Edukira joan

Nerja

Nerja
Espainiako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Andaluzia
ProbintziaMálagako probintzia
AlkateaJosé Alberto Armijo Navas
Izen ofizialaNerja
Posta kodea29780
INEk ezarritako kodea29075
HerriburuaNerja
Geografia
Koordenatuak36°44′49″N 3°52′44″W / 36.7469°N 3.879°W / 36.7469; -3.879
Mapa
Azalera85 km²
Altitudea26 m
MugakideakCómpeta, Torrox, Frigiliana, Otívar eta Almuñécar
Demografia
Biztanleria22.132 (2025)
alt_left 11.286 (%51,2) (%48,8) 10.776 alt_right
Dentsitatea260 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakSan Juan, Pescia eta Oullins
MatrikulaMA
esnerja.com

Nerja Málagako udalerria da, probintziako ekialdeko muturrean, Axarquía - Costa del Sol eskualdean dagoena. Azken erroldaren arabera 22.132 biztanle zituen 85 km²-ko azaleran. Turismo gune garrantzitsua da izan ere populazioaren herena atzerritar jatorrikoa baita, gehienak ingelesak.

1979-1980 artean udalerri honetan Verano azul espainiar telesaila filmatu izanak oso ezagun bihurtu zuen Espainiar Estatuan. Ondasun nabarmenen artean Nerjako leizea dago.

Nerjako udalerria eremu oso malkartsua da. Almijarako mendilerroak hartzen du iparraldea eta itsas mailatik 1.832 metroaraino (Navachica mendia) igotzen da[1]. Mendilerrotik Chíllar ibaia jeisten da eta Nerjan bertan itsasoratzen da[2].

Nerja Málagako probintziaren ekialdeko mugan kokaturik dago, Málaga hiriburutik 52 kilometro ekialdera eta Granada hiriburutik 10 kilometrotako distantziara.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Cómpeta, Torrox, Frigiliana, Otívar eta Almuñécar.

Historiaurrea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nerjako leizean foka batzuen irudiak aurkitu ziren. Hasiera batean duela 42.000 urte eginak zirela datatu zen eta horrek esan nahiko luke Europako marrazki zaharrenak zirela[3]. 2017an egindako datazioek ordea askoz berriagoak direla zehaztu dute[4].

Goi Paleolitoan (duela 20.000) kokatzen da aurkitu den aurreneko asentamendua. Neolitoko aztarnak ere badaude Nerjako leizean, bai eta kultura argarikoarenak ere.

Antzinako Aroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzinako Aroan feniziarrek eta ondoren erromatarrek asentamendu ugari egin zituzten Nerja inguruko kostaldean baina ez da orduko aztarnarik aurkitu Nerjan bertan; akuedukto baten zimenduak eta fundiziorako labe bat baino ez.

K.o. 711. urtean musulmanek Guadaleteko gudua bisigodoen aurrean irabazi eta penintsula konkistatzeari ekin zioten. Tremecengo Almacarri historialari musulmanak Naricha toponimoa aipatzen du ("iturburu oparoa"), hortik etor liteke Nerja izena[5].

1487an Errege-erregina katolikoek Málaga konkistatu zutenean populazio islamiar garrantzitsua zegoen Nerjan eta 1492an kanporatu zituzten arte hiru kultura izan ziren herrian; kristaua, judua eta islamiarra. Nerjako Salon hondartzaren izenak iradokitzen du bertatik kanporatuak izan zirela juduak, hauek "Shalom" hitzaz agurtzen baitute elkar. XVI. mendean Nerjako populazioa asko jeitsi zen eta ordukoak dira herrian hain ohikoak diren Moreno, Herrero, Ávila, Jaime eta Leyva abzenak, kristau bihurturiko judutarrenak. Era berean ingurua gaztelarrez, asturiarrez, galiziarrek eta valentziarrez birpopulatu zen eta mugako herria izanik biztanleak armak edukitzera behartu zituzten. Guardia dorrean (gaur egun Europako balkoia) kañoiak ezarri ziren itsasora begira pirata musulmanetatik babesteko[6]. 1515. urtean Nerjak "autonomia eskutitza" jaso zuen eta Vélez-etik bereizi zen. 1567an Alpujarretako Matxinada gertatu zen baina Nerjara iritsi aurretik desegin zen.

Garai istilutsua izan arren XVI. mendean Nerja handitzen hasi zen. Jarduera ekonomiko garrantzitsuena zeta-harren ekoizpena izan zen. Mendearen amaiera lur sail berriak pretatu ziren azukre-kanabera eta melaza ekoizpenerako. XVII. mendearen amaieran Salbatzailearen eliza eraiki zen eta gaztelua berriztu egin zen.

XVIII. mendean Nerjak hobekuntza handiak izan zituen. Kaleak harriztatu ziren, ureztatzeko ubideak eraiki ziren, industria berriak ezarri ziren eta meategiak ere ustiatu ziren. Málagarako eta Almeriarako errepideak eraiki ziren. Garai hartan ardoa, eztia, azukrea eta irinaren merkataritza asko garatu zen. Mendearen amaierarako 8.000 biztanle zituen.

Águila akueduktua.

XIX. mendea Iberiar Penintsulako Gerrarekin hasi zen, izan ere ingelesek eta espainiarrek osaturiko armadak Nerjako gaztelua eta La Torrecilla suntsitu zituizten frantsesak bertan babestu ez zitezen[6]. Andaluziako azukre ekoizpenaren gorakadaren baitan hainbat ingenio eraiki ziren eta azukre-kanaberaz lursail handiak landatu ziren, batez ere Maro inguruan. Burrianako hondartzatik ateratzen zen azukrea eta hara iristen ziren lantegiek behar zituzten lehengaiak. 1873an Martín Larios burgesak San José ingenioa eskuratu eta hobekuntza tekniko handiak egin zizkion[7]. 1879 eta 1880 artean Águila akueduktua eraiki zen ura ingenioetara eramateko[8].

Mendearen amaiera eskasa izan zen ordea. 1884an lurrikara bat izan zen, 1885ean filoxerak mahastiak suntsitu zituen eta Maroko ingenioa erre egin zen. Horren ondoren nerjatar ugarik Hego Amerikara emigratu zuten eta asko hazia zegoen populazioa berriz murriztu zen, mende bukaeran 7.000 biztanletan gelditzeraino.

XX. mendearen hasieran izurrite berriak iritsi ziren (kolera, tifus...), lehorteak izan ziren uztak murriztuz eta lan munduko krisiak iritsi ziren. 400 etxegabe izatera iritsi zen Nerja. 1920. hamarkadan azpiegiturak eraiki ziren eta langabezia jeitsi zenez hamarkada ona izan zen. Espainiako Gerra Zibilean aire bonbardaketak jasan zituen eta nerjatar askok Almeríarako errepidetik ihes egin zuten. Frankistek herria hartu zuten eta fusilamendu ugari izan ziren hurrengo asteetan.

1959. urtean Nerjako leizea aurkitu zen[9]. Honek prentsa eta turistak erakarri zituen eta herriak turismoa jorratzea erabaki zuen, batez ere 1968an azken azukre ingenioa itxi zenean. Costa del Sol kostaldearen boom turistikoaren parte izan zen eta populazioa nabarmen igo zen, 1970an 8.500 biztanle izatetik hamar urtetan 11.500era pasa zen. 1979-1980 artean udalerri honetan Verano azul espainiar telesaila filmatu zen Nerjan[10] eta Espainiar estatuan soilik ez, nazioartean ere ezagun egin zen, telesaila Angolan, Aljerian, Bulgarian, Frantzian, Kroazian, Polonian, Portugalen, Txekoslovakian eta Hego Amerikan ikusi baitzen.

Nerjak 21.018 biztanle ditu (2021) eta dentsitatea 247,61 biz./km² da. Nerja herriaz gain Maro izeneko pedania bat du, 762 biztanle dituena. Erresuma Batutik etorritako 3.030 pertsona bizi dira bertan eta 630 alemaniarrak.

2003 eta 2011 artean Emma Hall Residentes Extranjeros (atzerriko biztanleak) alderdiaren zinegotzia izan zen Nerjako udalean[11].

Biztanleriaren tamainaUrtea16.00017.00018.00019.00020.00021.00022.00023.000200020052010201520202025NerjaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 10.776 gizon, 11.286 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.02
0.05
 
95-99
 
0.19
0.51
 
90-94
 
0.89
1.53
 
85-89
 
2.06
3.51
 
80-84
 
3.89
5.78
 
75-79
 
5.97
6.29
 
70-74
 
7.10
7.23
 
65-69
 
7.84
7.52
 
60-64
 
8.14
7.40
 
55-59
 
7.59
7.59
 
50-54
 
7.63
7.68
 
45-49
 
7.53
7.02
 
40-44
 
6.72
5.91
 
35-39
 
5.65
5.18
 
30-34
 
4.70
4.83
 
25-29
 
4.31
5.00
 
20-24
 
4.63
5.50
 
15-19
 
4.44
4.59
 
10-14
 
4.55
3.92
 
5-9
 
3.60
2.96
 
0-4
 
2.56
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[12]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 41 udalerri berean jaioak ziren[13], probintziako batez bestekoaren (% 42,1) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 5,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 34,9 —probintzian % 24,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Málagako mapa
Udal
Prob
Esta
Udalerri berean · % 41Probintzia berean · % 12,6Erkidegoan · % 5,8Beste erkidegoa · % 5,6Estatutik kanpo · % 34,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 7.700 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 62,2)[14]. Jaiotza herrialde nagusiak Erresuma Batua, Suedia, Argentina dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Amerika · % 26Europa · % 62,2Afrika · % 8Asia · % 3,6Ozeania · % 0,3
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 16.621 etxebizitza zeuden: 8.449 (% 50,8) nagusiak eta 8.172 (% 49,2) ez-nagusiak.[15] Kontsumo elektrikoaren arabera, 2.044 (% 12,3) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 2.283 (% 13,7) hutsik zeuden.[16] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2.731 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 12.366 plazarekin (4,53 plaza etxebizitzako).[17]

Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 3.045 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 1.135 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 2.600-2.800 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 127 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 6,3 igo zen (2.864 €/m²). Balio hori Málagako udalerrien medianaren (1.231,5 €/m²) bikoitza baino handiagoa zen.[18]

16.621etxebizitza
8.453etxegune
2.283hutsik (% 13,7)
2.731etxebizitza turistiko (2026) Málagako mapa
3.045€/m² batez beste (2023)

Etxebizitza multzoa Málagako mapa

8.449
8.172
Etxebizitza nagusia (8.449)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (8.172)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Málagako mapa

12.294
2.044
2.283
Okupatuak (12.294)Noizbehinkakoak (2.044)Hutsik (2.283)

Guztira 8.453 etxegune zeuden, eta horietatik 2.229 (% 26,4) pertsona bakarrekoak ziren.[19]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 12.229
2 pertsona2.770
3 pertsona1.564
4 pertsona1.311
5 edo gehiago579

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 19.496 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 24,1 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 18,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,4; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 23,6.[20] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,1 zen 2021ean eta % 24,1 2024an; beraz, 2,0 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 25,5 izatetik % 23,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 26,4 ziren, eta gizonen artean % 21,7; 4,7 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 24,8 eta gizonen % 22,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

19.496biztanle 15 urte edo +, 2024
% 24,1goi-mailako ikasketak+2,0 puntu 2021etik mapa
% 23,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,9 puntu 2021etik mapa
% 6,9ikasten ari dira, 2024
% 23,6
% 33,4
% 18,9
% 24,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 23,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 33,4Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 18,9Goi-mailako ikasketak · % 24,1
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Málagako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 80,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 19,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 101 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 67,8 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 32,2. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 3,0 ziren.[20]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 3,0
DBH eta antzekoak
% 33,4
Erdi-mailako LH
% 6,1
Goi-mailako LH
% 4,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 10,6
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 6,7
Masterrak eta espezialitateak
% 1,6
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Nerja, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak4.698% 24,12.068% 21,72.630% 26,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa3.685% 18,91.846% 19,41.839% 18,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)6.511% 33,43.480% 36,53.031% 30,4
Lehen hezkuntza edo gutxiago4.602% 23,62.132% 22,42.470% 24,8
Guztira19.496% 100,09.526% 100,09.970% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Nerja, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 22,1% 18,6% 33,8% 25,518.231
2022% 23,1% 19,0% 33,7% 24,218.722
2023% 24,0% 19,0% 33,1% 23,919.218
2024% 24,1% 18,9% 33,4% 23,619.496

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 6,9 ikasten ari zen (1.354 pertsona).[21] Ikasten ari zirenetatik, % 40,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 33,2 batxilergoan, % 16,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 46,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 34,1; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 18,5 eta emakumeen % 14,4. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 77,2 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 29,6 eta 25–29 urtekoen % 7,9; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,0 baino ez.[22] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 33,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 17,0.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 77,2
20–24 urte
% 29,6
25–29 urte
% 7,9
30–34 urte
% 3,8
35–39 urte
% 2,0
40–44 urte
% 1,8
45–49 urte
% 1,9
50–54 urte
% 0,9
55 urte edo +
% 0,2
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,6
Goi-mailako ikasketak
% 40,8
Erdi-mailako LH
% 16,3
Batxilergoa
% 33,2
DBH eta antzekoak
% 7,5
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,7
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 62,9 estatuan jaio zen, eta % 37,1 atzerrian.[20] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 18,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,7 eta % 32,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 24,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,0 eta % 31,4, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 18,3
Goi-mailakoak
% 27,7
% 18,9
Batx. / erdi LH
% 20,2
% 46,1
DBH
% 19,8
% 16,7
Lehen H. edo gutx.
% 32,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 24,2
Goi-mailakoak
% 30,0
% 17,6
Batx. / erdi LH
% 19,8
% 37,4
DBH
% 18,8
% 20,8
Lehen H. edo gutx.
% 31,4
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 9,8 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 2,2.[21] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 41,9 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 32,9 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Nerjako udal gobernua 21 zinegotzi eta alkateak osatzen dute. Gaur egungo alkatea José Alberto Armijo (PP) da, 1995etik alkate izan dena (2015-19 agintaldian ezik). 2019an alkatetza berreskuratu zuen Vox-en zinegotzi bakarrak lagunduta[23]. Aurreneko alkatea ordea alderdi komunistako Antonio Jiménez Gálvez izan zen[24].

Nerjako jarduera ekonomiko nagusia turismoa da zalantzarik geba. Nekazaritza ere badu eta klima suabea izanik fruitu tropikalak landatzen dira, txirimoia, ahuakatea eta mangoa besteak beste[25].

2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Nerjak oraindik ez zituela hondakin urak arazten. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.[26]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 12.735 euro-koa zen[27], eta etxegune bakoitzeko 32.434 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (13.737 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 16.450 euro zen. Errenta gordina 15.168 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 44,9[28]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 22,4), beste diru-sarrerak (% 25,4), langabezia-prestazioak (% 3), beste prestazioak (% 4,3).

45%
22%
25%
Soldata · % 44,9Pentsioak · % 22,4Langabezia · % 3Beste prestazioak · % 4,3Beste sarrerak · % 25,4
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[29][oh 1]. Udalerrian indizea 32,8 da, probintziakoaren (32,6; Málagako mapa) parean eta Espainiakoaren (31,9) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,7; Málagako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Nerja udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 8.527 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 44,3; gainerako % 55,7 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 59,8, erretiratuak % 32,0 eta ikasleak % 8,1).[30] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 17,5 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 46,5 zen eta emakumezkoena % 42,1; langabezia-tasa, aldiz, % 15,4 eta % 19,8 zen, hurrenez hurren.[30]

Okupatuen kopurua 6.814 zen 2023ean, 2021eko 5.872etik gora.[31] Emakumeek okupatuen % 47,9 osatzen dute, eta gizonek % 52,1.

6.814okupatu, 2023+% 16,0 2021etik
% 47,9emakumeak okupatuen artean
% 44,3jarduera-tasa, 2024
% 17,5langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 36,5
% 17,9
% 33,3
Okupatuak · % 36,5Langabeak · % 7,8Ikasleak · % 4,5Erretiratuak · % 17,9Beste inaktiboak · % 33,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Nerja, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak7.032% 36,53.701% 39,43.331% 33,8
Langabeak1.495% 7,8673% 7,2822% 8,3
Inaktiboak10.742% 55,75.030% 53,55.712% 57,9
Guztira19.269% 100,09.404% 100,09.865% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 83,8), eraikuntza (% 10,4), industria (% 2,9) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,6).[31] Xeheago, jarduera-adarrik handiena ostalaritza da (% 28,8), ondoren merkataritza (% 16,0) eta eraikuntza (% 10,4) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Málagako mapa
% 10,4
% 83,8
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 2,6Industria · % 2,9Eraikuntza · % 10,4Zerbitzuak · % 83,8
Jarduera-adar zehatzak
Ostalaritza
% 28,8
Merkataritza
% 16,0
Eraikuntza
% 10,4
Administrazio publikoa
% 5,9
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 4,9
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,7
Hezkuntza
% 4,6
Jarduera profesionalak
% 4,0
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Beste zerbitzu batzuk
% 3,7
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,2
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 2,6
Higiezinen jarduerak
% 2,4
Manufaktura-industria
% 2,3
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,6
Etxeetako jarduerak
% 1,6
Informazioa eta komunikazioak
% 1,5
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 0,9
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,6
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0
Erauzketa-industriak
% 0,0
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 60,5; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 21,8), eta oinarrizko okupazioak % 14,1.[32] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 64,9 eta emakumeen % 55,7).

% 21,8
% 60,5
% 14,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 21,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 60,5Oinarrizko okupazioak · % 14,1Ez dago jasota · % 3,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Nerja, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak1.483% 21,8699% 19,7784% 24,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak4.120% 60,52.303% 64,91.817% 55,7
Oinarrizko okupazioak964% 14,1404% 11,4560% 17,2
Ez dago jasota247% 3,6145% 4,1102% 3,1
Guztira6.814% 100,03.551% 100,03.263% 100,0

Okupatuen % 68,2 besteren konturako langileak dira, eta % 31,8 norberaren konturakoak.[33]

% 8,5
% 23,3
% 58,7
% 9,4
Norberaren kontura, langileak dituena · % 8,5Norberaren kontura, langilerik gabe · % 23,3Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 58,7Besteren kontura, aldi baterakoa · % 9,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Nerja, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura2.168% 31,81.206% 34,0962% 29,5
Besteren kontura4.646% 68,22.345% 66,02.301% 70,5
Guztira6.814% 100,03.551% 100,03.263% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 63,2 estatuan jaio zen, eta % 36,8 atzerrian.[30] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 46,4 okupatuak dira, % 23,9 erretiratuak, % 13,0 bestelako inaktiboak, % 10,8 langabeak eta % 5,9 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 56,8 bestelako inaktiboak dira, % 24,1 okupatuak, % 14,4 erretiratuak eta % 3,3 langabeak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 40,0 okupatuak dira, % 26,0 bestelako inaktiboak, % 15,9 erretiratuak, % 12,0 langabeak eta % 6,2 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,3 bestelako inaktiboak dira, % 22,8 okupatuak, % 13,6 erretiratuak eta % 5,0 langabeak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 46,4
Okupatuak
% 24,1
% 10,8
Langabeak
% 3,3
% 5,9
Ikasleak
% 1,3
% 23,9
Erretiratuak
% 14,4
% 13,0
Beste inakt.
% 56,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,0
Okupatuak
% 22,8
% 12,0
Langabeak
% 5,0
% 6,2
Ikasleak
% 1,3
% 15,9
Erretiratuak
% 13,6
% 26,0
Beste inakt.
% 57,3
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 76,0 estatuan jaio zen, eta % 24,0 atzerrian.[32] Okupazio-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 65,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 20,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 63,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 13,1 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 26,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 17,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 18,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 16,9 oinarrizko okupazioetakoak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 20,2
Goi eta erdi maila
% 18,1
% 65,3
Langile kualifikatuak
% 63,4
% 10,9
Oinarrizko okup.
% 13,1
% 3,7
Ez dago jasota
% 5,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 26,0
Goi eta erdi maila
% 18,2
% 53,6
Langile kualifikatuak
% 61,8
% 17,3
Oinarrizko okup.
% 16,9
% 3,1
Ez dago jasota
% 3,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[34] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,4 zerbitzuetan ari dira, % 19,5 eraikuntzan, % 4,0 industrian eta % 3,1 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 79,4 zerbitzuetan ari dira, % 12,8 eraikuntzan, % 4,6 nekazaritzan eta % 3,0 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 93,0 zerbitzuetan ari dira, % 2,4 industrian, % 2,3 eraikuntzan eta % 2,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 95,8 zerbitzuetan ari dira, % 2,3 eraikuntzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 3,1
Nekazaritza
% 4,6
% 4,0
Industria
% 3,0
% 19,5
Eraikuntza
% 12,8
% 73,4
Zerbitzuak
% 79,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 2,0
Nekazaritza
% 0,8
% 2,4
Industria
% 1,1
% 2,3
Eraikuntza
% 2,3
% 93,0
Zerbitzuak
% 95,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 312 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 527 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[35][oh 2]. Udalerriaren azalera 85 km² denez, NAE lurraldearen % 6,2 da[36]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 80,1 arbolak (422 ha, 277 ustiategitan), % 11,7 larre iraunkorrak (61,4 ha, 14 ustiategitan), % 4,5 lur goldagarria (23,5 ha, 39 ustiategitan), % 3,6 berotegiak edo babes garai irisgarriak (18,8 ha, 52 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,9 ha, 33 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
94%
NAE · 527 ha (% 6,2)Gainerako azalera · 7.973 ha (% 93,8)
NAE, lur-erabileraren arabera
12%
80%
Lur goldagarria · 23,5 ha (% 4,5)Larre iraunkorrak · 61,4 ha (% 11,7)Arbolak · 422 ha (% 80,1)Baratzeak · 0,9 ha (% 0,2)Berotegiak · 18,8 ha (% 3,6)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 423 ardi eta ahuntz eta 51 hegazti zeuden[37][oh 4].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 12.034 gidari zeuden erroldatuta: 6.954 gizon (% 57,8) eta 5.080 emakume (% 42,2)[38]. Biztanleen % 54,5 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 21.099 ibilgailuk osatzen zuten: 10.244 turismo, 5.301 motozikleta, 2.620 ziklomotor, 1.449 furgoneta eta 1.115 kamioi[38]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 464 turismokoa zen, probintziako (524) eta Espainiako (525) batez bestekoen azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,6 urtekoa zen; turismoen % 10,3k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,1k 25 urte baino gehiago[38]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 64,6 gasolinazko zen eta % 34,5 diesel; 129 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,2k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 25,1k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
44%
27%
25%
0 etiketa · 204 (% 1)ECO · 673 (% 3,2)C etiketa · 9.182 (% 43,7)B etiketa · 5.666 (% 27)Etiketarik gabe · 5.281 (% 25,1)
Turismoak, adinaren arabera
10%
16%
26%
35%
12%
< 4 urte · 1.057 (% 10,3)4–8 urte · 1.654 (% 16,1)8–15 urte · 2.677 (% 26,1)15–25 urte · 3.615 (% 35,3)≥ 25 urte · 1.241 (% 12,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Nerjako leizea.
  • Nerjako leizea
  • Europako balkoia
  • Águila akueduktua
  • El Salvador eliza
  • Verano azul ibilbidea: Telesailarekin zerikusia duen bost puntutako ibilbidea da, garrantzitsuena "La Dorada", Chanqueteren itsasontzia[10]
  • Hondartzak: 14 kilometro hondartza ditu Nerjak; Playazo, el Chucho, la Torrecilla, el Salón, la Caletilla, Calahonda, el Chorrillo, Carabeo, Carabeillo eta Burriana.

Karmengo Amaren jaiak ospatzen dira uztailaren 15, 16 eta 17an. 16a da egun nagusia. Amabirjina prozesioan ateratzen da eta txalupan Europako balkoiaren azpiraino ekartzen da[39].

Andaluzia kostaldeko gastronomia tipikoa du, arrainak eta fruitu tropikalak dira protagonista. Nerjako plater tipikoak honako hauek dira: ajoblnaco con uvas, ajocolorao, azukre eztizko batallitak, Nerjako aza, bokeroiak oliozpinetan, antxumea nerjar erara, kuia frijitua, ahuakate entsalada, arbendol zopa...[40]

Aipatu bezala 1979-1980 artean Verano azul telesaila grab atu zen, baina izan dira beste grabaketa batzuk ere. Channel 4 kate britainiarrak "A place in the sun" telesaileko atal bat egin zuen bertan[41].

Herriko kirol talde nagusia Club Deportivo Nerja da, 1965ean sortu zena. Futbolean Andaluziako preferente mailan jokatzen du[42].

Atletismoak ere indar handia du. Club Nerja Atletismo Málagako probintziako talde handienetakoa ezezik Estatu mailan ere arrakasta ugari lortu dituena da. Espainiako txapelketatan taldeka 29 aldiz izan da txapelduna eta bakarka 182 urrezko domina eskuratu dituzte Nerja taldeko atletek (2020 arteko datuak)[43].

Ur kirolen aukera zabala dago, udako hilabetetan batez ere; kaiak, buzeoa, esnorkela, surfa, kitesurfa, ur-motoak...[44] Senderismoa ere egin daiteke. Badira ibilbide prestatuak, Navachica mendira igotzeko[1] edota Chíllar ibaian behera jeisteko[2]. Parapentea eta puentinga ere egin daiteke[44].

  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Beste abere mota batzuen datuak ez dira argitaratu, sekretu estatistikoa dela eta (ustiategi gutxi dagoenean, INEk ez ditu datuak zabaltzen, ustiategiak identifika ez daitezen).
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ruta Al Navachica desde la Fuente del Esparto» www.visitacostadelsol.com 2022-09-18 (kontsulta data: 2022-09-18).
  2. 1 2 «RIO CHILLAR» Wikiloc | Munduko ibilbideak (kontsulta data: 2022-09-18).
  3. ↑ (Gaztelaniaz) Ramos, Javier. (2017-06-20). «Las Cuevas de Nerja (Málaga) y sus 25.000 años de historia» www.lugaresconhistoria.com (kontsulta data: 2022-09-18).
  4. ↑ (Gaztelaniaz) guiademalaga. (2018-02-08). «Cueva de Nerja, de las cuevas más espectaculares de España.» Guía de Málaga (kontsulta data: 2022-10-01).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Reseña de Maro» Portal de Turismo de Nerja (kontsulta data: 2022-09-18).
  6. 1 2 «Castillo del Balcón de Europa» www.redjaen.es (kontsulta data: 2022-09-18).
  7. ↑ «Larios y Herreros, Martín (1789-1874) - ARCHIVO UMA» archivocti.uma.es (kontsulta data: 2022-09-18).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Acueducto del Águila e Ingenio azucarero de San Joaquín (Patrimonio hidráulico)» www.malaga.es 2022-09-18 (kontsulta data: 2022-09-18).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Conoce todo sobre la cueva de Nerja» Nerja Turismo (kontsulta data: 2022-09-18).
  10. 1 2 (Gaztelaniaz) «Cinco sitios que debes visitar en Nerja si eres un fan de ‘Verano Azul’» Diario Sur 2017-07-01 (kontsulta data: 2022-09-18).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) Hoy, Málaga. (2016-06-19). «"No entiendo a los que quieren irse de la UE si se han ido de Inglaterra"» Málaga Hoy (kontsulta data: 2022-09-18).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  13. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Málaga.tab.
  14. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Málaga.tab.
  15. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) Mapa interactivo de precios de la vivienda en España. CoHispania.
  19. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  20. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ Press, Europa. (2019-06-15). «José Alberto Armijo (PP) recupera la Alcaldía de Nerja con el voto de Vox, que no gobernará» www.europapress.es (kontsulta data: 2022-09-18).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) Tristán. «El laberinto urbanístico de Maro (y 4). La especulación urbanística de la casa Larios» revistaelobservador.com (kontsulta data: 2022-09-18).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «D.O.P. Chirimoya de la costa tropical de Granada-Málaga» www.mapa.gob.es (kontsulta data: 2022-09-18).
  26. ↑ «El Tribunal de Justicia Europeo declara que España incumple la Directiva de Tratamiento de Aguas Residuales», iAgua, 2011-04-15. Eskuratze data: 2011-04-26.
  27. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Málaga.tab.
  28. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Málaga.tab.
  29. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  30. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  31. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  32. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  33. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  35. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Málaga.tab (Wikimedia Commons).
  36. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q13149.
  37. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Málaga.tab (Wikimedia Commons).
  38. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Málaga.tab (Wikimedia Commons).
  39. ↑ (Gaztelaniaz) «Virgen del Carmen en Nerja. Patrona del Mar» Nerja Turismo (kontsulta data: 2022-09-18).
  40. ↑ «Webmalaga.com, Málaga en la Red: La web de Málaga - Gastronomía» web.archive.org 2013-08-01 (kontsulta data: 2022-09-18).
  41. ↑ (Gaztelaniaz) «La cadena británica Channel 4 elige Nerja para grabar su programa 'A place in the sun'» Diario Sur 2020-12-02 (kontsulta data: 2022-09-18).
  42. ↑ (Gaztelaniaz) «CD Nerja Fundación: Toda la info, noticias y resultados» es.besoccer.com (kontsulta data: 2022-09-18).
  43. ↑ (Gaztelaniaz) «Historia» Club Nerja de Atletismo (kontsulta data: 2022-10-24).
  44. 1 2 (Gaztelaniaz) Sol, Costa del. «Nerja, paraíso del turismo activo y los deportes acuáticos» blog.visitacostadelsol.com (kontsulta data: 2022-09-18).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]