Hulda Garborg
| Hulda Garborg | |||||
|---|---|---|---|---|---|
_(5180708385).jpg) | |||||
| Persona informo | |||||
| Naskiĝo | 22-an de februaro 1862 en Stange | ||||
| Morto | 5-an de novembro 1934 (72-jaraĝa) en Asker | ||||
| Lingvoj | norvega • Nynorsk vd | ||||
| Ŝtataneco | Norvegio  vd | ||||
| Partio | Free-minded Liberal Party (en)  vd | ||||
Memorigilo  | |||||
| Familio | |||||
| Patro | Christian Frederik Bergersen (mul) vd | ||||
| Patrino | Marie Petrine Simensdatter Bergersen (mul) vd | ||||
| Edz(in)o | Arne Garborg (1887–nekonata valoro) vd | ||||
| Infanoj | Arne Olaus Fjørtoft Garborg vd | ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | dancisto • poeto • verkisto • taglibristo vd | ||||
| |||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Hulda GARBORG (naskita kiel Karen Hulda Bergersen, la 22-an de februaro 1862 en Stange; mortis la 5-an de novembro 1934 en Asker) estis norvega verkistino, dramisto, poeto, popoldancistino kaj teatra instruisto.
Ŝi estis edziniĝinta al Arne Garborg, kaj nuntempe estas eble plej konata pro vekado de intereso pri la bunad-tradicio (d:Q1004929), la norvega nacia kostumo; unu el la unuaj feministinoj kaj politikistoj en Norvegio.
Verkado
[redakti | redakti fonton]Garborg estis pioniro en areoj kiel teatro kaj popoldanco, kuirado, bunad- tradicio kaj virinaj rajtoj.
La literatura verko de Garborg plejparte similis tiun de ŝia edzo, sed devas esti konsiderata sendepende.[1] Kiel ŝia edzo Arne, ŝi interesiĝis pri la norvega nacia identeco, ekzemple pri la Bunad (tradicia norvega popoldanco), popoldancoj ĝenerale, tradicia kuirarto kaj familio, sed ankaŭ pri teatro kaj virinaj rajtoj. Ŝi komencis per publikigado de artikoloj pri norvega kuirarto, kiuj poste estis kolektitaj kaj publikigitaj. Ŝi poste fokusiĝis pri teatro kaj fondis Det norske spellaget, nun konata kiel Det Norske Teatret. Ŝi poste ankaŭ verkis romanojn kaj nefikcion, publikigis politikajn skribaĵojn en ĵurnaloj kaj revuoj, inkluzive de pri virinaj rajtoj, kaj faris paroladojn. Ekzemple, ŝi verkis proteston kontraŭ la mizogina majstraĵo de Otto Weininger, Geschlecht und Charakter (Sekso kaj Karaktero).
Entute, ŝi publikigis pli ol 40 verkojn. Ŝi verkis kaj en la nynorsk kaj en la bokmal. Ŝi kritikis la modernan, industriigitan urban civilizon, emfazis la valoron de naturo kaj tradicio, kaj laŭdis la kamparan vivon. Ŝia teatra kaj literatura verko montras la influon de budhismo, Henrik Ibsen, Jean-Jacques Rousseau, Petro Kropotkin kaj Lev Tolstoj.[2]
Verkaro
[redakti | redakti fonton]
Verkaĵoj
[redakti | redakti fonton]- Patrinoj (1895, dramo)
- Rationalt Fjøsstell (1896, komedio)
- Hos Lindelands (1899, komedio)
- Arkeo de Noa (1899, farso)
- Sovande sorg (1900, dramo)
- Liti Kersti (1903, Klein-Kersti)
- Edderkoppen (1904, anonima dramo)
- Aprilo (Vaar) (1905, dramo)
- Kone de Kongen. Interno de la espero de Ludoviko la 14-a (1906, dramo)
- Sigmund Bresteson (1908, dramo)
- Under Bodhitræet (1911, dramo)
- Tyrihans (1915, kantanta teatraĵo Tyrihans)
- Denvendejo Freden (1919, dramo La Granda Paco)
Fikcio
[redakti | redakti fonton]- Et frit forhold (1892, anonime publikigita edzeca romano)
- Mann av Guds Naade (1908, romano)
- Eli (1912, romano)
- Mot Solen (1915, romano Al la suno)
- Gaaden. Efter Præstedatteren Else Marie Lindes Optegnelser (1916, romano)
- Mens dansen gaar (1920, romano Dum dancado)
- I huldreskog (1922, romano)
- Naar heggen blomstrer (1923, romano Kiam la heĝoj floras)
- Grågubben (1925, romano La Griza Maljunulo)
- Trolheimen (1927, romano)
- La rakonto de Helene (1929, romano)
- Hildring (1931, romano)
- Kornmoe (1930, kolekto de poemoj)
- Symra (1934, kolekto de poemoj)
Nefikcio kaj politikaj skribaĵoj
[redakti | redakti fonton]- Fra Kolbotnen og andetsteds (1903, aŭtobiografia taglibro El Kolbotts kaj Aliloke)
- Heimestell (1899, kolektis artikolojn pri norvega kuirarto)
- Norske folkevisor (1903, kantokolekto)
- Kanto-Dansen i Nord-Landi (1903, kantokolekto Danckantoj en la Nordo)
- Norsk klædebunad (1903, vastigita 1917, pri Bunad-kostumoj)
- Kvinden skabt af Manden (1904, broŝuro de la rajtoj de virinoj La virino kreita de viro)
- Fru Evas Dagbog (1905, pamfleto pri virinaj rajtoj)
- Norske dansevisur (1913, Norvega dansoteatro)
- National kost (1925, Nacia kosto)
- Barndomsminne (1935, infanmemoraĵoj)
- Sesvoluma eldono de la taglibroj de ŝia edzo, post 1924
- Elektitaj taglibroj inter 1903 kaj 1914, publikigitaj postmorte en 1962
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Antonius Lux (red.): Grandaj Virinoj de Monda Historio. Mil Biografioj per Vortoj kaj Bildoj. (germane) Sebastian Lux Verlag, Munkeno 1963, p. 180
- ↑ Østigaard A.D. , Hulda Garborg [rete], Norsk biopisk leksikon, la 25-an de februaro 2020 [alirita 2021-04-26] ( norvega bokmål ) .
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Hulda Garborg Arkivigite je 2025-01-13 per la retarkivo Wayback Machine
- Garborgsenteret