Edukira joan

Issoire

Issoire
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
BarrutiIssoireko barrutia
Izen ofizialaIssoire
Posta kodea63500
Geografia
Koordenatuak45°32′39″N 3°14′56″E / 45.5442°N 3.2489°E / 45.5442; 3.2489
Mapa
Azalera19,69 km²
Altitudea386 m, 360 m, 560 m eta 398 m
MugakideakBergonne, Le Broc, Orbeil, Pardines, Parentignat, Perrier, Saint-Yvoine eta Solignat
Demografia
Biztanleria15.115 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 7.929 (%52,6) (%47,4) 7.153 alt_right
Dentsitatea768 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakNeumarkt in der Oberpfalz eta Mont-Laurier
Hizkuntza ofizialafrantses
issoire.fr

Issoire (frantsesez eta ofizialki: Issoire) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 15.115 biztanle zituen 19,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bergonne, Le Broc, Orbeil, Pardines, Parentignat, Perrier, Saint-Yvoine eta Solignat.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
IssoireIssoire
Població amb 770 habitants (2000)Orbeil (3,1 km)
Població amb 492 habitants (2000)Parentignat (3,3 km)
Població amb 822 habitants (2000)Perrier (4,2 km)
Població amb 456 habitants (2000)Saint-Yvoine (4,7 km)
Població amb 544 habitants (2000)Brenat (4,7 km)
Població amb 610 habitants (2000)Le Broc (4,8 km)
Població amb 364 habitants (2000)Bergonne (4,9 km)
Població amb 317 habitants (2000)Les Pradeaux (4,9 km)
Població amb 470 habitants (2000)Flat (5,2 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Hego-mendebaldeko arroko klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,9 °C-koa da, 17 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 561 mm-koa da, urtarrilean 7,2 euri-egun eta uztailean 6,4 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 610,7 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,2 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,6 °C-koa da, 2005ko urtarrilaren 30an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (19,5 °C) eta hotzena urtarrila (2,8 °C). Urteko prezipitazioa 707 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (81 mm) eta lehorrena otsaila (33 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,22 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,1 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,2 °C) eta hotzena 1963 (9,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Issoire)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.8 3.3 6.6 9.4 13.5 17.4 19.5 19.0 14.6 11.1 6.4 3.5 10.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 38 33 35 61 81 78 67 73 70 68 63 40 707
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,3+0,9+0,9+1,1+1,3+0,8+1,0−0,70,0+0,4+0,6
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea40006000800010.00012.00014.00016.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 7.153 gizon, 7.929 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.20
 
95+
 
0.67
0.56
 
90-94
 
2.23
1.73
 
85-89
 
3.37
2.67
 
80-84
 
4.35
4.15
 
75-79
 
5.06
5.21
 
70-74
 
6.70
5.77
 
65-69
 
6.87
5.19
 
60-64
 
7.71
6.28
 
55-59
 
5.88
6.44
 
50-54
 
5.07
7.54
 
45-49
 
6.32
5.90
 
40-44
 
6.09
5.68
 
35-39
 
4.74
6.17
 
30-34
 
4.81
6.60
 
25-29
 
5.49
7.12
 
20-24
 
5.21
6.70
 
15-19
 
6.33
6.18
 
10-14
 
5.40
4.91
 
5-9
 
3.86
5.02
 
0-4
 
3.86
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Issoire udalerrian 14.558 biztanle zeuden eta 7.969 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,83 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 49,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

14.558biztanle
7.969elkarbizitza-unitate
1,83lagun elkarbizitza-unitateko
3.911familia
Udalerria
% 16
% 23
% 10
% 50
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 3.911 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.800). Guraso bakarreko 840 familietatik 653etan ama zen guraso bakarra. 2.028 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 954k seme-alaba bakarra zuten etxean, 698k bi, eta 230k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.270 bikoteetatik 195tan (% 15,4) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

1.800
1.270
840
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean2.028
Seme-alaba bat954
Bi seme-alaba698
Hiru seme-alaba184
Lau edo gehiago46

15 urte edo gehiago zituzten 12.972 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 51,4. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 60,6). 80 urte edo gehiagoko 1.245 biztanleetatik 1.118 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 127 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 16
25-39% 25
40-54% 22
55-64% 34
65-79% 38
80 +% 51
Bikotean bizi da
15-24% 17
25-39% 55
40-54% 61
55-64% 58
65-79% 59
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 35,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,5 izatezko bikotean eta % 5,6 PACS bidez lotuta). % 29,6 ezkongabeak ziren, % 8,7 alargunak eta % 10,5 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 35,2
Ezkongabea% 29,6
Dibortziatuta% 10,5
Izatezko bikotean% 10,5
Alarguna% 8,7
PACS bidez lotuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,8), enplegatuak (% 17,9), erdi-mailako lanbideak (% 15,0), eskulangileak (% 14,0). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,8) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,3).[10]

Udalerria
% 15
% 18
% 14
% 37
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 9.127 etxebizitza zeuden. Horietatik 7.877 egoitza nagusi ziren, 187 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.064 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (4.770), etxeak baino gehiago (4.213). Egoitza nagusietatik 3.688 beren jabearen bizilekuak ziren, 3.904 alokairuan zeuden, 1.324 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 284 doan lagata.[11]

9.127etxebizitza
7.877egoitza nagusi
4.213etxe
4.770apartamentu

Etxebizitza multzoa

7.877
1.064
Egoitza nagusia (7.877)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (187)Hutsik (1.064)

Etxe mota

4.213
4.770
Etxea (4.213)Apartamentua (4.770)

Jabetza egoera

3.688
3.904
1.324
Jabeak (3.688)Alokairuan (3.904)HLM (1.324)Doan lagata (284)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (2.368).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik525
1919-1945415
1946-19702.042
1971-19902.368
1991-20051.177
2006-20201.253

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (2.217). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (4.789 etxebizitzatan). 4.851 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 4.208 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.222tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela497
2 gela986
3 gela2.037
4 gela2.217
5 gela edo gehiago2.139

Berogailu mota

4.789
2.252
Gas sarea (4.789)Fuel-olioa (256)Elektrizitatea (2.252)Gas botila (44)Bestelakoak (535)

Aparkalekua eta ibilgailuak

4.851aparkalekua
4.208ibilgailu 1
2.222ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 9.017 biztanleetatik 6.928 aktibo ziren (% 76,8), horietako 6.110 lanean (% 67,8) eta 819 langabezian (aktiboen % 11,8).

9.01715-64 urteko biztanle
% 76,8aktibo
% 67,8lanean
% 11,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 59,9
25-54 urte% 90,9
55-64 urte% 54,7
Gizonak% 81,0
Emakumeak% 72,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 27,6
BEPC, brebeta% 13,7
CAP-BEP% 17,2
Batxilergoa% 8,7
Goi-mailako +2% 6,3
Goi-mailako +3/4% 8,2
Goi-mailako +5% 5,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 11,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.088 ez-aktibotik 666 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,9), 603 erretiraturik zeuden (% 28,9) eta 819 bestelako ez-aktibo ziren (% 39,2).

Ez-aktiboak

% 32
% 29
% 39
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 26
% 33
% 22
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 13.046 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 6.110 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

13.046enplegu udalerrian
% 89,8soldatapeko
% 10,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.480 eurokoa zen, eta biztanleen % 16 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

24.480 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.040 €
% 16,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 14,8

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 1.164 komertzioetatik, 10 erauzte enpresak ziren, 31 janari enpresak ziren, 2 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 7 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresak ziren, 58 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 82 eraikuntza enpresak ziren, 355 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 34 garraio enpresak ziren, 76 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 16 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 68 finantziazio enpresak ziren, 49 higiezinen enpresak ziren, 112 zerbitzu enpresak ziren, 187 administrazio publikoko enpresak ziren eta 77 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 238 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 lan bilaketa bulegoa, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 14 banku bulegoak, 3 funerariak, 21 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 3 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 1 ibilgailuen alokairu bulegoa, 9 autoeskolak, 10 igeltseroak, 21 margolariak, 10 zurginak, 17 iturginak, 6 argiketariak, 5 eraikuntza enpresak, 31 ile apaindegiak, 3 albaitariak, 7 aldi baterako lan enpresak, 46 jatetxeak, 14 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 7 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 183 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 4 supermerkatuak, 3 brikolaje denda handika, 6 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 19 okindegiak, 10 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 8 liburu dendak, 55 arropa dendak, 13 etxerako tresna dendak, 9 zapata-dendak, 7 elektrotresna dendak, 5 altzari dendak, 8 kirol-dendak, 1 lur eta paretak apaintzeko denda zen, 6 drogeria, 8 lurrin-dendak, 7 bitxi-dendak eta 11 lore-dendak ziren.[14]

2000. urtean Issoire udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 666 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 2 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 8 botika eta 3 anbulantzia zegoen.

2009an 5 haur-eskola eta 6 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Issoire udalerrian 3 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 2 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1lizeo teknologikoaBigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 1.506 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zegoen 981 eta lizeo teknologikoetan 319.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1997ko apirilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Issoire », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]