Plovan

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 330 gizon, 355 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Plovan
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Bretainia
Departamendua	Finistère
Barruti	Quimpereko barrutia
Kantonamendu	canton of Plogastel-Saint-Germain
Alkatea	Michel Burel (en)
Izen ofiziala	Plovan
Posta kodea	29720
Geografia
Koordenatuak	47°54′57″N 4°21′46″W / 47.9158°N 4.3628°W
Azalera	15,75 km²
Altitudea	0 m, 85 m eta 28 m
Mugakideak	Peumerit, Plogastel-Saint-Germain, Pouldreuzic eta Tréogat
Demografia
Biztanleria	677 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	43 bizt/km²
	plovan.fr

Plovan (bretainieraz Plovan) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da. Azken erroldaren arabera 677 biztanle zituen 15,8 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Peumerit, Plogastel-Saint-Germain, Pouldreuzic eta Tréogat.

Mapa — Plovan eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du^[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe^[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoa du, eta Bretainiako klima-sailkapenaren arabera « Littoral doux » zonan dago^[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2a zonan dago^[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 11,9 °C-koa da, 10,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 938 mm-koa da, urtarrilean 15,5 euri-egun eta uztailean 7,5 egun izanik^[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pluguffan udalerrian dago, 16,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1214,4 mm-koa delarik^[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 38,9 °C-koa da, 2026ko ekainaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,1 °C-koa da, 1987ko urtarrilaren 13an lortua^{[oh 1]}^[5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,2 °C-koa da.^{[oh 2]} Hilabeterik beroena uztaila da (17,4 °C) eta hotzena otsaila (7,5 °C). Urteko prezipitazioa 869 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (108 mm) eta lehorrena ekaina (45 mm).^[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,19 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,6 °C) baino 1,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2020, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2023 izan zen (13,2 °C) eta hotzena 1963 (10,4 °C).^[6]

Datu klimatikoak (Plovan)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura (ºC)	7.8	7.5	8.9	10.4	13.3	15.9	17.4	17.3	15.6	13.2	10.4	8.4	12.2
Pilatutako prezipitazioa (mm)	100	84	62	64	53	45	48	55	57	89	108	105	869
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua

Berotze-marrak, 1959–2025

Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,6 °C).

195919922025

hotzagoabatez bestekoaberoagoa

Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain

UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe

+0,6+0,6+0,8+0,8+1,0+0,9+0,5+0,5+0,1+0,1+0,5+0,2

1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.

Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025

°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,6 °C)

+2 °C−2 °C

195919922025

batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	3	−12	−3	−7	−4	−5	−3	−11	−7	−7	−3	−7	−2	−7	−7	−5	−10	−8
Jaiotzak	8	3	7	4	10	3	6	3	5	3	4	3	5	3	3	3	3	2
Heriotzak	5	15	10	11	14	8	9	14	12	10	7	10	7	10	10	8	13	10

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Plovan udalerrian 675 biztanle zeuden eta 342 elkarbizitza unitate^{[oh 3]}, hau da, 1,97 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 39,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).^[9]

675biztanle

342elkarbizitza-unitate

1,97lagun elkarbizitza-unitateko

187familia

Udalerria

% 21

% 29

% 40

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 187 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (99). Guraso bakarreko 15 familietatik 15etan ama zen guraso bakarra. 119 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 34k seme-alaba bakarra zuten etxean, 24k bi, eta 10k hiru edo gehiago.^[9]

99

73

15

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean119

Seme-alaba bat34

Bi seme-alaba24

Hiru seme-alaba10

Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 599 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 33,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 67,9).^[9]

Bakarrik bizi da

15-24% 0

25-39% 9

40-54% 16

55-64% 25

65-79% 34

80 +% 34

Bikotean bizi da

15-24% 10

25-39% 66

40-54% 68

55-64% 65

65-79% 68

80 +% 55

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 43,9 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,2 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,0 izatezko bikotean eta % 8,2 PACS bidez lotuta). % 22,7 ezkongabeak ziren, % 8,8 alargunak eta % 6,0 dibortziatuak.^[9]

Ezkonduta% 43,9

Ezkongabea% 22,7

Izatezko bikotean% 10,0

Alarguna% 8,8

PACS bidez lotuta% 8,2

Dibortziatuta% 6,0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 48,2), erdi-mailako lanbideak (% 10,2), goi-mailako langileak (% 10,2), eskulangileak (% 9,9). Talde nagusia (erretiratuak, % 48,2) Finistère departamenduko batez bestekoaren (% 35,9) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 1,5).^[9]

Udalerria

% 10

% 9

% 10

% 48

Finistère

% 10

% 15

% 14

% 36

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	73	% 21,3
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	99	% 28,9
Guraso bakarrekoak	15	% 4,4
Kide bakarrekoak	136	% 39,8
Bestelakoak	20	% 5,8
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	99	% 52,9
Seme-alabadun bikoteak	73	% 39,0
Guraso bakarrekoak	15	% 8,0
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	119	% 63,6
Seme-alaba bat	34	% 18,2
Bi seme-alaba	24	% 12,8
Hiru seme-alaba	10	% 5,3
Lau seme-alaba edo gehiago	0	% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	263	% 43,9
Izatezko bikotean	60	% 10,0
PACS bidez lotuta	49	% 8,2
Ezkongabea	136	% 22,7
Alarguna	53	% 8,8
Dibortziatuta	36	% 6,0
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	5	% 1,5
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	15	% 4,4
Goi-mailako langileak	35	% 10,2
Erdi-mailako lanbideak	35	% 10,2
Enplegatuak	30	% 8,8
Eskulangileak	34	% 9,9
Erretiratuak	165	% 48,2
Bestelakoak	25	% 7,3
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 620 etxebizitza zeuden. Horietatik 345 egoitza nagusi ziren, 267 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 8 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (605), eta apartamentuak gutxi ziren (10). Egoitza nagusietatik 295 beren jabearen bizilekuak ziren, 41 alokairuan zeuden, 16 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 9 doan lagata.^[10]

620etxebizitza

345egoitza nagusi

605etxe

10apartamentu

Etxebizitza multzoa

345

267

Egoitza nagusia (345)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (267)Hutsik (8)

Etxe mota

605

Etxea (605)Apartamentua (10)

Jabetza egoera

295

41

Jabeak (295)Alokairuan (41)HLM (16)Doan lagata (9)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (79).^[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik33

1919-194548

1946-197071

1971-199079

1991-200552

2006-202059

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (228). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (141 etxebizitzatan). 297 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 178 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 156tan bi edo gehiago.^[10]

Gela kopurua

1 gela0

2 gela12

3 gela37

4 gela68

5 gela edo gehiago228

Berogailu mota

74

141

110

Gas sarea (1)Fuel-olioa (74)Elektrizitatea (141)Gas botila (19)Bestelakoak (110)

Aparkalekua eta ibilgailuak

297aparkalekua

178ibilgailu 1

156ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	345	% 55,6
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	267	% 43,1
Hutsik	8	% 1,3
Etxe mota
Etxeak	605	% 97,6
Apartamentuak	10	% 1,6
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	0	% 0,0
2 gela	12	% 3,5
3 gela	37	% 10,7
4 gela	68	% 19,7
5 gela edo gehiago	228	% 66,1
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	33	% 9,6
1919-1945	48	% 13,9
1946-1970	71	% 20,6
1971-1990	79	% 22,9
1991-2005	52	% 15,1
2006-2020	59	% 17,1
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	295	% 85,5
Alokairuan	41	% 11,9
HLM	16	% 4,6
Doan lagata	9	% 2,6
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	1	% 0,3
Fuel-olioa	74	% 21,4
Elektrizitatea	141	% 40,9
Gas botila	19	% 5,5
Bestelakoak	110	% 31,9
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	297	% 86,1
Ibilgailu bat	178	% 51,6
Bi ibilgailu edo gehiago	156	% 45,2
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 377 biztanleetatik 277 aktibo ziren (% 73,5), horietako 250 lanean (% 66,3) eta 27 langabezian (aktiboen % 9,7).

37715-64 urteko biztanle

% 73,5aktibo

% 66,3lanean

% 9,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,0

25-54 urte% 94,3

55-64 urte% 50,8

Gizonak% 76,3

Emakumeak% 71,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 33,3

BEPC, brebeta% 10,0

CAP-BEP% 13,0

Batxilergoa% 11,6

Goi-mailako +2% 7,7

Goi-mailako +3/4% 4,5

Goi-mailako +5% 6,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

99 ez-aktibotik 22 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,2), 42 erretiraturik zeuden (% 42,4) eta 36 bestelako ez-aktibo ziren (% 36,4).

Ez-aktiboak

% 22

% 42

% 36

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 4]}

% 8

% 17

% 28

% 21

% 23

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 119 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 250 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 5]}

119enplegu udalerrian

% 63,9soldatapeko

% 37,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.130 eurokoa zen.

25.130 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.210 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 14,7

18-29 urte% 15,4

30-39 urte% 11,2

40-49 urte% 11,9

50-64 urte% 10,9

65-74 urte% 7,0

75 urte eta gehiago% 7,4

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 5,7

Errentariak% 26,4

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 64,7

Pentsio/erretiroak% 33,8

Ondarea, bestelakoak% 11,7

Gizarte-prestazioak% 4,4

Zuzeneko zergak−% 14,6

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,1, ez-soldatapekoen errenta % 5,4, langabezia-sariak % 2,1.

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1967ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Quimper », fiche climatologique. .
1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

Datuak: Q474789
Multimedia: Plovan / Q474789

[6] Estazioko erregistroak 1967ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.

[MF-SIM-sareta-7] Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.

[11] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[14] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[15] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Joly-1] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-2] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-3] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-4] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM29216001-5] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Quimper », fiche climatologique. .

[MF-SIM-8] 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.

[9] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[10] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).

[menages-12] 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-13] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[oh 1]

[oh 2]

[6]

[7]

[8]

[oh 3]

[9]

[10]

[oh 4]

[oh 5]