Edukira joan

Coudes

Coudes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
AlkateaJean-Paul Bacquet
Izen ofizialaCoudes
Posta kodea63114
Geografia
Koordenatuak45°36′53″N 3°12′29″E / 45.6147°N 3.2081°E / 45.6147; 3.2081
Mapa
Azalera4,66 km²
Altitudea340 m, 465 m eta 404 m
MugakideakParent, Montpeyroux, Neschers, Plauzat, Sauvagnat-Sainte-Marthe eta Yronde-et-Buron
Demografia
Biztanleria1.225 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 643 (%51,9) (%48,1) 596 alt_right
Dentsitatea263 bizt/km²
coudes.fr

Coudes (frantsesez eta ofizialki: Coudes) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.225 biztanle zituen 4,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Parent, Montpeyroux, Neschers, Plauzat, Sauvagnat-Sainte-Marthe eta Yronde-et-Buron.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
CoudesCoudes
Població amb 355 habitants (2000)Montpeyroux (0,9 km)
Població amb 747 habitants (2000)Parent (1,9 km)
Població amb 628 habitants (2000)Authezat (2,8 km)
Població amb 388 habitants (2000)Chadeleuf (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da, 16,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 626 mm-koa da, urtarrilean 0,8 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Plauzat udalerrian dago, 6,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 606,8 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -15,8 °C-koa da, 2012ko otsailaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,7 °C) eta hotzena urtarrila (2,9 °C). Urteko prezipitazioa 700 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (81 mm) eta lehorrena otsaila (32 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,21 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,2 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,3 °C) eta hotzena 1963 (9,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Coudes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.9 3.5 6.7 9.6 13.7 17.5 19.7 19.2 14.8 11.2 6.5 3.7 10.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 37 32 35 61 81 77 67 72 70 67 63 40 700
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,3+0,8+0,9+1,0+1,3+0,8+1,0−0,70,0+0,4+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40060080010001200140016001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 596 gizon, 643 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.78
1.68
 
85-89
 
2.33
1.68
 
80-84
 
1.56
0.00
 
75-79
 
1.56
0.84
 
70-74
 
1.56
5.87
 
65-69
 
5.44
6.71
 
60-64
 
3.89
7.55
 
55-59
 
7.78
7.55
 
50-54
 
7.00
9.40
 
45-49
 
6.38
8.56
 
40-44
 
8.71
9.40
 
35-39
 
8.71
5.03
 
30-34
 
5.44
4.19
 
25-29
 
6.38
4.19
 
20-24
 
5.44
6.88
 
15-19
 
6.38
7.72
 
10-14
 
6.38
10.23
 
5-9
 
7.15
2.52
 
0-4
 
7.15
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Coudes udalerrian 1.225 biztanle zeuden eta 535 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,29 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 32,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

1.225biztanle
535elkarbizitza-unitate
2,29lagun elkarbizitza-unitateko
365familia
Udalerria
% 32
% 25
% 10
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 365 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (170). Guraso bakarreko 55 familietatik 40etan ama zen guraso bakarra. 155 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 95k seme-alaba bakarra zuten etxean, 100k bi, eta 15k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 170 bikoteetatik 10tan (% 5,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

140
170
55
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean155
Seme-alaba bat95
Bi seme-alaba100
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 984 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 4,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,9. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 80,8).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 5
25-39% 12
40-54% 12
55-64% 23
65-79% 37
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 78
40-54% 81
55-64% 75
65-79% 61
80 +% 55

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,4 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,3 izatezko bikotean eta % 11,1 PACS bidez lotuta). % 21,8 ezkongabeak ziren, % 5,6 alargunak eta % 5,7 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 43,5
Ezkongabea% 21,8
Izatezko bikotean% 12,3
PACS bidez lotuta% 11,1
Dibortziatuta% 5,7
Alarguna% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erdi-mailako lanbideak (% 21,5), enplegatuak (% 21,5), erretiratuak (% 19,6), eskulangileak (% 19,6). Talde nagusia (erdi-mailako lanbideak, % 21,5) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 15,4) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 11
% 21
% 21
% 20
% 20
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 634 etxebizitza zeuden. Horietatik 539 egoitza nagusi ziren, 23 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 72 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (549), eta apartamentuak gutxi ziren (85). Egoitza nagusietatik 407 beren jabearen bizilekuak ziren, 127 alokairuan zeuden, 33 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[11]

634etxebizitza
539egoitza nagusi
549etxe
85apartamentu

Etxebizitza multzoa

539
72
Egoitza nagusia (539)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (23)Hutsik (72)

Etxe mota

549
85
Etxea (549)Apartamentua (85)

Jabetza egoera

407
127
Jabeak (407)Alokairuan (127)HLM (33)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1991-2005 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (109).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik82
1919-194542
1946-1970105
1971-1990105
1991-2005109
2006-202089

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (255). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (246 etxebizitzatan). 397 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 229 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 282tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela5
2 gela19
3 gela98
4 gela162
5 gela edo gehiago255

Berogailu mota

246
155
103
Gas sarea (246)Fuel-olioa (35)Elektrizitatea (155)Bestelakoak (103)

Aparkalekua eta ibilgailuak

397aparkalekua
229ibilgailu 1
282ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 789 biztanleetatik 637 aktibo ziren (% 80,7), horietako 600 lanean (% 76,0) eta 37 langabezian (aktiboen % 5,8).

78915-64 urteko biztanle
% 80,7aktibo
% 76,0lanean
% 5,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,2
25-54 urte% 95,4
55-64 urte% 62,7
Gizonak% 82,1
Emakumeak% 79,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 8,1
BEPC, brebeta% 4,8
CAP-BEP% 4,0
Batxilergoa% 11,2
Goi-mailako +2% 2,7
Goi-mailako +3/4% 3,3
Goi-mailako +5% 1,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

152 ez-aktibotik 64 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 42,1), 48 erretiraturik zeuden (% 31,6) eta 40 bestelako ez-aktibo ziren (% 26,3).

Ez-aktiboak

% 42
% 32
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 16
% 27
% 27
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 373 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 600 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

373enplegu udalerrian
% 84,7soldatapeko
% 15,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.730 eurokoa zen.

25.730 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 52 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 8 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 5 eraikuntza enpresak ziren, 9 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 5 garraio enpresak ziren, 3 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 3 zerbitzu enpresak ziren, 10 administrazio publikoko enpresak ziren eta 4 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 11 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak eta 1 higiezinen agentzia.[13]

2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 kongelatu-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1995ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Plauzat_sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]