Edukira joan

Pià

Pià
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
DepartamenduaEkialdeko Pirinioak
BarrutiPerpignaneko barrutia
Kantonamenducanton of Rivesaltes
AlkateaMichel Maffre (en) Itzuli
Izen ofizialaPia
Posta kodea66380
Geografia
Koordenatuak42°44′41″N 2°55′15″E / 42.7447°N 2.9208°E / 42.7447; 2.9208
Mapa
Azalera13,18 km²
Altitudea7 m, 29 m eta 22 m
MugakideakClairà, Bompas, Perpinyà eta Rivesaltes
Demografia
Biztanleria11.615 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 5.844 (%52,4) (%47,6) 5.309 alt_right
Dentsitatea881 bizt/km²
pia.fr

Pià (frantsesez eta ofizialki: Pia) Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 11.615 biztanle zituen 13,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Clairà, Bompas, Perpinyà eta Rivesaltes.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
PiaPia
Població amb 7149 habitants (2000)Bompas (1,7 km)
Població amb 3469 habitants (2000)Claira (3,4 km)
Població amb 8625 habitants (2000)Rivesaltes (4,8 km)
Població amb 116041 habitants (2000)Perpignan (5,2 km)
Població amb 1364 habitants (2000)Peyrestortes (5,7 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta Proventza eta Lengadoka-Roselloneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak udan; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); uda beroa (21,5 °C); haize gogorrak; laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 15 °C-koa da, 15,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 559 mm-koa da, urtarrilean 5,8 euri-egun eta uztailean 2,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Perpignan udalerrian dago, 4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 16 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 578,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,4 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11 °C-koa da, 1956ko otsailaren 10an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 15,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (24,5 °C) eta hotzena urtarrila (8,5 °C). Urteko prezipitazioa 613 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (92 mm) eta lehorrena uztaila (16 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (15,1 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (17,3 °C) eta hotzena 1980 (14,3 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Pià)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.5 8.9 11.6 13.9 17.6 21.9 24.5 24.2 20.3 16.5 12.0 9.1 15.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 60 44 50 65 48 26 16 25 51 92 78 59 613
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (15,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,50,0+1,0+0,7+0,9+1,1+0,8+1,2+0,2+0,5+0,6+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (15,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea0200040006000800010.00012.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 5.309 gizon, 5.844 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.09
 
95+
 
0.50
0.81
 
90-94
 
0.84
0.90
 
85-89
 
1.98
1.83
 
80-84
 
1.90
3.18
 
75-79
 
3.41
4.63
 
70-74
 
4.69
4.54
 
65-69
 
5.18
6.44
 
60-64
 
5.53
6.27
 
55-59
 
6.84
7.08
 
50-54
 
6.59
6.82
 
45-49
 
6.93
5.90
 
40-44
 
6.43
7.27
 
35-39
 
6.11
6.08
 
30-34
 
7.17
4.35
 
25-29
 
4.53
5.46
 
20-24
 
5.12
6.99
 
15-19
 
7.02
7.99
 
10-14
 
7.02
6.82
 
5-9
 
6.02
6.54
 
0-4
 
6.19
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Pia udalerrian 11.429 biztanle zeuden eta 4.612 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,48 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 28,1). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 26,0 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

11.429biztanle
4.612elkarbizitza-unitate
2,48lagun elkarbizitza-unitateko
3.364familia
Udalerria
% 28
% 27
% 17
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 3.364 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (1.303). Guraso bakarreko 807 familietatik 667etan ama zen guraso bakarra. 1.479 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 797k seme-alaba bakarra zuten etxean, 707k bi, eta 381k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.303 bikoteetatik 170tan (% 13,0) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[10]

1.253
1.303
807
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.479
Seme-alaba bat797
Bi seme-alaba707
Hiru seme-alaba281
Lau edo gehiago100

15 urte edo gehiago zituzten 9.153 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 2,4 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 30,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,6). 80 urte edo gehiagoko 495 biztanleetatik 433 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 62 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 2
25-39% 9
40-54% 11
55-64% 16
65-79% 22
80 +% 30
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 70
40-54% 70
55-64% 74
65-79% 71
80 +% 46

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,3 ezkonduta zegoen, eta beste % 20,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,1 izatezko bikotean eta % 7,0 PACS bidez lotuta). % 27,4 ezkongabeak ziren, % 5,1 alargunak eta % 6,1 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 41,3
Ezkongabea% 27,4
Izatezko bikotean% 13,1
PACS bidez lotuta% 7,0
Dibortziatuta% 6,1
Alarguna% 5,1

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 26,1), enplegatuak (% 20,2), erdi-mailako lanbideak (% 17,6), eskulangileak (% 13,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 26,1) Ekialdeko Pirinioak departamenduko batez bestekoaren (% 38,0) azpitik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,4).[10]

Udalerria
% 18
% 20
% 14
% 26
Ekialdeko Pirinioak
% 13
% 16
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 5.001 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.594 egoitza nagusi ziren, 107 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 300 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (4.249), eta apartamentuak gutxi ziren (652). Egoitza nagusietatik 3.386 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.133 alokairuan zeuden, 490 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 75 doan lagata.[11]

5.001etxebizitza
4.594egoitza nagusi
4.249etxe
652apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.594
Egoitza nagusia (4.594)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (107)Hutsik (300)

Etxe mota

4.249
652
Etxea (4.249)Apartamentua (652)

Jabetza egoera

3.386
1.133
490
Jabeak (3.386)Alokairuan (1.133)HLM (490)Doan lagata (75)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.708).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik165
1919-1945151
1946-1970331
1971-1990823
1991-20051.078
2006-20201.708

Egoitza nagusien artean gehienek 4 gela zituzten (1.831). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (3.568 etxebizitzatan). 3.772 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.143 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.197tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela22
2 gela185
3 gela1.059
4 gela1.831
5 gela edo gehiago1.497

Berogailu mota

3.568
569
Gas sarea (284)Fuel-olioa (112)Elektrizitatea (3.568)Gas botila (61)Bestelakoak (569)

Aparkalekua eta ibilgailuak

3.772aparkalekua
2.143ibilgailu 1
2.197ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 7.115 biztanleetatik 4.992 aktibo ziren (% 70,2), horietako 4.334 lanean (% 60,9) eta 658 langabezian (aktiboen % 13,2).

7.11515-64 urteko biztanle
% 70,2aktibo
% 60,9lanean
% 13,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 41,5
25-54 urte% 83,7
55-64 urte% 55,5
Gizonak% 74,4
Emakumeak% 66,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 23,3
BEPC, brebeta% 17,3
CAP-BEP% 14,7
Batxilergoa% 12,6
Goi-mailako +2% 7,4
Goi-mailako +3/4% 9,1
Goi-mailako +5% 5,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 13,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

2.123 ez-aktibotik 631 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 29,7), 425 erretiraturik zeuden (% 20,0) eta 1.067 bestelako ez-aktibo ziren (% 50,3).

Ez-aktiboak

% 30
% 20
% 50
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 8
% 29
% 32
% 18
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 2.137 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 4.334 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

2.137enplegu udalerrian
% 77,7soldatapeko
% 22,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.620 eurokoa zen, eta biztanleen % 21 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

22.620 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.080 €
% 21,0pobrezia-tasa▼ Dep.: % 22,4

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 388 komertzioetatik, 4 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 5 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 24 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 124 eraikuntza enpresak ziren, 101 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 13 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 informazio eta komunikazio enpresa zen, 5 finantziazio enpresak ziren, 25 higiezinen enpresak ziren, 33 zerbitzu enpresak ziren, 23 administrazio publikoko enpresak ziren eta 19 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 120 zerbitzu publikoetatik, 1 posta bulegoa zen, 2 banku bulegoak, 2 funerariak, 10 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 autoeskola, 19 igeltseroak, 28 margolariak, 15 zurginak, 8 iturginak, 13 argiketariak, 2 eraikuntza enpresak, 4 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 5 jatetxeak, 7 higiezinen agentziak eta 2 apaindegiak.[13]

2009an zeuden 10 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 3 okindegiak, 1 harategi zen, 1 liburu denda zen, 2 altzari dendak, 1 kirol-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Pia udalerrian 87 nekazaritza-ustiategi zeuden, 325 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an 2 haur-eskola eta 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Pia udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 564 ikaslekin.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1924ko azaroaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,8 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Perpignan », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]