Edukira joan

Ketx

Wikipedia, Entziklopedia askea
Swan 65 ketxa spinnaker bat zabalduta
Fisher30 motobelaontzi ketxa

Ketx izena erabiltzea proposatzen da, behin behinean behintzat, izendatzeko bi mastako belaontziak aurreko masta (masta nagusia) atzekoa (mesana) baino handiagoa denean eta azken hau lema zaintzeko tokia baino aurrerago kokatuta dagoenean.

Atzeko masta lema zaintzeko tokia baino aurrerago kokatua egoteak bereizten ditu ketxak hura lema zaintzeko tokia baino atzerago eramaten duten joletatik.

XIX. eta XX. mendeetan, yate handiak askotan izaten ziran ketxak, baina, badaude 5 metro iguruko luzerako ketx txikiak ere.

Ketxen eta jolen aparailuak antzekoak dira, baina azken hauetan atzeko mastak, lema zaintzeko tokia baino atzerago egoteaz gain, ketxenak baino txikiagoak izaten dira.

Badaude belak bi masten atzean bakarrik eramaten dituzten ketxak, baina ohikoagoa da aurreko mastan estaia-belak (fokeak) eramatea, batzuetan bat baino gehiago.

Euskaraz erabilitako izenak aurkitu ez direnez, izen hau proposatzeko kontuan hartu dira Europako beste hizkuntza batzuetan honelako belaontziak izendatzeko erabiltzen diren izenak; tartean gaur egungo itsas armadak eratzen lehenetarikoak izan ziren estatu batzuenak. (Portugal 1. 1317, Espainia 2. 1479, Herbehereak 3. 1488, Erresuma Batua 6. 1546 eta Frantzia 8. 1624)

Hurrengo atalean ikusten dira kontuan hartutako izenak.

Belaontzi motak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hurrengo taulan agertzen diren itsasontzien izenak hiru sailetakoak dira:

  • izenaren ostean inolako ikurrik ez daukatenak Euskaltzaindiaren hiztegian edo Euskaltermeko hiztegiren batean agertzen dira (azken kasu honetan 4ko edo goragoko sailkapenarekin).
  • izenaren ostean galde ikur bakarra daramatenak, goian esandako tokietan agertu ez arren, beste tokiren batean aurkitutakoak dira (Wikipedia, Elhuyar hiztegia, Labayru hiztegia...).
  • izenaren ostean bi galdera ikur daramatzatenak, inon aurkitu ez diren arren, Europako beste toki batzuetan nola izendatzen diren ikusita, hemen proposatutako izenak dira.

Kontuan izan azken bi sailetako izenak azkenean beste era batera izendatzea erabakitzen bada, izenak itsasontziaren sarreran eta taula honetan aldatzeaz gain "Ontzi terminologiaren aurkibidea" txantiloian ere aldatu beharko direla.

Belaontzi motak haien aparailuen arabera
Belaontzi arketipikoa Izen batzuk Europan Antzeko aparailurekin
Masta bakarreko belaontziak

"Bermuda" aparailuko katboat??a.
eu:katboat??
en:catboat
de:catboot
nl:?
fr:catboat
es:?
ca:catboat
pt:catboat
it:?

Ohiko tapikuzko katboata.
     
Ohiko "Bermuda" aparailuko slup?a.
eu:slup?
en:sloop
de:Slup
nl:sloep
fr:sloop
es:sloop
ca:sloop
pt:chalupa
it:sloop
 

Ohiko "Bermuda" aparailuko kuter?ra.
eu:kuter?
en:cutter
de:Kutter
nl:kotter
fr:cotre
es:cúter
ca:cúter
pt:cúter
it:cutter

"Bermuda" aparailuko kuterra.

"Gunter" aparailuko kuterra.
tapiku eta tapikugainezko kuterra.
Masta biko belaontziak

ketx??a.
ketx??
en:ketch
de:Ketsch
nl:kits
fr:ketch
es:queche
ca:quetx
pt:ketch
it:checchia

"Bermuda" aparailuko ketxa.

"Bermuda" aparailuko ketxa.

bi tapiku eta bi tapikugaineko ketxa.

bi tapiku eta bi tapikugaineko ketxa.

jol??a.
Ez nahastu iolarekin (en:yole, fr:yole)
eu:jol??
en:yawl
de:Yawl
nl:yawl
fr:yawl
es:yola
ca:iol
pt:yawl
it:iolla

"Bermuda" aparailuko jola.

bi tapiku eta tapikugaineko jola.

brik??a.
eu:brik??
en:brig
de:Brigg
nl:brik
fr:brick
es:bergantín redondo
ca:bergantí
pt:brigue
it:bricco

brika.

Niagara brika

brigantina.
eu:brigantin
en:brigantine
de:Brigantine
nl:Brigantijn
fr:brigantin
es:bergantín
ca:?
pt:brigue
it:brigantino

brigantina.

Brod vo Solunsko brigantina

bi mastako goleta "Bermuda" aparailurekin.
eu:goleta
en:schooner
de:Schoner
nl:schooner
fr:goélette
es:goleta
ca:goleta
pt:escuna
it:scuna

Goleta "Gaff" aparailurekin.

bi mastako Grayling goleta
Hiru masta edo gehiagoko belaontziak
200pxck
200pxck

hiru mastako fragata.
eu:fragata
en:frigate
de:Fregatte
nl:fregat
fr:frègate
es:fragata
ca:fragata
pt:fragata
it:fregata

Krusenstern fragata

Suomen Joutsen fragata
Korbeta: Fragata baino txikiagoa eta kanoiz hornitutako bizkar bakarreko belaontzia. eu:korbeta
en:corvette
de:Korvette
nl:korvet
fr:corvette
es:corbeta
ca:corbeta
pt:corveta
it:corvetta

D. João I korbeta (1828-1874)

Jarramas korbeta
200pxck
200pxck

hiru mastako
barke??a.
eu:barke??
en:barque
de:Bark
nl:bark
fr:trois-mâts barque
es:bricbarca
ca:bricbarca
pt:?
it:brigantino a palo

hiru mastako Salmon P Chase barkea

bost mastako Potosi barkea

hiru mastako goleta-brigantin?a.
eu:goleta-brigantin?
en:barquentine
de:Schonerbark
nl:barkentijn
fr:tris-mâts goélette
es:bergantín-goleta
ca:bergantí goleta
pt:?
it:goletta

hiru mastako Antigua goleta-brigantina

hiru mastako Mercator goleta-brigantina

hiru mastako goleta.
eu:goleta
en:schooner
de:Schoner
nl:schooner
fr:goélette
es:goleta
ca:goleta
pt:escuna
it:scuna

hiru mastako Empire Sandy goleta

hiru mastako Regina Maris goleta

hiru mastako
junko?a.
eu:junko?
en:schooner
de:Dschunke
nl:jonk
fr:jonque
junco
junc
junco
it:giunca

hiru mastako junkoa

bi mastako junkoak

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]