedia
Hilde Domin
GanwydHildegard Dina Löwenstein Edit this on Wikidata
27 Gorffennaf 1909 Edit this on Wikidata
Cwlen Edit this on Wikidata
Bu farw22 Chwefror 2006 Edit this on Wikidata
Heidelberg Edit this on Wikidata
Man preswylCologne-Innenstadt Edit this on Wikidata
DinasyddiaethBaner Yr Almaen Yr Almaen
Alma mater
  • Prifysgol Bonn Edit this on Wikidata
Galwedigaethbardd, cyfieithydd, ysgrifennwr, nofelydd Edit this on Wikidata
Plaid WleidyddolPlaid Sosialaidd, Democrataidd yr Almaen Edit this on Wikidata
TadEugen Löwenstein Edit this on Wikidata
MamPaula Löwenstein Edit this on Wikidata
PriodErwin Walter Palm Edit this on Wikidata
Gwobr/auUrdd Teilyngdod Gogledd Rhine-Westphalia, Croes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Urdd Teilyngdod Baden-Württemberg, Gwobr y Wladwriaeth: Gogledd Rhine-Westphalia, Croes Swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Ida-Dehmel-Literaturpreis, Gwobr Nelly Sachs, Gwobr Jakob-Wassermann am Lenyddiaeth, Medal Carl Zuckmayer, Gwobr Friedrich-Hölderlin, Gwobr Roswitha, Gwobr Droste, Honorary Award of the Heinrich Heine Society, Q1610469 Edit this on Wikidata

Awdures o'r Almaen a Gweriniaeth Dominica oedd Hilde Domin (27 Gorffennaf 1909 - 22 Chwefror 2006) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, cyfieithydd a nofelydd. Fe'i hystyrir fel y bardd Almaeneg pwysicaf yn ei chyfnod. Newiddiodd ei henw-awdur i 'Hilde Domin' yn o barch i Weriniaeth Dominica, yr unig wlad a'i chroesawodd hi a'i gŵr, wrth iddynt geisio ffoi oddi wrth y Natsiaid.[1][2][3][4][5][6][7]

Magwraeth a choleg

[golygu | golygu cod]

Ganed Hildegard Löwenstein (a newidiodd ei henw'n ddiweddarach i Hilde Palm) yn Cwlen, yr Almaen a bu farw yn Heidelberg, eto yn yr Almaen, ac fe'i claddwyd gerllaw yn Bergfriedhof. Roedd yn ferch i Eugen Löwenstein, cyfreithiwr ac Iddew Almaenig.

Rhwng 1929 a 1932 astudiodd ym Mhrifysgol Heidelberg, Prifysgol Cologne, Prifysgol Bonn, a Phrifysgol Humboldt yn Berlin. Astudiodd y gyfraith i ddechrau, ac yn ddiweddarach newidiodd ei harbenigedd i economeg, y gwyddorau cymdeithasol ac athroniaeth. Ymhlith ei hathrawon roedd Karl Jaspers a Karl Mannheim.

Rhyfel

[golygu | golygu cod]

O ganlyniad i'r gwrth-semitiaeth gynyddol egnïol yn yr Almaen Natsïaidd, ymfudodd i'r Eidal yn 1932 gyda'i ffrind (a'i gŵr yn y ddiweddarach) Erwin Walter Palm a oedd yn awdur ac yn fyfyriwr archaeoleg. Derbyniodd ddoethuriaeth mewn gwyddoniaeth wleidyddol yn Fflorens yn 1935 a gweithiodd fel athrawes iaith yn Rhufain o 1935 i 1939. Priododd ac Erwin Walter Palm yn 1936. Gydag ymweliad Hitler â Rhufain ac awyrgylch chwerw yr Eidal ffasiynol dan Mussolini ysgogwyd y pâr ifanc i ymfudo unwaith eto.

Yn 1939 aethant i Loegr lle bu'n gweithio fel athrawes iaith yng Ngholeg St Aldyn. Doedd ofnau Hilde am y bygythiad Natsïaidd ddim wedi gwanhau, a cheisiodd y cwpwl gael fisa i unrhyw genedl yn America. Ni roddodd unrhyw un o'u gwledydd dewisol (yr Unol Daleithiau, Mecsico, yr Ariannin a Brasil) fisa iddynt, tra bod rhai yn codi tâl afresymol, nad oedd ganddynt. Yr unig wlad i'w croesawu yn ddiamod oedd Gweriniaeth Dominica, lle ymfudodd y ddau yn 1940.

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Sosialaidd a Democrataidd yr Almaen.

Aelodaeth

[golygu | golygu cod]

Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd. [8][9][10]

Anrhydeddau

[golygu | golygu cod]
  • Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Urdd Teilyngdod Gogledd Rhine-Westphalia (1988), Croes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Urdd Teilyngdod Baden-Württemberg (1990), Gwobr y Wladwriaeth: Gogledd Rhine-Westphalia (1999), Croes Swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen (1983), Ida-Dehmel-Literaturpreis (1968), Gwobr Nelly Sachs (1983), Gwobr Jakob-Wassermann am Lenyddiaeth (1999), Medal Carl Zuckmayer (1992), Gwobr Friedrich-Hölderlin (1992), Gwobr Roswitha (1974), Gwobr Droste (1971), Honorary Award of the Heinrich Heine Society (1972), Q1610469 (1993)[11] .

Cyfeiriadau

[golygu | golygu cod]
  1. ↑ Cyffredinol: Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015
  2. ↑ Disgrifiwyd yn: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-476-03702-2_98. retrieved: 31 Gorffennaf 2022. https://www.deutsche-biographie.de/dbo031456.html#dbocontent. retrieved: 1 Chwefror 2023. (yn de, en) Deutsche Biographie, Bayerische Staatsbibliothek, >1 Mio. (Stand: 2025), dynodwr Deutsche Biographie 118526634, Wikidata Q1202222, https://www.deutsche-biographie.de/, adalwyd 2 Tachwedd 2026
  3. ↑ Rhyw: Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 http://www.theguardian.com/news/2006/mar/16/guardianobituaries.bookscomment1. Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, GND 118526634, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 5 Gorffennaf 2024
  4. ↑ Dyddiad geni: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 "Hilde Domin". SNAC. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Find a Grave. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". filmportal.de. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Brockhaus Enzyklopädie. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". The Fine Art Archive. "Hilde Domin". Kritisches Lexikon der Gegenwartsliteratur. "Hilde Domin". Munzinger Personen. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
  5. ↑ Dyddiad marw: Ben Hutchinson (16 Mawrth 2006). "Hilde Domin" (yn Saesneg Prydain). Cyrchwyd 7 Ebrill 2025.CS1 maint: unrecognized language (link) Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 "Hilde Domin". SNAC. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Find a Grave. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". filmportal.de. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Brockhaus Enzyklopädie. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Kritisches Lexikon der Gegenwartsliteratur. "Hilde Domin". Munzinger Personen. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
  6. ↑ Man geni: Verbrannt, verboten, vergessen. subject named as: Domin, Hilde. pages: 35-36. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
  7. ↑ Man claddu: (yn en) Find a Grave, Wikidata Q63056, https://www.findagrave.com/, adalwyd 16 Tachwedd 2024
  8. ↑ Man gwaith: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 2 Ebrill 2015 Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 2 Ebrill 2015
  9. ↑ Galwedigaeth: abART, dynodwr abART (person) 151514, Wikidata Q107456632, http://isabart.org, adalwyd 1 Ebrill 2021 Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, GND 118526634, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 20 Ebrill 2026
  10. ↑ Anrhydeddau: https://www.hoelderlin-gesellschaft.de/website/de/friedrich-hoelderlin/hoelderlin-preise. retrieved: 11 Hydref 2021.
  11. ↑ https://www.hoelderlin-gesellschaft.de/website/de/friedrich-hoelderlin/hoelderlin-preise. retrieved: 11 Hydref 2021.