Yiɣi chaŋ yɛligu maŋamaŋa puuni

Koo Nimo

Diyila Dagbani Wikipedia
Koo Nimo
Dɔɣim yuliKwabena Boa-Amponsem
Ashanti Region, Silimin gɔli October 3, 1934 (run 92)
O ya TiŋgbaŋGhana
ResidenceAshanti Region
A ya balliAsante (en) Translate
Education
Shikuru shɛli o ni chaŋAdisadel College
Bala yɛlibu, sabbu bee buɣisibuSilmiinsili
Tuma
Tumacomposer (en) Translate, guitarist (en) Translate, baaŋa, university teacher (en) Translate, ethnomusicologist (en) Translate ni musician (en) Translate
Ŋun kpuɣi o tumaUniversity of Michigan (en) Translate
IMDbnm2711306
Yaw Amponsah and Koo Nimo

Koo Nimo (o suuna yuli n-nyɛ Kwabena Boa-Amponsem[1] ka bɛ dɔɣi o Anashaara goli January biɛɣu pishinaayopɔin dali dali yuuni 1931),[2] ka o Dolodolo suuna yuli nyɛ Daniel Amponsah[1]ka o nyɛ baaŋa ŋun nyɛ Ghana nira.[3][4]

Maŋmaŋa biɛhigu lahabli

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Bɛ dɔɣi o la tinkpaŋa yuli booni Foase, ka di be Atwima din be Ashanti Region yaɣili, Ghana,Africa West Africa, o nyɛla ŋun tuma jendi tabiibi mini tima yaɣili ka o zaɣa leei kuli be yila ni. Yuuni 1957, di ni daa niŋ ka Gold Coast deei maŋsulinsi ka leei Ghana, Koo Nimo yuli ni daa yɛn tuui gili dunia yaɣa pam daa nyɛla o ni daa kpa Addadam Agofomma laɣingu. O yila pam nyɛla din tɔɣisiri kaya ni taɣada yɛltɔɣa, ka o yiini kambonsili zilinli zuɣu. O yiinimi ni jitaaya mini o maŋmaŋa kukoli, Ashanti yila yilibu laɣin shɛli ni o ni be ŋɔ nyɛla din mali gbansabila ni mali binkumda shɛŋa pahiri bɛ yila nim ni, kamani "apentemma" mini "donno", "frikyiwa", "prempensua", "ntorwa", n ti pahi "nnawuta" bee "dawuro".

Yuuni 1990, Koo yila dibaa anii daa nyɛla din yina ka bɛ pii yuli boli li Osabarima. Di ni n daa nyɛ Ghananira yila tuuli ka bɛ zaŋ li niŋ CD.[5] Anashaara goli January yuuni 1992, Columbia University, New York, USA, Andrew L. Kayedaa zaŋ o lahabali din taachi daa nyɛ "Koo Nimo mini o zonima" ka daa deei shɛhira gbaŋ shɛ bɛ ni boli PhD.

Yuuni 1998, bɛ daa kpuɣi o la tuma ni, "Ethnomusicology" zaŋ ti University of Washington din be Seattle, USA, yuma ayi, pɔi ka o daa naan yi ti lahi nyɛ lala tuma kpee University of Michigan din be Ann Arbor.[6]

Yuuni 2006, Koo Nimo daa nyɛla ŋun labi Ghana, n ti be Kumasi. O daa yina Anashaara goli January yuuni 2007 America gɔrim dɛma din taachi daa nyɛ "Anthony Bourdain: No Reservations", ka bɛ daa nya ka o yiini yila ni, ka tɔɣisiri o baatali yɛltɔɣa.[7]

Pina, nintiɣili ni laɣinsi ni benibu

[mali niŋ | mali mi di yibu sheena n-niŋ]

Yuuni 1979, nintiɣili niŋbu ni o kpaŋmaŋa zaŋ chaŋ Ghana yila ni, karimba ni toondana, Koo Nimo daa nyɛla bɛ ni piigi so MUSIGA ("the Musicians' Union of Ghana") zuɣulana. O ya nima daa bi niŋla nintiɣili ni o yila ko, amaa o yurilim ni jilima zaŋ ti kali. Yuuni 1985 Koo Nimo daa nyɛla bɛ ni piigi so tuuli chaamani zaŋ ti COSGA, "Copyright Society of Ghana." Saha ŋɔ ni o mini baŋdiba kamani J. H. K. Nketia mini John Collins nyɛla ban be laɣinsi ni.

Anashaara goli February yuuni 1991, nintiɣili niŋbu ni o kpaŋmaŋa zaŋ ti o ya yila, Koo Nimo daa deei "Asanteman" pini din yina "Asantehene" sani. Anashaara goli March, o daa deei "Flagstar" pini din yina ECRAG ("Entertainment Critics and Reviewers Association of Ghana") sani. Yuuni 1991, bɛ daa gahi nuu boli o "National Folklore Board of Trustees" ni.

Anashaara goli March yuuni 1997, Ghana tiŋgbani zuɣulana daa puhila maŋsulinsi yuun' pinahi chuɣu ka daa ti bilichininima pihinahi pina, ka bɛ puuni daa nyɛ Koo Nimo. Lala pini ŋɔ daa nyɛla din wuhi o kpaŋmaŋa kaya ni taɣada noi. Goli din daa tuɣiya na ni o daa deei "Konkoma" pini din jendi "Ghanaian Highlife Music."

Bɛ daa ti o pini "Entertainment Achievement Awards" tuuli niŋbu ni. Bɛ daa ti o pini din wuhiri o kpaŋmaŋa Ghana yila ni, ni o yuŋ gbaliŋ kpaŋmaŋa Ghana yila yilibu ni.[8] Yuuni 2017, University of Education, Winneba (UEW) daa ti Koo Nimo pini bɛ yila yilibu bɔhimbu yaɣili, bɛ daa ti o la biɛhigu ni kpaŋmaŋa pini.

Koo Nimo daa deei biɛhigu ni kpaŋmaŋa pini yuuni 2022 "Vodafone Ghana Music Awards" din daa niŋ Accra, ni o nuu timbu ni Ghana yila puuni.[9]

Yila din laɣim taba
  • Ashanti Ballads (1968)
  • Osabarima (1990, re-issued 2000)
  • Tete Wobi Ka (2000)
  • Highlife Roots Revival (2012, Riverboat Records)
Tɔhibu yuya
  • Yilli din nyɛ "Se Wo Nom Me (Tsetse Fly You Suck My Blood)" din daa be "The Rough Guide to Acoustic Africa" (2013, "World Music Network")
  • Lala yilli maa daa lahi be "The Rough Guide to Highlife (2012)"
  • "Adowa Palm-Wine Set" din daa be "The Rough Guide to the Music of West Africa"
  1. 1 2 Koo Nimo. Daniel 'Koo Nimo' Amponsah. Seattle Art Museum.
  2. ↑ Andrew L. Kaye (1999). "Koo Nimo: A Contemporary Ghanaian Musician". Journal of the International Library of African Music 7 (4): 147–165.[permanent dead link]
  3. ↑ "Koo Nimo - King of Palmwine Music". GhanaWeb. 16 September 2008. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php?ID=150107. İstifadə tarixi: 31 August 2010.
  4. ↑ "King of Palmwine Music". AllAfrica.com. 14 September 2008. http://allafrica.com/stories/200809150570.html. İstifadə tarixi: 31 August 2010.
  5. ↑ High Fidelity Magazine, September 1990, 103.
  6. ↑ Courses in RC Humanities.
  7. ↑ Joseph Teye-Kofi, Anthony Bourdain: No Reservations: Ghana, Vimeo, 8 January 2007.
  8. ↑ Agya Koo Nimo honoured at maiden #EAAwards (en-US) (2021-03-27).
  9. ↑ Checkout winners on the first night of VGMA 23 (en) (2022-05-07).