Edukira joan

Tupigny

Tupigny
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Frantzia Garaia
Departamendua Aisne
Izen ofizialaTupigny
Posta kodea02120
Geografia
Koordenatuak49°57′26″N 3°36′28″E / 49.9572°N 3.6078°E / 49.9572; 3.6078
Mapa
Azalera12,84 km²
Altitudea95 m, 178 m eta 145 m
MugakideakHannapes, Lesquielles-Saint-Germain, Mennevret, Vénérolles, Grand-Verly, Petit-Verly eta Wassigny
Demografia
Biztanleria341 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 163 (%48,5) (%51,5) 173 alt_right
Dentsitatea27 bizt/km²

Tupigny Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 341 biztanle zituen 12,8 km²-ko azaleran. Azken erroldaren arabera 341 biztanle zituen 12,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Hannapes, Lesquielles-Saint-Germain, Mennevret, Vénérolles, Grand-Verly, Petit-Verly eta Wassigny.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
TupignyTupigny
Població amb 267 habitants (2000)Hannapes (2,2 km)
Població amb 137 habitants (2000)Grand-Verly (2,7 km)
Població amb 229 habitants (2000)Vénérolles (3,4 km)
Població amb 224 habitants (2000)Iron (3,7 km)
Població amb 630 habitants (2000)Vadencourt (3,8 km)
Població amb 199 habitants (2000)Petit-Verly (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,1 °C-koa da, 3,7 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 792 mm-koa da, urtarrilean 13,1 euri-egun eta uztailean 9,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Fontaine-lès-Vervins udalerrian dago, 23,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 826,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,5 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -16 °C-koa da, 2009ko urtarrilaren 7an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (18,3 °C) eta hotzena urtarrila (3,1 °C). Urteko prezipitazioa 767 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (84 mm) eta lehorrena apirila (48 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,34 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,2 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (11,8 °C) eta hotzena 1963 (8,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Tupigny)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.1 3.6 6.5 9.5 13.1 16.0 18.3 18.0 14.4 10.6 6.5 3.7 10.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 66 58 58 48 63 63 66 72 55 66 67 84 767
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,2+0,9+1,4+1,5+1,2+1,1+1,5+1,4+0,6+0,5+1,2+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (9,2 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea2004006008001000120014001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 173 gizon, 163 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
3.07
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
5.52
2.89
 
80-84
 
3.07
2.89
 
75-79
 
8.59
8.09
 
70-74
 
3.07
8.09
 
65-69
 
11.66
8.09
 
60-64
 
5.52
8.67
 
55-59
 
5.52
0.00
 
50-54
 
6.13
2.89
 
45-49
 
6.13
2.89
 
40-44
 
9.20
5.78
 
35-39
 
0.00
2.89
 
30-34
 
3.07
8.67
 
25-29
 
5.52
5.78
 
20-24
 
3.07
8.67
 
15-19
 
14.72
5.78
 
10-14
 
3.07
12.14
 
5-9
 
0.00
5.78
 
0-4
 
3.07
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Tupigny udalerrian 341 biztanle zeuden eta 152 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,24 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 34,9), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

341biztanle
152elkarbizitza-unitate
2,24lagun elkarbizitza-unitateko
84familia
Udalerria
% 20
% 19
% 16
% 35
% 10
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 84 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (30). Guraso bakarreko 25 familietatik 20etan ama zen guraso bakarra. 44 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

29
30
25
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 44,7), eskulangileak (% 23,0), enplegatuak (% 19,7), bestelakoak (% 6,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 44,7) Aisne departamenduko batez bestekoaren (% 33,6) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 20
% 23
% 44
Aisne
% 14
% 16
% 20
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 181 etxebizitza zeuden. Horietatik 151 egoitza nagusi ziren, 13 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (164), eta apartamentuak gutxi ziren (1). Egoitza nagusietatik 95 beren jabearen bizilekuak ziren, 54 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 1 doan lagata.[11]

181etxebizitza
151egoitza nagusi
164etxe
1apartamentu

Etxebizitza multzoa

151
17
Egoitza nagusia (151)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (13)Hutsik (17)

Etxe mota

164
Etxea (164)Apartamentua (1)

Jabetza egoera

95
54
Jabeak (95)Alokairuan (54)Doan lagata (1)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919-1945 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (34).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik31
1919-194534
1946-197034
1971-199018
1991-200527
2006-20206

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (71). 61 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 85 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 74 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 47tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela13
2 gela7
3 gela17
4 gela43
5 gela edo gehiago71

Berogailu mota

16
19
51
61
Gas sarea (16)Fuel-olioa (19)Elektrizitatea (51)Gas botila (3)Bestelakoak (61)

Aparkalekua eta ibilgailuak

85aparkalekua
74ibilgailu 1
47ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 203 biztanleetatik 144 aktibo ziren (% 70,9), horietako 110 lanean (% 54,2) eta 34 langabezian (aktiboen % 23,6).

20315-64 urteko biztanle
% 70,9aktibo
% 54,2lanean
% 23,6langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 60,0
25-54 urte% 88,8
55-64 urte% 34,9
Gizonak% 75,2
Emakumeak% 65,7

59 ez-aktibotik 12 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 20,3), 18 erretiraturik zeuden (% 30,5) eta 29 bestelako ez-aktibo ziren (% 49,2).

Ez-aktiboak

% 20
% 31
% 49
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 38 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 110 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

38enplegu udalerrian
% 76,3soldatapeko
% 23,7ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.600 eurokoa zen.

21.600 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 23.360 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 11 komertzioetatik, 2 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 3 higiezinen enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 argiketaria eta 1 jatetxe.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra brikolaje denda handi bat zen.[14]

2000. urtean Tupigny udalerrian 7 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1987ko abuztuaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,9 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Fontaine-les-Vervins », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]