3I/ATLAS
 تصویری که توسط تلسکوپ هاوایی–فرانسه–کانادا گرفته شده است، دنباله‌دار 3I/ATLAS را در مرکز تصویر نشان می‌دهد که در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۲۵ ظاهری مبهم و کشیده دارد. این ویژگی‌ها نشانه‌ای از ویژگی دنباله‌داری این جرم است. | |
| کشف | |
|---|---|
| تاریخ کشف | ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ |
| نام‌گذاری اجرام آسمانی | A11pl3Z |
| مشخصات مداری A | |
| مبدأ | ۳ ژوئیه ۲۰۲۵ (روز ژولیوسی ۲۴۶۰۸۵۹٫۵) |
| Orbit type | مسیر هذلولی (جرم میان‌ستاره‌ای) |
| اوج و حضیض | ۱٫۳۵۶±۰٫۰۰۲ AU |
| Semi-major axis | −۰٫۲۶۴۱±۰٫۰۰۰۴ AU |
| خروج از مرکز مداری | ۶٫۱۳۳±۰٫۰۱۶ |
| Max. سرعت مداری | 68.3 km/s with respect to the Sun @ perihelion = 58 km/s |
| انحراف مداری | ۱۷۵٫۱۱±۰٫۰۰۰۹° (مخالف‌گرد و موافق‌گرد ۵°) |
| Earth MOID | ۰٫۳۶۴ AU |
| Jupiter MOID | ۰٫۲۴۷ AU |
| Comet total magnitude (M1) | ۶٫۷±۰٫۷ |
3I/ATLAS که همچنین با نام‌های C/2025 N1 (ATLAS) و پیش‌تر A11pl3Z شناخته می‌شود، یک دنباله‌دار میان‌ستاره‌ای است که در ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ توسط ایستگاه سامانه هشدار نهایی برخورد سیارک به زمین در ریو وورتادو، شیلی، حین نزدیک شدن به خورشید کشف شد. این دنباله‌دار در مسیر خود از کنار خورشید، مدار گریزناپذیر و هایپربولیکی دارد و به منظومهٔ شمسی وابسته نیست. در زمان کشف، این دنباله‌دار در فاصله ۴٫۵ واحد نجومی (۶۷۰ میلیون کیلومتر؛ ۴۲۰ میلیون مایل) از خورشید قرار داشت و با سرعت نسبی ۶۱ کیلومتر بر ثانیه (۳۸ مایل بر ثانیه) حرکت می‌کرد. این جرم روی یک مسیر هذلولی نامحدود با خروج از مرکز مداری ۶٫۱۳ ± ۰٫۰۲ به دور خورشید حرکت می‌کند. 3I/ATLAS سومین جرم میان‌ستاره‌ای تأییدشده‌ای است که از منظومه شمسی عبور می‌کند، پس از اوموآموا (کشف‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۱۷) و 2I/Borisov (کشف‌شده در ۲۹ اوت ۲۰۱۹).
3I/ATLAS از زمین نزدیک‌تر از ۱٫۸ واحد نجومی (تقریباً دو برابر فاصلهٔ زمین تا خورشید) نخواهد شد و بنابراین هیچ تهدیدی برای زمین محسوب نمی‌شود. این دنباله‌دار سومین جرم میان‌ستاره‌ای تأییدشده‌ای است که از درون منظومهٔ شمسی عبور می‌کند. پیش‌بینی می‌شود که این دنباله‌دار به اندازه‌ای روشن نشود که با دوربین دوچشمی یا چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشد. با این حال، در زمان مقارنهٔ خورشیدی در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۵، ممکن است توسط ماهوارهٔ هواشناسی GOES-19 رصد شود.
دنباله‌دار 3I/ATLAS یک دنباله‌دار فعال است که از هسته جامد و یخی و یک گیسو تشکیل شده است؛ گیسو ابری از گاز و غبار یخی است که از سطح هسته فرار می‌کند. اندازهٔ دقیق هستهٔ این دنباله‌دار مشخص نیست، زیرا نور آن قابل تفکیک از نور گیسو نیست.[۱] فعالیت دنباله‌دار ناشی از تأثیر خورشید است؛ خورشید با گرم کردن هستهٔ دنباله‌دار باعث تصعید یخ‌ها به گاز می‌شود، و این گازها همراه با ذرات غبار از سطح دنباله‌دار جدا شده و گیسو را شکل می‌دهند.[۲] تصاویر ثبت‌شده توسط تلسکوپ فضایی هابل نشان می‌دهند که قطر هستهٔ 3I/ATLAS بین ۰٫۳۲ تا ۵٫۶ کیلومتر (۰٫۲ تا ۳٫۵ مایل) تخمین زده می‌شود، اما محتمل‌ترین اندازهٔ آن کمتر از ۱ کیلومتر (۰٫۶۲ مایل) است.[۳] مشاهدات تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان داده‌اند که دنباله‌دار 3I/ATLAS به‌طور غیرمعمولی سرشار از کربن دی‌اکسید است و همچنین مقدار اندکی یخ آب، بخار آب، کربن منوکسید و کربونیل سولفید در آن وجود دارد.[۴] همچنین، مشاهدات تلسکوپ بسیار بزرگ نشان داده‌اند که این دنباله‌دار گاز سیانید و بخار نیکل اتمی منتشر می‌کند؛ با غلظت‌هایی مشابه آنچه در دنباله‌دارهای منظومهٔ شمسی دیده می‌شود.[۵]
دنباله‌دار 3I/ATLAS در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵ به نزدیکترین فاصلهٔ خود از خورشید خواهد رسید (نقطه حضیض)؛ این فاصله برابر با ۱٫۳۶ واحد نجومی (معادل ۲۰۳ میلیون کیلومتر یا ۱۲۶ میلیون مایل) است که میان مدارهای زمین و مریخ قرار دارد. به‌نظر می‌رسد منشأ این دنباله‌دار یکی از دو لایهٔ نازک یا ضخیم دیسک کهکشان راه شیری باشد. اگر منشأ آن از دیسک ضخیم باشد، سن دنباله‌دار ممکن است دست‌کم ۷ میلیارد سال باشد—یعنی قدیمی‌تر از خود منظومهٔ شمسی.
کاوش و دیدن
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]سامانه هشدار زودهنگام نجومی «سیستم آخرین هشدار برخورد سیارک به زمین» (ATLAS) در تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ با بهره‌گیری از تلسکوپی در رصدخانه ال سِس در شیلی، در چهار تصویر، جسمی با روشنایی ۱۷٫۸ را شناسایی کرد. که ممکن است به زمین نزدیک شود (شیء نزدیک به زمین، NEO). درجا شناسایی شد که این چیز از ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵ چندین بار توسط مرکز سیارک‌های گذرای زویکی (ZTF) در رصدخانه پالومار در کالیفرنیا و توسط ATLAS در شیلی، آفریقای جنوبی و هاوایی دیده شده است و بنابراین تعیین اولیه مدار آن امکان‌پذیر شد.[۶]
شناسایی شد که این جسم در مسیری بسیار هذلولی حرکت می‌کند که آن را به زمین نزدیک نمی‌کند، گرچه تنها دیدگاه بود! از آنجا که نشانه‌هایی از دنباله‌دارها نیز وجود داشت، این جرم آسمانی به عنوان سومین جرم میان‌ستاره‌ای و یک دنباله‌دار دسته‌بندی شد و این نام اطلس۳ را دریافت کرد.[۷] بنابراین، این دنباله‌دار حتی در تصاویر تلسکوپ فضایی TESS که مربوط به ۸ می ۲۰۲۵ است، شناسایی شد، زمانی که درخشندگی آن هنوز ۲۱٫۶ بود. (ممکن است بوده باشد)
این دنباله‌دار در زمان کشف، کماکان در جایگاه ۴٫۵۱ درجه قرار داشت. فاصله خورشید از خورشید در ناحیه کمربند سیارکی بیرونی بین مدارهای سیارات مشتری و مریخ و به سمت خورشید حرکت کرد. انتظار می‌رود درخشندگی آن تا رسیدن به نزدیکترین نقطه به خورشید، بیشتر افزایش یابد، اما تنها با ابزارهای نوری قدرتمند یا تلسکوپ‌های بزرگتر قابل مشاهده خواهد بود. از پایان سپتامبر/آغاز اکتبر، دیگر از زمین قابل مشاهده نیست، زیرا در آن زمان در آسمان عصرگاهی به خورشید بسیار نزدیک می‌شود.
از میانه نوامبر، می‌توان دوباره آن را در آسمان صبحگاهی مشاهده کرد.[۸][۹]
گالری
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]۱ ژوئیه ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تصاویر اکتشافی از آخرین سیستم هشدار برخورد سیارک با زمین
۲ ژوئیه ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
تصویربرداری از راه دور در ریو هورتادو، شیلی.
یک گیسوی مبهم و کشیده، که توسط تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی تصویربرداری شده است.
در شیلی.
۳ ژوئیه ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
عکس ترکیبی رنگی مرئی و فروسرخ توسط تلسکوپ جمینی شمالی.
حرکت در میان ستارگان، همانطور که توسط جمینی شمالی دیده می‌شود. ظاهر رنگارنگ دنباله‌دار به دلیل تغییر فیلترهای نوری تلسکوپ هنگام مشاهده دنباله‌دار است.
۴ ژوئیه ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
حرکت ۳I/اطلس در میان ستارگان، از دید تلسکوپ بسیار بزرگ ESO
تصویر تلسکوپ بسیار بزرگ از ۳I/اطلس با جزئیات
.jpg)
۲ اکتبر ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
عکس‌هایی از دنباله‌دار ۳I/اطلس که از راه دور در ریو هورتادو ، شیلی گرفته شده است
۳ اکتبر ۲۰۲۵
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
انیمیشن نزدیک شدن ۳I/اطلس به مریخ، گرفته شده توسط مدارگرد Trace Gas متعلق به آژانس فضایی اروپا
تصویر ثابت ثبت شده توسط مدارگرد ردیاب گاز
در اساطیر ایران
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در اساطیر و داستان‌های مزدیسنا آمده است که ستاره دنباله داری به هنگام رخ نمودن هوشیدر ماه بر زمین می‌افتد و نام آن گوچهر است.[۱۱]
در منابع اسلامی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]در بحارالأنوار، جلد ۵۲، صفحه ۲۳۰، علامه مجلسی روایاتی را درباره‌ی علائم ظهور امام زمان آورده، از جمله:
و طلوع نجم بالمشرق يضيء كما يضيء القمر، ثم ينعطف حتى يكاد يلتقي طرفاه، ووجهة نظر في السماء يبصرها أهل المشرق طولاً، وتبقى أيّاماً... وخلع العرب أعنتها، وتمكّنها البلاد، وخروجها عن سلطان العجم، وقتل أهل مصر أميرهم، وخراب الشام، واختلاف ثلاث رايات بالشام...
معنی: طلوع ستاره‌ای از مشرق زمین[۱۲] که مانند ماه می‌درخشد و خم می‌شود تا دو سویش نزدیک گردد، و مردم مشرق زمین آن را در آسمان می‌بینند... اعراب از فرمانروایی خود سر باز می‌زنند[ایرانی ها به تبار خود باز می گردند] و سرزمین‌ها را می‌گیرند[جنگ می شود]، مردم مصر حاکمشان را می‌کشند، شام ویران می‌شود و سه پرچم در شام به اختلاف برمی‌خیزند...[۱۳]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ Siegel, Ethan (2025-08-26). "SPHEREx and JWST reveal what comet 3I/ATLAS is... and isn't". BigThink. Retrieved 2025-08-26.
- ↑ O'Callaghan, Jonathan (17 July 2025). "7 Big Mysteries about Interstellar Object 3I/ATLAS". Scientific American. Retrieved 22 July 2025.
{{cite news}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده) - ↑ Jewitt, David; Hui, Man-To; Mutchler, Max; Kim, Yoonyoung; Agarwal, Jessica (6 August 2025). "Hubble Space Telescope Observations of the Interstellar Interloper 3I/ATLAS". The Astrophysical Journal. 990 (1): L2. arXiv:2508.02934. Bibcode:2025ApJ...990L...2J. doi:10.3847/2041-8213/adf8d8.
- ↑ Cordiner, Martin A.; Roth, Nathaniel X.; Kelley, Michael S. P.; Bodewits, Dennis; Charnley, Steven B.; Drozdovskaya, Maria N. (2025-08-25). "JWST detection of a carbon dioxide dominated gas coma surrounding interstellar object 3I/ATLAS". The Astrophysical Journal Letters. forthcoming. arXiv:2508.18209. doi:10.5281/zenodo.16941949.
- ↑ Rahatgaonkar, Rohan; Carvajal, Juan Pablo; Puzia, Thomas H.; Luco, Baltasar; Jehin, Emmanuel; Hutsemékers, Damien; et al. (25 August 2025). "VLT observations of interstellar comet 3I/ATLAS II. From quiescence to glow: Dramatic rise of Ni I emission and incipient CN outgassing at large heliocentric distances". arXiv:2508.18382 [astro-ph.SR].
- ↑ "Zwicky Transient Facility Nabs an Interstellar Visitor" (in English). 2025-07-11. Retrieved 2025-07-16.
{{cite web}}:|archive-date=نیازمند|archive-url=است (کمک); تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ M. P. C. Staff (2025-07-02). "MPEC 2025-N12: 3I/ATLAS = C/2025 N1 (ATLAS)" (in English). IAU Minor Planet Center. Retrieved 2025-07-03.
{{cite web}}:|archive-date=نیازمند|archive-url=است (کمک); تاریخ وارد شده در|archive-date= - ↑ Dickinson, David (2025-07-02). "Inbound: Astronomers Discover Third Interstellar Object". Universe Today (in English). Retrieved 2025-07-04.
- ↑ "Comet 3I/ATLAS" (in English). NASA. 2025-07-03. Retrieved 2025-07-04.
- ↑ Hainaut, Olivier (8 July 2025). "Sequence of VLT images of 3I/ATLAS, a new interstellar object". eso.org. European Southern Observatory. Retrieved 9 July 2025.
- ↑ دانشنامه مزدیسنا ص۴۱۳ و همچنین واژه "گوچهر" در دیکشنری آنلاین آبادیس
- ↑ مشرق زمین کجاست؟
- ↑ بحارالأنوار، جلد ۵۲، صفحه ۲۳۰ (چاپ بیروت، مؤسسه الوفاء)
- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «3I/ATLAS». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
