Edukira joan

Vallan

Vallan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Yonne
BarrutiAuxerreko barrutia
Kantonamenducanton of Auxerre-Sud
Izen ofizialaVallan
Posta kodea89580
Geografia
Koordenatuak47°44′41″N 3°32′19″E / 47.7447°N 3.5386°E / 47.7447; 3.5386
Mapa
Azalera11,7 km²
Altitudea133 m, 226 m eta 188 m
MugakideakAuxerre, Chevannes, Gy-l'Évêque eta Jussy
Demografia
Biztanleria674 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 333 (%49,3) (%50,7) 343 alt_right
Dentsitatea58 bizt/km²
mairie-vallan.fr

Vallan Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 674 biztanle zituen 11,7 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Auxerre, Chevannes, Gy-l'Évêque eta Jussy.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
VallanVallan
Població amb 465 habitants (2000)Gy-l'Évêque (2,8 km)
Població amb 2154 habitants (2000)Chevannes (3,5 km)
Població amb 444 habitants (2000)Jussy (4,3 km)
Població amb 840 habitants (2000)Villefargeau (4,8 km)
Població amb 804 habitants (2000)Escamps (5,3 km)
Població amb 1084 habitants (2000)Augy (5,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Lorena, Langres goi-lautada eta Morvaneko klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: negu gogorra (1,5 °C); haize moderatuak; laino maiz udazkenean eta neguan)[2].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,8 °C-koa da, 15,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 784 mm-koa da, urtarrilean 12 euri-egun eta uztailean 7,8 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Les_Hauts_de_Forterre udalerrian dago, 16 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 850,3 mm-koa delarik[3]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,6 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -20 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][3].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,2 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,0 °C) eta hotzena urtarrila (3,6 °C). Urteko prezipitazioa 751 mm-koa da; hilabeterik euritsuena urria da (74 mm) eta lehorrena martxoa (55 mm).[4]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,24 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,5 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2020 izan zen (12,7 °C) eta hotzena 1963 (9,3 °C).[4]

    Datu klimatikoak (Vallan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 3.6 4.1 7.3 10.3 14.2 17.7 20.0 19.5 15.2 11.4 6.9 4.3 11.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 62 55 55 60 70 59 56 59 60 74 70 72 751
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,9+0,3+1,0+0,8+1,0+1,1+1,0+1,1−0,3+0,1+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,5 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[5]

BiztanleriaUrtea4004505005506006507007501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 343 gizon, 333 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.50
1.46
 
85-89
 
0.00
1.46
 
80-84
 
1.50
2.92
 
75-79
 
0.00
7.00
 
70-74
 
14.71
12.83
 
65-69
 
4.50
7.00
 
60-64
 
7.21
4.37
 
55-59
 
4.50
5.83
 
50-54
 
7.51
7.29
 
45-49
 
4.50
4.37
 
40-44
 
1.50
11.66
 
35-39
 
9.01
4.37
 
30-34
 
11.71
4.37
 
25-29
 
10.51
4.37
 
20-24
 
4.50
4.37
 
15-19
 
1.50
2.92
 
10-14
 
3.00
10.50
 
5-9
 
1.50
2.92
 
0-4
 
10.81
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[6].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Vallan udalerrian 674 biztanle zeuden eta 342 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,97 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 42,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[8]

674biztanle
342elkarbizitza-unitate
1,97lagun elkarbizitza-unitateko
198familia
Udalerria
% 23
% 32
% 42
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 198 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (109). Guraso bakarreko 10 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 114 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 40k seme-alaba bakarra zuten etxean, 35k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[8]

109
79
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean114
Seme-alaba bat40
Bi seme-alaba35
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 568 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 51,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 76,2).[8]

Bakarrik bizi da
15-24% 10
25-39% 18
40-54% 16
55-64% 32
65-79% 32
80 +% 51
Bikotean bizi da
15-24% 16
25-39% 70
40-54% 76
55-64% 65
65-79% 70
80 +% 44

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 41,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 14,1 izatezko bikotean eta % 9,0 PACS bidez lotuta). % 22,2 ezkongabeak ziren, % 6,5 alargunak eta % 7,0 dibortziatuak.[8]

Ezkonduta% 41,2
Ezkongabea% 22,2
Izatezko bikotean% 14,1
PACS bidez lotuta% 9,0
Dibortziatuta% 7,0
Alarguna% 6,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,7), erdi-mailako lanbideak (% 18,7), eskulangileak (% 18,7), enplegatuak (% 14,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,7) Yonne departamenduko batez bestekoaren (% 36,5) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[8]

Udalerria
% 19
% 15
% 19
% 38
Yonne
% 13
% 15
% 17
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 397 etxebizitza zeuden. Horietatik 342 egoitza nagusi ziren, 6 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 49 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (360), eta apartamentuak gutxi ziren (36). Egoitza nagusietatik 266 beren jabearen bizilekuak ziren, 73 alokairuan zeuden, 12 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[9]

397etxebizitza
342egoitza nagusi
360etxe
36apartamentu

Etxebizitza multzoa

342
49
Egoitza nagusia (342)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (6)Hutsik (49)

Etxe mota

360
36
Etxea (360)Apartamentua (36)

Jabetza egoera

266
73
Jabeak (266)Alokairuan (73)HLM (12)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (95).[9]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik74
1919-194537
1946-197062
1971-199095
1991-200535
2006-202037

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (164). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (134 etxebizitzatan). 276 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 173 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 153tan bi edo gehiago.[9]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela25
3 gela53
4 gela97
5 gela edo gehiago164

Berogailu mota

80
44
134
82
Gas sarea (80)Fuel-olioa (44)Elektrizitatea (134)Gas botila (2)Bestelakoak (82)

Aparkalekua eta ibilgailuak

276aparkalekua
173ibilgailu 1
153ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 413 biztanleetatik 332 aktibo ziren (% 80,4), horietako 315 lanean (% 76,3) eta 17 langabezian (aktiboen % 5,1).

41315-64 urteko biztanle
% 80,4aktibo
% 76,3lanean
% 5,1langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 60,0
25-54 urte% 95,9
55-64 urte% 48,5
Gizonak% 80,8
Emakumeak% 80,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 20,7
BEPC, brebeta% 18,2
CAP-BEP% 2,4
Batxilergoa% 4,5
Goi-mailako +2% 1,9
Goi-mailako +3/4% 1,7
Goi-mailako +5% 7,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,1). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

81 ez-aktibotik 20 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,7), 44 erretiraturik zeuden (% 54,3) eta 17 bestelako ez-aktibo ziren (% 21,0).

Ez-aktiboak

% 25
% 54
% 21
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 41
% 23
% 21
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 42 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 315 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

42enplegu udalerrian
% 54,8soldatapeko
% 45,2ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 26.060 eurokoa zen.

26.060 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.590 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 3 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren eta 1 zerbitzu enpresa zen.[10]

2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 2 igeltseroak ziren, 1 zurgina, 1 argiketaria eta 1 eraikuntza enpresa.[11]

2000. urtean Vallan udalerrian 17 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.360 hektarea erabiltzen.[12]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1981ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  3. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Molesmes_sapc », fiche climatologique. .
  4. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  5. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  6. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  7. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  8. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  11. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  12. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]