Edukira joan

Poitiers

Poitiers
Poitiers
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
DepartamenduaVienne
BarrutiPoitierseko barrutia
AlkateaAlain Claeys (en) Itzuli
Izen ofizialaPoitiers
Jatorrizko izenaPoitiers
Posta kodea86000
Geografia
Koordenatuak46°34′52″N 0°20′07″E / 46.5811°N 0.3353°E / 46.5811; 0.3353
Mapa
Azalera42,11 km²
Altitudea75 m, 65 m, 144 m eta 112 m
MugakideakBiard, Bignoux, Buxerolles, Croutelle, Fontaine-le-Comte, Ligugé, Mignaloux-Beauvoir, Migné-Auxances, Montamisé, Saint-Benoît, Sèvres-Anxaumont eta Vouneuil-sous-Biard
Demografia
Biztanleria89.916 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 47.872 (%53,2) (%45) 40.419 alt_right
Dentsitatea2.135 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakIași, Marburg, Northampton, Coimbra, Jaroslavl, Lafayette eta Mundu
poitiers.fr

Poitiers[1] (frantsesez pwatje ahoskatua) Frantziako mendebaldeko hiria da, Akitania Berriko eskualdearen eta Vienneko departamenduaren hiriburua.

Poitiers «Seuil du Poitou» izeneko jalkitze-ordokian dago, alde batetik Armorikako eta Erdialdeko Mendiguneak bereizten dituena eta bestetik Akitaniako eta Parisko arroak lotzen dituena. Boivre eta Clain ibaien arteko muinon batean dago. Hirigunea 130 metroko altuera duen muinoaren tontor eta aldapetan dago.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Biard, Bignoux, Buxerolles, Croutelle, Fontaine-le-Comte, Ligugé, Mignaloux-Beauvoir, Migné-Auxances, Montamisé, Saint-Benoît, Sèvres-Anxaumont eta Vouneuil-sous-Biard.

    Datu klimatikoak (Poitiers (1981–2010))    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.7 21.8 25.1 29.3 33.6 38.0 40.8 39.6 34.8 30.9 22.9 19.0 40.8
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 7.8 9.3 12.9 15.5 19.5 23.2 25.8 25.7 22.2 17.4 11.5 8.2 16.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.5 1.3 3.1 4.9 8.6 11.5 13.4 13.1 10.4 8.2 4.0 2.0 6.9
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -17.9 -17.3 -13.1 -5.6 -2.7 0.8 1.5 0.8 0.8 -6.5 -10.0 -16.5 -17.9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 61.8 46.2 47.4 56.1 62.6 51.5 50.5 41.2 51.1 75.6 72.8 68.8 685.6
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 10.5 8.9 8.9 10.1 10.7 7.6 7.1 6.2 6.9 10.5 11.2 10.7 109.3
Elur egunak (≥ 1 mm) 2.6 2.8 1.9 0.5 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.9 2.2 10.9
Eguzki orduak 69.7 96.1 153.8 174.6 206.5 232.9 242.7 241.8 194.2 128.8 82.6 65.2 1888.8
Hezetasuna (%) 86 82 77 74 75 73 70 72 77 83 87 88 78.7
Iturria (1): Météo France[2][3]
Iturria (2): Infoclimat.fr (hezetasuna eta elurra, 1961–1990)[4]
Sakontzeko, irakurri: «Poitiersko gudua (732)»

Limonum izena izan zuen hiriak K. o. III. mendera arte. Elizbarruti garrantzitsu bateko buru izan zen, eta Galiako erlijiogune nagusietakoa bihurtu zen.

732. urtean Karlos Martelen armadak Abd al Rahman ibn Abd Allah al-Gafiqi musulmanaren osteak menderatu zituen gudua, izen bereko hiritik 20 km-ra gertatua. Akitania alderik alde garaile igaro ondoren, Toursera abiatu zen Abd al Rahman, baina Karlos Martelekin egin zuen topo. Haren armada erraz nagusitu zitzaion Abd al Rahami, eta han hil zen Abd al Raham. Europako sarrera galarazi zien garaipen horrek musulmanei.

Normandiarrek behin baino gehiagotan hustu zuten IX. mendean. 1173-1178 bitartean, hiri-gutuna jaso zuen Henrike II.a Plantageneten eskutik, eta 1360an Ingalaterraren mende geratu zen. Bertrand du Guesclinek berreskuratu zuen Frantziarentzat 1372an, eta, Ehun Urteko Gerra amaitutakoan, Karlos erregegaiaren egoitza izan zen eta bertan egokitu zuen legebiltzarra (1423-1436).

1654. urtetik Frantziako iraultzara arte, Poitouko hiriburua izan zen.

Biztanleriaren bilakaera
179318001806182118311836184118461851
18 284 18 223 21 465 21 315 23 128 22 000 22 376 26 764 29 277
185618611866187218761881188618911896
30 873 30 563 31 034 30 036 33 253 36 210 36 878 37 497 38 518
190119061911192119261931193619461954
39 886 39 302 41 242 37 663 42 347 41 546 44 235 48 456 52 633
196219681975198219901999200920142020
62 178 70 681 81 313 79 350 78 894 83 448 - - -

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.000100.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 41.580 gizon, 47.857 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.21
 
95+
 
0.66
0.52
 
90-94
 
1.20
1.32
 
85-89
 
2.29
1.48
 
80-84
 
2.45
2.30
 
75-79
 
3.03
3.37
 
70-74
 
4.04
3.76
 
65-69
 
4.34
4.18
 
60-64
 
4.20
4.27
 
55-59
 
4.49
4.74
 
50-54
 
4.50
4.99
 
45-49
 
4.67
5.32
 
40-44
 
4.65
5.89
 
35-39
 
4.99
6.55
 
30-34
 
5.35
8.99
 
25-29
 
7.67
15.78
 
20-24
 
17.09
11.24
 
15-19
 
11.51
5.09
 
10-14
 
4.41
4.75
 
5-9
 
4.14
5.24
 
0-4
 
4.35
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Poitiers udalerrian 85.269 biztanle zeuden eta 49.464 elkarbizitza unitate[oh 1], hau da, 1,72 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 60,0), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

85.269biztanle
49.464elkarbizitza-unitate
1,72lagun elkarbizitza-unitateko
18.112familia
Udalerria
% 12
% 16
% 9
% 60
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 18.112 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (7.814). Guraso bakarreko 4.560 familietatik 3.821etan ama zen guraso bakarra. 8.695 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 4.062k seme-alaba bakarra zuten etxean, 3.291k bi, eta 2.064k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 5.739 bikoteetatik 750tan (% 13,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[8]

7.814
5.739
4.560
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean8.695
Seme-alaba bat4.062
Bi seme-alaba3.291
Hiru seme-alaba1.388
Lau edo gehiago676

15 urte edo gehiago zituzten 77.405 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 43,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 49,2. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 53,9). 80 urte edo gehiagoko 4.772 biztanleetatik 4.081 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 691 kolektibitateren batean.[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 44
25-39% 33
40-54% 27
55-64% 40
65-79% 42
80 +% 49
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 47
40-54% 54
55-64% 50
65-79% 54
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 23,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,6 izatezko bikotean eta % 4,5 PACS bidez lotuta). % 48,5 ezkongabeak ziren, % 5,1 alargunak eta % 6,9 dibortziatuak.[8]

Ezkongabea% 48,5
Ezkonduta% 23,4
Izatezko bikotean% 11,6
Dibortziatuta% 6,9
Alarguna% 5,1
PACS bidez lotuta% 4,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: bestelakoak (% 23,2), erretiratuak (% 19,8), enplegatuak (% 17,6), erdi-mailako lanbideak (% 14,6). Talde nagusia (bestelakoak, % 23,2) Vienne departamenduko batez bestekoaren (% 8,3) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona.[8]

Udalerria
% 13
% 15
% 18
% 9
% 20
% 23
Vienne
% 9
% 15
% 16
% 14
% 32
% 8
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 56.934 etxebizitza zeuden. Horietatik 49.637 egoitza nagusi ziren, 2.048 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 5.249 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (40.248), etxeak baino gehiago (16.260). Egoitza nagusietatik 14.875 beren jabearen bizilekuak ziren, 33.856 alokairuan zeuden, 10.701 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 906 doan lagata.[9]

56.934etxebizitza
49.637egoitza nagusi
16.260etxe
40.248apartamentu

Etxebizitza multzoa

49.637
5.249
Egoitza nagusia (49.637)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (2.048)Hutsik (5.249)

Etxe mota

16.260
40.248
Etxea (16.260)Apartamentua (40.248)

Jabetza egoera

14.875
33.856
10.701
Jabeak (14.875)Alokairuan (33.856)HLM (10.701)Doan lagata (906)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (14.118).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik5.035
1919-19452.989
1946-197012.451
1971-199014.118
1991-20059.050
2006-20205.337

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (11.335). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (25.634 etxebizitzatan). 27.695 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 26.405 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 8.309tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela9.095
2 gela11.153
3 gela11.335
4 gela8.646
5 gela edo gehiago9.409

Berogailu mota

25.634
20.720
Gas sarea (25.634)Fuel-olioa (1.614)Elektrizitatea (20.720)Gas botila (223)Bestelakoak (1.445)

Aparkalekua eta ibilgailuak

27.695aparkalekua
26.405ibilgailu 1
8.309ibilgailu 2+

Industria (altzairugintza, metalurgia, larrugintza, zurgintza, tresneria mekanikoak) da bertako ekonomia-jarduera nagusia. Poitiers-Biard aireportua eskualdeko aireportua da.

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 63.221 biztanleetatik 39.898 aktibo ziren (% 63,1), horietako 33.693 lanean (% 53,3) eta 6.205 langabezian (aktiboen % 15,6).

63.22115-64 urteko biztanle
% 63,1aktibo
% 53,3lanean
% 15,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 33,9
25-54 urte% 85,9
55-64 urte% 65,7
Gizonak% 66,6
Emakumeak% 60,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 32,3
BEPC, brebeta% 21,9
CAP-BEP% 18,7
Batxilergoa% 20,2
Goi-mailako +2% 11,7
Goi-mailako +3/4% 11,2
Goi-mailako +5% 7,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 15,6). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

23.323 ez-aktibotik 16.129 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 69,2), 1.755 erretiraturik zeuden (% 7,5) eta 5.438 bestelako ez-aktibo ziren (% 23,3).

Ez-aktiboak

% 69
% 23
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 2]

% 25
% 27
% 30
% 14
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 62.715 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 33.693 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 3]

62.715enplegu udalerrian
% 91,1soldatapeko
% 8,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.350 eurokoa zen, eta biztanleen % 27 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

22.350 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 24.940 €
% 27,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 15,5

Monumentu ugari gorde ditu hiri zaharrak. Aipagarriak dira, besteak beste, Notre-Dame-la-Grande eliza erromanikoa (XII. m.), San Petri katedrala gotikoa (XII-XVI. m.), San Joan bataiotegia (IV. m., Frantzian dagoen kristau-eraikinik zaharrena ziur asko), XIX. mendeko udaletxea, XII. mendeko dukearen jauregia eta hainbat museo.

Hiritik hurbil «Futuroscope» parke tematikoa dago.

1900. urtean sortutako Stade Poitevin herriko kirol-kluba da. Boleibol talde bat (Pro A ligan), saskibaloi talde bat, futbol talde amateurra eta errugbi talde profesionala ditu.

PB86 edo Poitiers Basket 86 proA mailan dabil.

Poitiersko Unibertsitatea 1431n sortu zuten, egungo Frantziako bigarren zaharrena izanik. Ikasle ospetsuak (François Rabelais; René Descartes; Francis Bacon) izan ditu eta egun 27.000 inguru ditu. Zientziak, geografia, historia edo hizkuntzak irakasten ditu. Gainera hiriak bi ingeniaritza eta bi enpresa goi-eskolak ditu.

Poitiersar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  2. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  3. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]