Edukira joan

Ambleny

Ambleny
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Frantzia Garaia
Departamendua Aisne
Izen ofizialaAmbleny
Posta kodea02290
Geografia
Koordenatuak49°22′51″N 3°11′04″E / 49.3808°N 3.1844°E / 49.3808; 3.1844
Mapa
Azalera17,32 km²
Altitudea38 m, 153 m eta 98 m
MugakideakCutry, Fontenoy, Laversine, Montigny-Lengrain, Pernant, Ressons-le-Long eta Saint-Bandry
Demografia
Biztanleria1.205 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 555 (%46,1) (%53,9) 650 alt_right
Dentsitatea70 bizt/km²
ambleny.fr

Ambleny Aisne departamenduko Frantziako udalerria da, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.205 biztanle zituen 17,3 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cutry, Fontenoy, Laversine, Montigny-Lengrain, Pernant, Ressons-le-Long eta Saint-Bandry.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,7 °C-koa da, 3,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 686 mm-koa da, urtarrilean 11,6 euri-egun eta uztailean 8,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Braine (Aisne) udalerrian dago, 25 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 662,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,1 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,7 °C-koa da, 1997ko urtarrilaren 1an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,0 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 731 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (83 mm) eta lehorrena apirila (46 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,36 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,7 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (12,4 °C) eta hotzena 1963 (8,4 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Ambleny)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.7 4.1 7.0 10.0 13.8 16.9 19.0 18.5 14.7 11.1 7.0 4.3 10.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 67 55 54 46 64 58 66 66 51 63 61 83 731
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,3+0,9+1,3+1,4+1,2+1,2+1,4+1,3+0,3+0,7+1,3+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea80090010001100120013001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 650 gizon, 555 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.77
 
90-94
 
0.90
0.77
 
85-89
 
0.00
1.54
 
80-84
 
2.70
3.85
 
75-79
 
5.41
9.23
 
70-74
 
7.21
3.08
 
65-69
 
9.91
9.23
 
60-64
 
6.31
8.46
 
55-59
 
5.41
6.15
 
50-54
 
9.01
10.00
 
45-49
 
9.91
3.08
 
40-44
 
7.21
4.62
 
35-39
 
4.50
5.38
 
30-34
 
5.41
4.62
 
25-29
 
3.60
4.62
 
20-24
 
1.80
7.69
 
15-19
 
8.11
8.46
 
10-14
 
5.41
6.15
 
5-9
 
6.31
2.31
 
0-4
 
0.90
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ambleny udalerrian 1.197 biztanle zeuden eta 495 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,42 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 37,4). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 23,0 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

1.197biztanle
495elkarbizitza-unitate
2,42lagun elkarbizitza-unitateko
380familia
Udalerria
% 33
% 37
% 23
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 380 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (185). Guraso bakarreko 35 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 220 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 65k seme-alaba bakarra zuten etxean, 70k bi, eta 25k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 161 bikoteetatik 20tan (% 12,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

185
161
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean220
Seme-alaba bat65
Bi seme-alaba70
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago10

15 urte edo gehiago zituzten 995 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 88,6).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 9
40-54% 6
55-64% 9
65-79% 18
80 +% 42
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 75
40-54% 85
55-64% 89
65-79% 80
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 49,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 21,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,0 izatezko bikotean eta % 7,7 PACS bidez lotuta). % 19,3 ezkongabeak ziren, % 5,6 alargunak eta % 3,4 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 49,8
Ezkongabea% 19,3
Izatezko bikotean% 14,0
PACS bidez lotuta% 7,7
Alarguna% 5,6
Dibortziatuta% 3,4

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,3), erdi-mailako lanbideak (% 19,2), eskulangileak (% 18,2), enplegatuak (% 13,1). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,3) Aisne departamenduko batez bestekoaren (% 33,6) azpitik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,0).[9]

Udalerria
% 10
% 19
% 13
% 18
% 30
Aisne
% 14
% 16
% 20
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 568 etxebizitza zeuden. Horietatik 491 egoitza nagusi ziren, 19 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 58 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (552), eta apartamentuak gutxi ziren (16). Egoitza nagusietatik 398 beren jabearen bizilekuak ziren, 83 alokairuan zeuden, 17 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 10 doan lagata.[10]

568etxebizitza
491egoitza nagusi
552etxe
16apartamentu

Etxebizitza multzoa

491
58
Egoitza nagusia (491)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (19)Hutsik (58)

Etxe mota

552
Etxea (552)Apartamentua (16)

Jabetza egoera

398
83
Jabeak (398)Alokairuan (83)HLM (17)Doan lagata (10)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (132).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik87
1919-194589
1946-197081
1971-1990132
1991-200544
2006-202056

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (302). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (188 etxebizitzatan). 396 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 198 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 269tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela1
2 gela14
3 gela55
4 gela119
5 gela edo gehiago302

Berogailu mota

188
95
120
81
Gas sarea (188)Fuel-olioa (95)Elektrizitatea (120)Gas botila (7)Bestelakoak (81)

Aparkalekua eta ibilgailuak

396aparkalekua
198ibilgailu 1
269ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 745 biztanleetatik 598 aktibo ziren (% 80,3), horietako 542 lanean (% 72,8) eta 56 langabezian (aktiboen % 9,4).

74515-64 urteko biztanle
% 80,3aktibo
% 72,8lanean
% 9,4langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 46,3
25-54 urte% 95,4
55-64 urte% 63,9
Gizonak% 83,1
Emakumeak% 77,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 16,7
BEPC, brebeta% 26,3
CAP-BEP% 7,5
Batxilergoa% 9,6
Goi-mailako +2% 10,7
Goi-mailako +3/4% 4,9
Goi-mailako +5% 2,1

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

147 ez-aktibotik 61 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 41,5), 46 erretiraturik zeuden (% 31,3) eta 40 bestelako ez-aktibo ziren (% 27,2).

Ez-aktiboak

% 41
% 31
% 27
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 9
% 32
% 21
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 214 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 542 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

214enplegu udalerrian
% 74,8soldatapeko
% 25,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.570 eurokoa zen.

27.570 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 23.360 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1988ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Braine », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.