Eva Gore-Booth

Eva Gore-Booth
Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Eva Selina Laura Gore-Booth
Jaiotza	Sligoko konderria, 1870eko maiatzaren 22a
Herrialdea	Irlandako Errepublika
Heriotza	Londres, 1926ko ekainaren 30a (56 urte)
Familia
Aita	Sir Henry Gore-Booth, 5th Baronet
Ama	Georgina Mary Hill
Ezkontidea(k)	Esther Roper
Bikotekidea(k)	ikusi Esther Roper
Haurrideak	ikusi Constance Markievicz Sir Josslyn Gore-Booth, 6th Baronet (en) Mordaunt Gore-Booth (en) Mabel Olive Gore-Booth (en)
Hezkuntza
Hizkuntzak	Irlandako gaelera ingelesa
Jarduerak
Jarduerak	olerkaria, iraultzailea, sufragista, emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea, antzerkigilea, idazlea, sufragettea, editorea eta feminista
Kidetza	National Union of Women's Suffrage Societies (en)
Ideologia eta sinesmenak
Alderdi politikoa	Irlandako Herritar Armada

Selina Laura Gore-Booth (Sligo konderria,1870eko maiatzaren 22a - 1926ko ekainaren 30a) poeta eta dramaturgo irlandarra izan zen, sufragista, gizarte langile eta lan aktibista konprometituaz gain.

Gore-Booth Lissadell Housen jaio zen, Sligo konderrian, eta Constance Gore-Boothen ahizpa gaztea izan zen, geroago Markiewiczeko kondesa bezala ezagutuko zena. Bi ahizpak inguru pribilegiatuan hazi ziren, baina justizia sozialaren zentzu indartsua garatu zuten eta behartsuenei laguntzera bideratu zituzten beren bizitzak.^[1][2]

Gaztetatik, Gore-Booth mugimendu sufragistan murgildu zen eta, 1890ean, Constanceren laguntzaz, Sligon elkarte sufragista bat sortu zuen. Hala ere, bere bizitza aldatu egin zen 1895ean, tuberkulosiak larriki gaixotu zuenean. Hurrengo urtean, Italian susperraldian zegoela, George MacDonald idazle eskoziarraren etxean ezagutu zuen Esther Roper.^[3] Roper, ekintzaile ingelesa, Emakumeen Sufragiorako Munchesterreko Elkarteko idazkaria zen. Irlandara itzuli beharrean, Gore-Booth-ek Manchesterrera joatea erabaki zuen, Roperrekin maitemindu ondoren, bere bizitza berarekin partekatzeko.^[4]

Gore-Booth emakume langileen eskubideen defendatzaile nabarmena izan zen. Roperrekin batera, Women's Textile and Other Workers Presentation Committee-n («Ehungintzako emakumeen eta beste langile batzuen ordezkaritza-batzordea») lan egin zuen, lan-baldintza hobeen alde eta emakumeen ordezkaritza politikoaren alde borrokatuz.^[4]

Bere aktibismoa 1916ko Pazko matxinadarekin areagotu zen. Gore-Boothek paper garrantzitsua izan zuen bere ahizpa Constance Markiewiczen exekuzioa eragozteko kanpainan, matxinadan parte hartzeagatik heriotza-zigorra ezarri baitzioten.^[5] Alice Stopford Greenekin batera, Roger Casement-en indultua lortzen ere saiatu zen, baina arrakastarik gabe.

Lehen Mundu Gerraren ostean, Gore-Booth eta Roper Committee for the Abolition of Capital Punishment-era («Heriotza-zigorra indargabetzeko komitea») batu ziren eta espetxe-sistemaren erreformaren alde aktiboki lan egin zuten.

Politikan ez ezik, poesian ere aritu zen Gore-Booth. Argitaratu zuen lehen lana Yeatsek goraipatu zuen, eta bere bizitzan zehar poema eta saiakera ugari idatzi zituen. Denborarekin politikan zuen parte-hartzea murriztu egin zen, baina poesia idazten jarraitu zuen, Urania izeneko aldizkari pribatu baterako kasu.^[6]

Gore-Booth 1926an hil zen Hampstead-eko bere etxean, Londresen, gaixotasun luze baten ondoren. Esther Roperek azkeneraino zaindu zuen eta, hil ondoren, bere poema asko bildu eta argitaratu zituen sarrera biografiko batekin. Bera hil ondoren, Gore-Boothekin batera lurperatu zuten St John's hilerrian, Hampsteaden.^[7]

Gore-Boothen sexualitatea akademikoen arteko eztabaidagaia izan da, eta gero eta onartuagoa da bera eta Esther Roper harreman erromantiko batean zeudela. Hala ere, besterik gabe etxe berean bizi zirela pentsatzen duenik ere badago.

1896an Gore-Booth-ek arnas gaixotasun bat hartu zuen, eta hiltzeko askorik ez zitzaiola geratzen esan zioten. Orduan joan zen George MacDonald eta bere emaztearen herrira, Italiako Bordigherara sendatzera. Han ezagutu zuen Esther Roper, gaixotasun batetik sendatzen ari zena bera ere. Lotura estua egin zuten eta ordutik lagun izan ziren, bai bizitzan zehar eta baita lanean ere.^[8] Italian denbora bat elkarrekin eman ondoren, Gore-Boothek are arbuio handiagoa sentitu zuen Irlandako landa-bizitza pribilegiatuagatik, eta Manchesterreko hiri-ingurura joan zen bizitzera Roperrekin. Han, jabetza bat erosi zuten, eta, harrezkero, elkarrekin parte hartu zuten beren aktibismo politikoan, bai sexualean, bai lan-aktibismoan, eta baita sufragista gisa ere.^[9] Gore-Booth hil arte elkarrekin bizi izan baziren ere, gelak bananduta zituzten eta ez dago haien artean inolako sexu harremanik izan zutenik frogatzeko edo gezurtatzeko modurik. Hala ere, ezkondutako bikoteek (batez ere klase altukoek) logela bereiziak izatea ere ohikoa zen garai honetan, beraz hau alferrikako detailea da. Elkar ezagutu eta lau urtera, Gore-Boothek Roper izendatu zuen bere ondarearen onuradun bakar.^[10]

Bai Gore-Boothek bai Roperek profesional-talde batekin lan egin zuten Urania sortu eta editatzeko, Sexu-politikari buruzko ldizkari hau 1916 eta 1940 artean zirkulazioan egon zen.^[11] 1911n sortu zen Aëthnic Union izeneko talde iraultzaile feminista baten bidez ezagutu zuten elkar argitaletxeek.^[12] Urania aldizkari erradikala izan zen, sufragioaren aroko sexu-politikari buruzko eztabaidan lagundu zuena. Mugimendu feministaren lehen olatuaren aurrerapena dokumentatzeko eta hobetzeko sortu zen.^[13] Ezkontza heterosexualaren eta sexuaren eta generoaren arteko bereizketen glorifikazioa erabat ezabatzea sustatzea zuen helburu.^[14] Halaber, bere argitaratzaileen filosofia uraniar erradikalarekin bat zetozen mundu osoko pertsonen erreferentzia bihurtu zen. Gore-Booth-ek «sexua istripu bat da» esamoldea asmatu zuen, biologiaren eta generoaren arteko bereizketari erreferentzia eginez, eta filosofia uraniarra laburtzeko erabili zen.

Aldizkariak, publikazioaren zatirik handienean, modu pribatuan zirkulatu zuen mundu osoan, baina dohainik bidaltzen zitzaion eskatzen zuen edonori, sare bat eta alderdikideen erregistro bat ezartzeko.^[13] Gore-Booth aldizkari honen figura nagusi eta sortzaile bezala ikusi zuten, bere sinesmen feminista teosofikoekin lotuta zegoelako. Uraniak zortzi-hamasei orrialde zituen, eta horien artean zeuden aldizkarien ebakinak, laburpenak eta txostenak sexu-aldaketei eta metodo zientifikoei buruz, emakume lesbianak historian, bai eta erronka eta gizartearen genero-arauak gainditzea ere.^[14]

Uraniak mundu osoko jaiotza eta ezkontza tasen berri ematen zuen, zenbaki horiek jaisten zirenean ospatzen zuelarik. Era berean, genero bereko pertsonen arteko maitasuna ideala dela, batez ere emakumeen artekoa, eta fisikoa baino gehiago izpirituala dela ere sustatu zuen. Eztabaida honetan guztian zehar, Gore-Booth Uranian inspirazio gisa aipatua izan zen eta bere hitzak eta poesia hil eta askoz geroago agertu ziren zenbaki desberdinetan.^[14]

Gore-Booth Roperren ondoan lurperatuta dago Hampsteaden, Ingalaterran, eta bere hilarriak honela dio: «Maitasuna den bizitza Jainkoa da».^[15]

Bere sexualitateari buruzko eztabaida gorabehera, LGBT komunitateak egindako lanagatik ohoratu dute Gore-Booth, besteak beste, Dublingo Gay Antzerki Jaialdian bere omenezko batekin.^[16] Sindikatuen Irlandako Kongresuak ere LGBT arloan eta langileen eskubideen arloan jarraitu beharreko eredutzat hartu du.^[17]

Eva Gore-Booth 2023ko TG4ko dokumental batean agertu zen, "Irlandako Iraultzaren bihotzean dauden emakume queer erradikalak" gaiaren inguruan: Croíthe Radacacha (Bihotz Erradikalak). Cumann na mBan, Kathleen Lynn eta Madeleine ffrench-Mullen ( bikote sentimentalak), Margaret Skinnider eta Nora O'Keeffe (hauek ere bikote sentimentaltzat hartzen direnak) ere aipatzen ziren.^[18][19][20]

Bere izena eta argazkia, emakumeen sufragioaren beste 58 defendatzaileekin batera, Parliament Squareko (Londres) Millicent Fawcetten estatuaren idulkian daude, 2018an inauguratua.^[21]

• Poems (1898)
• Unseen Kings (1904)
• The One and the Many (1904)
• The Three Resurrections and The Triumph of Maeve (1905)
• The Egyptian Pillar (1907)
• The Sorrowful Princess (1907)
• The Agate Lamp (1912)
• Whence Come Wars? (1914)
• Religious Aspects of Non-Resistance (1915)
• The Perilous Light (1915)
• The death of Fionavar from The Triumph of Maeve (1916)
• Rhythms of Art (1917)
• The Tribunal (1917)
• Broken Glory (1918)
• The Sword of Justice: A Play (1918)
• A Psychological and Poetic Approach to the Study of Christ in the Fourth Gospel (1923)
• The Shepherd of Eternity and other Poems (1925)
• The House of Three Windows (1926)
• The Inner Kingdom (1926)
• The World's Pilgrim (1927)
• The Buried Life of deirdre (1930)

• Gifford Lewis, Booth, Eva Selina Gore (1870–1926), Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004, 2006ko uztailaren 29an bisitatua

• Artikulu hau, osorik edo zatiren batean, {{{hizkuntza}}} Wikipediako «Eva Gore-Booth» artikulutik itzuli da. Izan ere, artikulu horretan aritu diren wikilariek GFDL edo CC-BY-SA 3.0 lizentziekin argitaratu dute beren lana.