Poitiers
| Poitiers Poitiers | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Frantziako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Frantziaren banaketa administratiboa | metropolitar Frantzia | ||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | Vienne | ||||||||||
| Barruti | Poitierseko barrutia | ||||||||||
| Alkatea | Alain Claeys (en) | ||||||||||
| Izen ofiziala | Poitiers | ||||||||||
| Jatorrizko izena | Poitiers | ||||||||||
| Posta kodea | 86000 | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 46°34′52″N 0°20′07″E / 46.5811°N 0.3353°E | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 42,11 km² | ||||||||||
| Altitudea | 75 m, 65 m, 144 m eta 112 m | ||||||||||
| Mugakideak | Biard, Bignoux, Buxerolles, Croutelle, Fontaine-le-Comte, Ligugé, Mignaloux-Beauvoir, Migné-Auxances, Montamisé, Saint-Benoît, Sèvres-Anxaumont eta Vouneuil-sous-Biard | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 89.916 (2023ko urtarrilaren 1a) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 2.135 bizt/km² | ||||||||||
| Informazio gehigarria | |||||||||||
| Hiri senidetuak | Iași, Marburg, Northampton, Coimbra, Jaroslavl, Lafayette eta Mundu | ||||||||||
| poitiers.fr | |||||||||||
Poitiers[1] (frantsesez pwatje ahoskatua) Frantziako mendebaldeko hiria da, Akitania Berriko eskualdearen eta Vienneko departamenduaren hiriburua.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Poitiers «Seuil du Poitou» izeneko jalkitze-ordokian dago, alde batetik Armorikako eta Erdialdeko Mendiguneak bereizten dituena eta bestetik Akitaniako eta Parisko arroak lotzen dituena. Boivre eta Clain ibaien arteko muinon batean dago. Hirigunea 130 metroko altuera duen muinoaren tontor eta aldapetan dago.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Biard, Bignoux, Buxerolles, Croutelle, Fontaine-le-Comte, Ligugé, Mignaloux-Beauvoir, Migné-Auxances, Montamisé, Saint-Benoît, Sèvres-Anxaumont eta Vouneuil-sous-Biard.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 17.7 | 21.8 | 25.1 | 29.3 | 33.6 | 38.0 | 40.8 | 39.6 | 34.8 | 30.9 | 22.9 | 19.0 | 40.8 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.8 | 9.3 | 12.9 | 15.5 | 19.5 | 23.2 | 25.8 | 25.7 | 22.2 | 17.4 | 11.5 | 8.2 | 16.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.5 | 1.3 | 3.1 | 4.9 | 8.6 | 11.5 | 13.4 | 13.1 | 10.4 | 8.2 | 4.0 | 2.0 | 6.9 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -17.9 | -17.3 | -13.1 | -5.6 | -2.7 | 0.8 | 1.5 | 0.8 | 0.8 | -6.5 | -10.0 | -16.5 | -17.9 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 61.8 | 46.2 | 47.4 | 56.1 | 62.6 | 51.5 | 50.5 | 41.2 | 51.1 | 75.6 | 72.8 | 68.8 | 685.6 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 10.5 | 8.9 | 8.9 | 10.1 | 10.7 | 7.6 | 7.1 | 6.2 | 6.9 | 10.5 | 11.2 | 10.7 | 109.3 |
| Elur egunak (≥ 1 mm) | 2.6 | 2.8 | 1.9 | 0.5 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.9 | 2.2 | 10.9 |
| Eguzki orduak | 69.7 | 96.1 | 153.8 | 174.6 | 206.5 | 232.9 | 242.7 | 241.8 | 194.2 | 128.8 | 82.6 | 65.2 | 1888.8 |
| Hezetasuna (%) | 86 | 82 | 77 | 74 | 75 | 73 | 70 | 72 | 77 | 83 | 87 | 88 | 78.7 |
| Iturria (1): Météo France[2][3] | |||||||||||||
| Iturria (2): Infoclimat.fr (hezetasuna eta elurra, 1961–1990)[4] | |||||||||||||
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Limonum izena izan zuen hiriak K. o. III. mendera arte. Elizbarruti garrantzitsu bateko buru izan zen, eta Galiako erlijiogune nagusietakoa bihurtu zen.
732. urtean Karlos Martelen armadak Abd al Rahman ibn Abd Allah al-Gafiqi musulmanaren osteak menderatu zituen gudua, izen bereko hiritik 20 km-ra gertatua. Akitania alderik alde garaile igaro ondoren, Toursera abiatu zen Abd al Rahman, baina Karlos Martelekin egin zuen topo. Haren armada erraz nagusitu zitzaion Abd al Rahami, eta han hil zen Abd al Raham. Europako sarrera galarazi zien garaipen horrek musulmanei.
Normandiarrek behin baino gehiagotan hustu zuten IX. mendean. 1173-1178 bitartean, hiri-gutuna jaso zuen Henrike II.a Plantageneten eskutik, eta 1360an Ingalaterraren mende geratu zen. Bertrand du Guesclinek berreskuratu zuen Frantziarentzat 1372an, eta, Ehun Urteko Gerra amaitutakoan, Karlos erregegaiaren egoitza izan zen eta bertan egokitu zuen legebiltzarra (1423-1436).
1654. urtetik Frantziako iraultzara arte, Poitouko hiriburua izan zen.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Biztanleria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]
| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 41.580 gizon, 47.857 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Poitiers udalerrian 85.269 biztanle zeuden eta 49.464 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,72 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 60,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]
Udalerrian 18.112 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (7.814). Guraso bakarreko 4.560 familietatik 3.821etan ama zen guraso bakarra. 8.695 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 4.062k seme-alaba bakarra zuten etxean, 3.291k bi, eta 2.064k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 5.739 bikoteetatik 750tan (% 13,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]
15 urte edo gehiago zituzten 77.405 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 43,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 49,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 53,9). 80 urte edo gehiagoko 4.772 biztanleetatik 4.081 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 691 kolektibitateren batean.[8]
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 23,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,6 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 48,5 ezkongabeak ziren, % 5,1 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[8]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: bestelakoak (% 23,2), erretiratuak (% 19,8), enplegatuak (% 17,6), erdi-mailako lanbideak (% 14,6). Talde nagusia (bestelakoak, % 23,2) Vienne departamenduko batez bestekoaren (% 8,3) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona.[8]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 56.934 etxebizitza zeuden. Horietatik 49.637 egoitza nagusi ziren, 2.048 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 5.249 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (40.248), etxeak baino gehiago (16.260). Egoitza nagusietatik 14.875 beren jabearen bizilekuak ziren, 33.856 alokairuan zeuden, 10.701 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 906 doan lagata.[9]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (14.118).[9]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (11.335). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (25.634 etxebizitzatan). 27.695 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 26.405 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 8.309tan bi edo gehiago.[9]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Industria (altzairugintza, metalurgia, larrugintza, zurgintza, tresneria mekanikoak) da bertako ekonomia-jarduera nagusia. Poitiers-Biard aireportua eskualdeko aireportua da.
Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 63.221 biztanleetatik 39.898 aktibo ziren (% 63,1), horietako 33.693 lanean (% 53,3) eta 6.205 langabezian (aktiboen % 15,6).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 15,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
23.323 ez-aktibotik 16.129 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 69,2), 1.755 erretiraturik zeuden (% 7,5) eta 5.438 bestelako ez-aktibo ziren (% 23,3).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 2]
Udalerrian 62.715 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 33.693 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.350 eurokoa zen, eta biztanleen % 27 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 60,0, ez-soldatapekoen errenta % 5,0, langabezia-sariak % 2,1. |
Ondarea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Monumentu ugari gorde ditu hiri zaharrak. Aipagarriak dira, besteak beste, Notre-Dame-la-Grande eliza erromanikoa (XII. m.), San Petri katedrala gotikoa (XII-XVI. m.), San Joan bataiotegia (IV. m., Frantzian dagoen kristau-eraikinik zaharrena ziur asko), XIX. mendeko udaletxea, XII. mendeko dukearen jauregia eta hainbat museo.
Hiritik hurbil «Futuroscope» parke tematikoa dago.
Kirolak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1900. urtean sortutako Stade Poitevin herriko kirol-kluba da. Boleibol talde bat (Pro A ligan), saskibaloi talde bat, futbol talde amateurra eta errugbi talde profesionala ditu.
PB86 edo Poitiers Basket 86 proA mailan dabil.
Hezkuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Poitiersko Unibertsitatea 1431n sortu zuten, egungo Frantziako bigarren zaharrena izanik. Ikasle ospetsuak (François Rabelais; René Descartes; Francis Bacon) izan ditu eta egun 27.000 inguru ditu. Zientziak, geografia, historia edo hizkuntzak irakasten ditu. Gainera hiriak bi ingeniaritza eta bi enpresa goi-eskolak ditu.
Poitiersar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Hilario Poitierskoa, bertoko apezpikua
- Venantius Fortunatus, latindar poeta eta apezpikua
- Louis Vierne, organojole eta konposatzaile
- Camille Guérin, biologoa
- Michel Foucault, fiolosoa
- Joël Robuchon, sukaldaria
- Jean-Pierre Raffarin, politikaria
- Jean-Pierre Thiollet, idazlea
- Brian Joubert, izotz-patinatzailea
Herri eta hiri senidetuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Euskaltzaindia. 36. araua: Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak. .
- ↑ Météo France. Données climatiques de la station de Poitiers. .
- ↑ Météo France. Climat Poitou-Charentes. .
- ↑ Infoclimat. Normes et records 1961-1990: Poitiers-Biard (86) - altitude 117m. .
- ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
- 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- ↑ (Portugesez) Câmara Municipal de Coimbra. Acordos de Geminação. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Frantsesez) Hiriko webgune ofiziala

