Edukira joan

Gez

Gez
Gez
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiArgelès-Gazosteko barrutia
Kantonamenducanton of Argelès-Gazost
Izen ofizialaGez
Jatorrizko izenaGez
Posta kodea65400
Geografia
Koordenatuak43°00′45″N 0°06′40″W / 43.0125°N 0.1111°W / 43.0125; -0.1111
Mapa
Azalera3,89 km²
Altitudea600 m, 518 m, 1.004 m eta 746 m
MugakideakSère-en-Lavedan, Argelès-Gazost, Arras-en-Lavedan, Ayzac-Ost, Ouzous eta Salles
Demografia
Biztanleria329 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 172 (%52,8) (%47,2) 154 alt_right
Dentsitatea85 bizt/km²

Gez (frantsesez eta ofizialki: Gez) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 329 biztanle zituen 3,9 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sère-en-Lavedan, Argelès-Gazost, Arras-en-Lavedan, Ayzac-Ost, Ouzous eta Salles.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
GezGez
Població amb 400 habitants (2000)Ayzac-Ost (1,5 km)
Població amb 194 habitants (2000)Ouzous (2,0 km)
Població amb 192 habitants (2000)Salles (2,1 km)
Població amb 490 habitants (2000)Lau-Balagnas (2,2 km)
Població amb 274 habitants (2000)Boô-Silhen (3,7 km)
Població amb 205 habitants (2000)Préchac (3,7 km)
Població amb 375 habitants (2000)Saint-Savin (3,8 km)
Població amb 316 habitants (2000)Ayros-Arbouix (3,8 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da, 13,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1144 mm-koa da, urtarrilean 10,9 euri-egun eta uztailean 8,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ayros-Arbouix udalerrian dago, 3,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1098,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2010ko abuztuaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (16,1 °C) eta hotzena urtarrila (2,0 °C). Urteko prezipitazioa 1223 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (147 mm) eta lehorrena abuztua (68 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (8,0 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,6 °C) eta hotzena 1963 (6,8 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Gez)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.0 2.2 4.9 6.9 10.5 14.0 16.1 16.1 12.8 9.8 5.2 2.9 8.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 125 97 92 111 114 95 78 68 82 102 147 113 1223
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,3+1,5+1,4+1,3+1,00,0+0,4−0,9+0,4+0,6+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (8,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1502002503003504004501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 154 gizon, 172 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
7.14
 
85-89
 
0.00
3.25
 
80-84
 
6.40
3.25
 
75-79
 
3.49
3.90
 
70-74
 
6.40
3.25
 
65-69
 
6.40
17.53
 
60-64
 
15.70
7.14
 
55-59
 
9.30
9.74
 
50-54
 
9.30
7.14
 
45-49
 
2.91
0.00
 
40-44
 
2.91
12.99
 
35-39
 
8.72
0.00
 
30-34
 
5.81
6.49
 
25-29
 
0.00
5.84
 
20-24
 
0.00
5.84
 
15-19
 
2.91
3.25
 
10-14
 
8.14
3.25
 
5-9
 
5.81
0.00
 
0-4
 
5.81
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Gez udalerrian 329 biztanle zeuden eta 156 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,11 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 32,7 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

329biztanle
156elkarbizitza-unitate
2,11lagun elkarbizitza-unitateko
95familia
Udalerria
% 21
% 35
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 95 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (54). 63 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

54
32
9
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,2), erdi-mailako lanbideak (% 27,6), enplegatuak (% 18,6), eskulangileak (% 12,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,2) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 13
% 28
% 19
% 13
% 28
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 244 etxebizitza zeuden. Horietatik 158 egoitza nagusi ziren, 74 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 12 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (188), eta apartamentuak gutxi ziren (55). Egoitza nagusietatik 120 beren jabearen bizilekuak ziren, 33 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[11]

244etxebizitza
158egoitza nagusi
188etxe
55apartamentu

Etxebizitza multzoa

158
74
Egoitza nagusia (158)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (74)Hutsik (12)

Etxe mota

188
55
Etxea (188)Apartamentua (55)

Jabetza egoera

120
33
Jabeak (120)Alokairuan (33)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (46).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik17
1919-19455
1946-197012
1971-199046
1991-200541
2006-202034

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (95). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (70 etxebizitzatan). 133 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 59 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 94tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela5
3 gela22
4 gela36
5 gela edo gehiago95

Berogailu mota

13
70
64
Fuel-olioa (13)Elektrizitatea (70)Gas botila (10)Bestelakoak (64)

Aparkalekua eta ibilgailuak

133aparkalekua
59ibilgailu 1
94ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 183 biztanleetatik 153 aktibo ziren (% 83,6), horietako 151 lanean (% 82,5) eta 2 langabezian (aktiboen % 1,3).

18315-64 urteko biztanle
% 83,6aktibo
% 82,5lanean
% 1,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 50,0
25-54 urte% 97,4
55-64 urte% 64,0
Gizonak% 85,6
Emakumeak% 81,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 0,0
Batxilergoa% 0,0
Goi-mailako +2% 2,9
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 5,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 1,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

30 ez-aktibotik 9 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,0), 14 erretiraturik zeuden (% 46,7) eta 7 bestelako ez-aktibo ziren (% 23,3).

Ez-aktiboak

% 30
% 47
% 23
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 36
% 24
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 23 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 151 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

23enplegu udalerrian
% 56,5soldatapeko
% 47,8ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.330 eurokoa zen.

27.330 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 14 komertzioetatik, 6 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen eta 3 administrazio publikoko enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 7 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 margolaria, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.[13]

2000. urtean Gez udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1982ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Ayros-Arbouix », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]