Hilde Domin
| Hilde Domin | |
|---|---|
| Ganwyd | Hildegard Dina Löwenstein 27 Gorffennaf 1909 Cwlen |
| Bu farw | 22 Chwefror 2006 Heidelberg |
| Man preswyl | Cologne-Innenstadt |
| Dinasyddiaeth | |
| Alma mater | |
| Galwedigaeth | bardd, cyfieithydd, ysgrifennwr, nofelydd |
| Plaid Wleidyddol | Plaid Sosialaidd, Democrataidd yr Almaen |
| Tad | Eugen Löwenstein |
| Mam | Paula Löwenstein |
| Priod | Erwin Walter Palm |
| Gwobr/au | Urdd Teilyngdod Gogledd Rhine-Westphalia, Croes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Urdd Teilyngdod Baden-Württemberg, Gwobr y Wladwriaeth: Gogledd Rhine-Westphalia, Croes Swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Ida-Dehmel-Literaturpreis, Gwobr Nelly Sachs, Gwobr Jakob-Wassermann am Lenyddiaeth, Medal Carl Zuckmayer, Gwobr Friedrich-Hölderlin, Gwobr Roswitha, Gwobr Droste, Honorary Award of the Heinrich Heine Society, Q1610469 |
Awdures o'r Almaen a Gweriniaeth Dominica oedd Hilde Domin (27 Gorffennaf 1909 - 22 Chwefror 2006) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, cyfieithydd a nofelydd. Fe'i hystyrir fel y bardd Almaeneg pwysicaf yn ei chyfnod. Newiddiodd ei henw-awdur i 'Hilde Domin' yn o barch i Weriniaeth Dominica, yr unig wlad a'i chroesawodd hi a'i gŵr, wrth iddynt geisio ffoi oddi wrth y Natsiaid.[1][2][3][4][5][6][7]
Magwraeth a choleg
[golygu | golygu cod]Ganed Hildegard Löwenstein (a newidiodd ei henw'n ddiweddarach i Hilde Palm) yn Cwlen, yr Almaen a bu farw yn Heidelberg, eto yn yr Almaen, ac fe'i claddwyd gerllaw yn Bergfriedhof. Roedd yn ferch i Eugen Löwenstein, cyfreithiwr ac Iddew Almaenig.
Rhwng 1929 a 1932 astudiodd ym Mhrifysgol Heidelberg, Prifysgol Cologne, Prifysgol Bonn, a Phrifysgol Humboldt yn Berlin. Astudiodd y gyfraith i ddechrau, ac yn ddiweddarach newidiodd ei harbenigedd i economeg, y gwyddorau cymdeithasol ac athroniaeth. Ymhlith ei hathrawon roedd Karl Jaspers a Karl Mannheim.
Rhyfel
[golygu | golygu cod]O ganlyniad i'r gwrth-semitiaeth gynyddol egnïol yn yr Almaen Natsïaidd, ymfudodd i'r Eidal yn 1932 gyda'i ffrind (a'i gŵr yn y ddiweddarach) Erwin Walter Palm a oedd yn awdur ac yn fyfyriwr archaeoleg. Derbyniodd ddoethuriaeth mewn gwyddoniaeth wleidyddol yn Fflorens yn 1935 a gweithiodd fel athrawes iaith yn Rhufain o 1935 i 1939. Priododd ac Erwin Walter Palm yn 1936. Gydag ymweliad Hitler â Rhufain ac awyrgylch chwerw yr Eidal ffasiynol dan Mussolini ysgogwyd y pâr ifanc i ymfudo unwaith eto.
Yn 1939 aethant i Loegr lle bu'n gweithio fel athrawes iaith yng Ngholeg St Aldyn. Doedd ofnau Hilde am y bygythiad Natsïaidd ddim wedi gwanhau, a cheisiodd y cwpwl gael fisa i unrhyw genedl yn America. Ni roddodd unrhyw un o'u gwledydd dewisol (yr Unol Daleithiau, Mecsico, yr Ariannin a Brasil) fisa iddynt, tra bod rhai yn codi tâl afresymol, nad oedd ganddynt. Yr unig wlad i'w croesawu yn ddiamod oedd Gweriniaeth Dominica, lle ymfudodd y ddau yn 1940.
Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes bu'n aelod o Blaid Sosialaidd a Democrataidd yr Almaen.
Aelodaeth
[golygu | golygu cod]Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg am rai blynyddoedd. [8][9][10]
Anrhydeddau
[golygu | golygu cod]- Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Urdd Teilyngdod Gogledd Rhine-Westphalia (1988), Croes Cadlywydd Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen, Urdd Teilyngdod Baden-Württemberg (1990), Gwobr y Wladwriaeth: Gogledd Rhine-Westphalia (1999), Croes Swyddog Urdd Teilyngdod Gweriniaeth Ffederal yr Almaen (1983), Ida-Dehmel-Literaturpreis (1968), Gwobr Nelly Sachs (1983), Gwobr Jakob-Wassermann am Lenyddiaeth (1999), Medal Carl Zuckmayer (1992), Gwobr Friedrich-Hölderlin (1992), Gwobr Roswitha (1974), Gwobr Droste (1971), Honorary Award of the Heinrich Heine Society (1972), Q1610469 (1993)[11] .
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Cyffredinol: Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015
- ↑ Disgrifiwyd yn: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-476-03702-2_98. retrieved: 31 Gorffennaf 2022. https://www.deutsche-biographie.de/dbo031456.html#dbocontent. retrieved: 1 Chwefror 2023. (yn de, en) Deutsche Biographie, Bayerische Staatsbibliothek, >1 Mio. (Stand: 2025), dynodwr Deutsche Biographie 118526634, Wikidata Q1202222, https://www.deutsche-biographie.de/, adalwyd 2 Tachwedd 2026
- ↑ Rhyw: Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 http://www.theguardian.com/news/2006/mar/16/guardianobituaries.bookscomment1. Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, GND 118526634, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 5 Gorffennaf 2024
- ↑ Dyddiad geni: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 "Hilde Domin". SNAC. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Find a Grave. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". filmportal.de. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Brockhaus Enzyklopädie. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". The Fine Art Archive. "Hilde Domin". Kritisches Lexikon der Gegenwartsliteratur. "Hilde Domin". Munzinger Personen. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
- ↑ Dyddiad marw: Ben Hutchinson (16 Mawrth 2006). "Hilde Domin" (yn Saesneg Prydain). Cyrchwyd 7 Ebrill 2025.CS1 maint: unrecognized language (link) Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 Bibliothèque nationale de France (yn fr), ffeil awdurdod y BnF, dynodwr BnF 12022208n, Wikidata Q19938912, https://data.bnf.fr/, adalwyd 10 Hydref 2015 "Hilde Domin". SNAC. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Find a Grave. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". filmportal.de. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Brockhaus Enzyklopädie. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Hilde Domin". Kritisches Lexikon der Gegenwartsliteratur. "Hilde Domin". Munzinger Personen. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
- ↑ Man geni: Verbrannt, verboten, vergessen. subject named as: Domin, Hilde. pages: 35-36. (yn nb, nn) Store norske leksikon, ISSN 2464-1480, dynodwr Store norske leksikon Hilde_Domin, Wikidata Q746368, https://snl.no, adalwyd 17 Hydref 2026
- ↑ Man claddu: (yn en) Find a Grave, Wikidata Q63056, https://www.findagrave.com/, adalwyd 16 Tachwedd 2024
- ↑ Man gwaith: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 2 Ebrill 2015 Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 2 Ebrill 2015
- ↑ Galwedigaeth: abART, dynodwr abART (person) 151514, Wikidata Q107456632, http://isabart.org, adalwyd 1 Ebrill 2021 Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, GND 118526634, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 20 Ebrill 2026
- ↑ Anrhydeddau: https://www.hoelderlin-gesellschaft.de/website/de/friedrich-hoelderlin/hoelderlin-preise. retrieved: 11 Hydref 2021.
- ↑ https://www.hoelderlin-gesellschaft.de/website/de/friedrich-hoelderlin/hoelderlin-preise. retrieved: 11 Hydref 2021.