Edukira joan

Les Mathes

Les Mathes
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Itsas Charente
Izen ofizialaLes Mathes
Posta kodea17570
Geografia
Koordenatuak45°43′02″N 1°08′54″W / 45.7172°N 1.1483°W / 45.7172; -1.1483
Mapa
Azalera34,38 km²
Altitudea0 m, 40 m eta 7 m
MugakideakArvert, Étaules, Saint-Augustin, Saint-Palais-sur-Mer eta La Tremblade
Demografia
Biztanleria2.180 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 1.151 (%52,7) (%47,3) 1.035 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakAntey-Saint-André
mairie-lesmatheslapalmyre.com

Les Mathes Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Akitania Berria eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.180 biztanle zituen 34,4 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Arvert, Étaules, Saint-Augustin, Saint-Palais-sur-Mer eta La Tremblade.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Les MathesLes Mathes
Població amb 3069 habitants (2000)Arvert (3,2 km)
Població amb 2153 habitants (2000)Étaules (4,1 km)
Població amb 4474 habitants (2000)La Tremblade (5,9 km)
Població amb 1327 habitants (2000)Chaillevette (7,1 km)
Població amb 2539 habitants (2000)Breuillet (8,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csb motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda epel eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Charenteko eta Akitaniako kostaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak udazkenean eta neguan; eguzkialdi ona; negu epela (6,5 °C); itsas haizearen eraginpean)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2b zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,9 °C-koa da, 1,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 871 mm-koa da, urtarrilean 12,5 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Royan udalerrian dago, 16,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 855,5 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,7 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -9,5 °C-koa da, 2026ko urtarrilaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,4 °C) eta hotzena urtarrila (6,7 °C). Urteko prezipitazioa 773 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (100 mm) eta lehorrena uztaila (39 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,23 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,6 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,9 °C) eta hotzena 1963 (11,6 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Les Mathes)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.7 7.0 9.6 11.9 15.5 18.7 20.4 20.3 17.5 14.2 10.0 7.4 13.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 78 56 56 62 53 45 39 44 64 84 100 92 773
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,6 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,50,0+0,9+0,8+1,2+1,3+0,8+1,10,00,0+0,4+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,6 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea300600900120015001800210024001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 1.035 gizon, 1.151 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.87
0.00
 
90-94
 
1.39
2.03
 
85-89
 
1.82
8.99
 
80-84
 
3.13
7.44
 
75-79
 
6.78
14.98
 
70-74
 
14.77
13.91
 
65-69
 
14.34
6.47
 
60-64
 
11.64
6.96
 
55-59
 
5.82
6.76
 
50-54
 
7.04
4.35
 
45-49
 
5.21
3.29
 
40-44
 
4.26
4.35
 
35-39
 
3.91
2.42
 
30-34
 
3.04
3.29
 
25-29
 
0.87
0.97
 
20-24
 
2.17
2.32
 
15-19
 
5.91
4.64
 
10-14
 
1.74
3.19
 
5-9
 
2.43
3.67
 
0-4
 
2.87
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Les Mathes udalerrian 2.180 biztanle zeuden eta 1.165 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,87 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 42,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 37,1 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

2.180biztanle
1.165elkarbizitza-unitate
1,87lagun elkarbizitza-unitateko
723familia
Udalerria
% 12
% 42
% 37
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 723 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (493). Guraso bakarreko 90 familietatik 60etan ama zen guraso bakarra. 543 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 70k seme-alaba bakarra zuten etxean, 97k bi, eta 13k hiru edo gehiago.[10]

493
140
90
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean543
Seme-alaba bat70
Bi seme-alaba97
Hiru seme-alaba9
Lau edo gehiago4

15 urte edo gehiago zituzten 1.967 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 5,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 46,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 78,3).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 17
40-54% 18
55-64% 23
65-79% 21
80 +% 46
Bikotean bizi da
15-24% 9
25-39% 67
40-54% 66
55-64% 74
65-79% 78
80 +% 47

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 55,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 11,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,0 izatezko bikotean eta % 3,8 PACS bidez lotuta). % 16,8 ezkongabeak ziren, % 8,3 alargunak eta % 7,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 55,5
Ezkongabea% 16,8
Alarguna% 8,3
Izatezko bikotean% 8,0
Dibortziatuta% 7,6
PACS bidez lotuta% 3,8

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 54,2), enplegatuak (% 14,2), erdi-mailako lanbideak (% 10,4), eskulangileak (% 7,4). Talde nagusia (erretiratuak, % 54,2) Itsas Charente departamenduko batez bestekoaren (% 40,0) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 10
% 14
% 54
Itsas Charente
% 8
% 13
% 15
% 12
% 40
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.250 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (4.079), 1.157 egoitza nagusiekin alderatuta eta 13 hutsik. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.738), eta apartamentuak gutxi ziren (488). Egoitza nagusietatik 863 beren jabearen bizilekuak ziren, 250 alokairuan zeuden, 51 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 44 doan lagata.[11]

5.250etxebizitza
1.157egoitza nagusi
4.738etxe
488apartamentu

Etxebizitza multzoa

1.157
4.079
Egoitza nagusia (1.157)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4.079)Hutsik (13)

Etxe mota

4.738
488
Etxea (4.738)Apartamentua (488)

Jabetza egoera

863
250
Jabeak (863)Alokairuan (250)HLM (51)Doan lagata (44)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (395).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik82
1919-194528
1946-1970100
1971-1990299
1991-2005254
2006-2020395

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (425). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (756 etxebizitzatan). 956 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 646 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 438tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela14
2 gela86
3 gela224
4 gela408
5 gela edo gehiago425

Berogailu mota

95
756
271
Gas sarea (5)Fuel-olioa (95)Elektrizitatea (756)Gas botila (30)Bestelakoak (271)

Aparkalekua eta ibilgailuak

956aparkalekua
646ibilgailu 1
438ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.045 biztanleetatik 741 aktibo ziren (% 70,9), horietako 630 lanean (% 60,3) eta 111 langabezian (aktiboen % 15,0).

1.04515-64 urteko biztanle
% 70,9aktibo
% 60,3lanean
% 15,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 44,1
25-54 urte% 91,3
55-64 urte% 48,1
Gizonak% 73,5
Emakumeak% 68,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 24,1
BEPC, brebeta% 20,0
CAP-BEP% 14,6
Batxilergoa% 15,9
Goi-mailako +2% 12,2
Goi-mailako +3/4% 10,3
Goi-mailako +5% 9,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 15,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

304 ez-aktibotik 56 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 18,4), 159 erretiraturik zeuden (% 52,3) eta 90 bestelako ez-aktibo ziren (% 29,6).

Ez-aktiboak

% 18
% 52
% 30
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 14
% 13
% 24
% 32
% 17
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 883 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 630 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

883enplegu udalerrian
% 76,7soldatapeko
% 23,2ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.780 eurokoa zen, eta biztanleen % 11 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

27.780 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 25.710 €
% 11,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 13,1

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 259 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 11 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 23 eraikuntza enpresak ziren, 55 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 76 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 7 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 30 zerbitzu enpresak ziren, 6 administrazio publikoko enpresak ziren eta 22 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 66 zerbitzu publikoetatik, 2 posta bulegoak ziren, 1 banku bulegoa, 2 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 2 igeltseroak, 5 margolariak, 1 zurgina, 1 iturgina, 5 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 36 jatetxeak, 4 higiezinen agentziak, 1 tintoreria eta 1 apaindegia.[13]

2009an zeuden 37 establezimendu komertzialetatik, 2 supermerkatuak, 2 120 m2 baino gehiagoko dendak, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 7 okindegiak, 7 harategiak, 2 arraindegiak, 2 liburu dendak, 8 arropa dendak, 2 zapata-dendak, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Les Mathes udalerrian 19 nekazaritza-ustiategi zeuden, 413 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zegoen osasun-ekipamendu bakarra botika zen.

2009an lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1991ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Royan-Medis », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]