ساباه
ساباه
Negeri Sabah نڬري سابه | |
|---|---|
شمالیترین نقطهٔ بورنئو | |
| شعار: Sabah Maju Jaya | |
| سرود: Sabah Tanah Airku | |
محل ایالت در مالزی | |
| کشور | |
| مرکز ایالت | کوتا کینابالو |
| برنئوی شمالی بریتانیا | ۱۸۸۲ |
| اشغال توسط ژاپن | ۱۹۴۵-۱۹۴۱ |
| ایالات فدراتیو مالایی | ۱۶ سپتامبر ۱۹۶۳ |
| حکومت | |
| • فرماندار | احمدشاه عبدالله |
| • وزیر اعظم | موسی امان |
| مساحت | |
| • کل | ۷۳۶۳۱ کیلومتر مربع (۲۸۴۲۹ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۱۰) | |
| • کل | ۳۱۲۰۰۴۰ |
| • تراکم | ۴۲/کیلومتر مربع (۱۱۰/مایل مربع) |
| اهلیتنام | Sabahan |
| کد پستی | ۸۸xxx-91xxx |
| شاخص توسعه انسانی | ۰٫۶۴۳ |
| وبگاه | www |
ساباه (تا ۱۹۶۳: بُرُنِئوی شمالی نامیده میشد) یکی از ایالتهای کشور مالزی در شمال شرقی آن کشور است.[۱]
این ایالت در مالزی شرقی قرار دارد و جزئی از جزیرهٔ بورنئو بهشمار میآید.
نام
[ویرایش | اشتراکگذاری]با وجود تشابه ظاهری این واژه با واژهٔ عربی «صباح»، ریشهٔ این نام احتمالا از واژههای بومیِ مالزیایی، به معنی پایینباد یا معانی مشابه گرفته شده است.[۲][۳] در الفبای مالایی جاوی، این واژه بصورت «سابه» نوشته میشود.
جغرافیا
[ویرایش | اشتراکگذاری]مرکز آن کوتا کینابالو نام دارد. ساباه دومین ایالت بزرگ بعد از ساراواک میباشد.
از جنوب با ایالت کالیمانتان شرقی و از جنوب شرقی با ایالت ساراواک هممرز میباشد.
مالکیت ساباه هنوز مورد ادعای فیلیپین میباشد.

تقسیمات اداری
[ویرایش | اشتراکگذاری]ایالت ساباه متشکل از ۵ بخش (bahagian، بهاݢين)، که خود متشکل از ۳۰ دایره (daerah، داءيره) میباشند؛ و در زیرمجموعهٔ بعضی از این دایرهها، «زیردایره» (daerah kecil، داءيره كچيل) نیز به تعداد ۱۰ عدد وجود دارد. هر دایره یا زیردایره نیز به تعدادی «مقیم» (mukim، مقیم) تقسیم شده است.
| ردیف | نام | مرکز اداری | نام به مالایی (خط رومی) |
نام به مالایی (خط جاوی) |
جمعیت (۲۰۱۰) [۴] | مساحت (km۲) | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | - | بخش اراضیِ داخلی (پِدالامان) |
کنینگاو | Bahagian Pedalaman | بهاݢين ڤدلامن | ۴۲۴٬۵۳۴ | ۱۸٬۲۹۸ | |||
| ۱ | دایرهٔ بوفورت | بوفورت | Daerah Beaufort | داءيره بعوفورت | ۶۴٬۳۵۰ | ۱٬۷۳۵ | ||||
| ۲ | دایرهٔ تامبونان | تامبونان | Daerah Tambunan | داءيره تمبونن | ۳۶٬۲۹۷ | ۱٬۳۵۲ | ||||
| ۳ | دایرهٔ تِنوم | تِنوم | Daerah Tenom | داءيره تينوم | ۵۵٬۵۵۳ | ۲٬۴۰۹ | ||||
| - | زیردایرهٔ کمابونگ | کمابونگ | Daerah kecil Kemabong | داءيره كچيل كمابوڠ | ۲۵٬۱۴۶ | ۱٬۱۸۲ | ||||
| ۴ | دایرهٔ سیپیتانگ | سیپیتانگ | Daerah Sipitang | داءيره سيڤيتڠ | ۳۴٬۸۶۲ | ۲٬۷۴۳ | ||||
| ۵ | دایرهٔ سوک | سوک | Daerah Sook | داءيره سوق | ۳۷٬۸۱۵ | ۲٬۰۳۷ | ||||
| ۶ | دایرهٔ کِنینگاو | کِنینگاو | Daerah Keningau | داءيره کنيڠاو | ۱۷۳٬۱۰۳ | ۳٬۵۳۳ | ||||
| ۷ | دایرهٔ کوالا پِنیو | کوالا پِنیو | Daerah Kuala Penyu | داءيره كوالا ڤڽو | ۶۶٬۳۷۴ | ۴۵۵ | ||||
| - | زیردایرهٔ مِنومبوک | منومبوک | Daerah kecil Menumbuk | داءيره كچيل منومبوق | ۲۰٬۹۳۲ | ۱۹۲ | ||||
| ۸ | دایرهٔ ممباکوت | ممباکوت | Daerah Membakut | داءيره ممباكوت | ۲۱٬۹۰۰ | ۱٬۴۸۰ | ||||
| ۹ | دایرهٔ ناباوان | ناباوان | Daerah Nabawan | داءيره ناباون | ۳۱٬۸۰۷ | ۶٬۰۸۹ | ||||
| - | زیردایرهٔ پاگالونگان | پاگالونگان | Daerah kecil Pagalungan | داءيره كچيل ڤݢالوڠن | ۷٬۶۴۰ | ۲٬-۵۷ | ||||
| ۲ | - | بخش تاواو | تاواو | Bahagian Tawau | بهاݢين تاواو | ۸۱۹٬۹۵۵ | ۱۴٬۹۰۵ | |||
| ۱۰ | دایرهٔ تاواو | تاواو | Daerah Tawau | داءيره تاواو | ۳۹۷٬۶۷۳ | ۶٬۱۲۵ | ||||
| ۱۱ | دایرهٔ سِمپورنا | سمپورنا | Daerah Semporna | داءيره سمڤورنا | ۱۶۶٬۵۸۷ | ۱٬۱۴۹ | ||||
| ۱۲ | دایرهٔ کالاباکان | کالاباکان | Daerah Kalabakan | داءيره كالاباكن | ۴۷٬۴۶۶ | ۳٬۸۸۵ | ||||
| ۱۳ | دایرهٔ کوناک | کوناک | Daerah Kunak | داءيره كونك | ۶۲٬۸۵۱ | ۱٬۱۳۹ | ||||
| ۱۴ | دایرهٔ لاهاد داتو | لاهاد داتو | Daerah Lahad Datu | داءيره لحد داتو | ۲۰۶٬۸۶۱ | ۷٬۴۴۴ | ||||
| - | زیردایرهٔ تونگکو | تونگکو | Daerah kecil Tungku | داءيره كچيل توڠكو | ۷۷٬۰۰۰ | ۴٬۱۴۴ | ||||
| ۳ | - | بخش ساحلی غربی (پانتای بارات) |
کوتا کینابالو | Bahagian Pantai Barat | بهاݢين ڤنتاي بارت | ۱٬۰۶۷٬۵۸۹ | ۷٬۵۸۸ | |||
| ۱۵ | دایرهٔ پاپار | پاپار | Daerah Papar | داءيره ڤاڤر | ۱۲۸٬۴۳۴ | ۱٬۲۴۸ | ||||
| - | زیردایرهٔ بونگاوان | بونگاوان | Daerah kecil Bongawan | داءيره كچيل بوڠاون | ۲۳٬۴۴۴ | ۱٬۲۴۸ | ||||
| ۱۶ | دایرهٔ پِنامپانگ | پنامپانگ | Daerah Penampang | داءيره ڤنمڤڠ | ۱۲۵٬۹۱۳ | ۴۶۷ | ||||
| ۱۷ | دایرهٔ پوتاتان | پوتاتان | Daerah Putatan | داءيره ڤوتاتن | ۳۸٬۷۶۴ | ۴۰ | ||||
| ۱۸ | دایرهٔ تواران | تواران | Daerah Tuaran | داءيره توارن | ۱۰۵٬۴۳۵ | ۱٬۱۷۰ | ||||
| - | زیردایرهٔ تامپارولی | تامپارولی | Daerah kecil Tamparuli | داءيره كچيل تمڤارولي | ۳۱٬۰۰۰ | ۴۹۹ | ||||
| - | زیردایرهٔ کیولو | کیولو | Daerah kecil Kiuli | داءيره كچيل كيولو | ۱۶٬۶۴۹ | ۶۷۶ | ||||
| ۱۹ | دایرهٔ راناو | راناو | Daerah Ranau | داءيره راناو | ۹۵٬۸۰۰ | ۳٬۶۰۸ | ||||
| ۲۰ | دایرهٔ کوتا بِلود | کوتا بِلود | Daerah Tuaran | داءيره كوتا بلود | ۹۱٬۲۷۲ | ۱٬۳۹۱ | ||||
| ۲۱ | دایرهٔ کوتا کینابالو | کوتا کینابالو | Daerah Kota Kinabalu | داءيره كوتا كينبالو | ۴۶۲٬۹۶۳ | ۳۵۲ | ||||
| ۴ | - | بخش سانداکان | سانداکان | Bahagian Sandakan | بهاݢين سنداكن | ۷۰۲٬۲۰۷ | ۲۸٬۲۰۵ | |||
| ۲۲ | دایرهٔ بِلوران | بِلوران | Daerah Beluran | داءيره بلورن | ۶۷٬۲۴۲ | ۵٬۷۸۲ | ||||
| ۲۳ | دایرهٔ تِلوپید | تِلوپید | Daerah Telupid | داءيره تلوڤيد | ۲۹٬۳۱۴ | ۲٬۲۱۰ | ||||
| ۲۴ | دایرهٔ تونگود | تونگود | Daerah Tongod | داءيره توڠود | ۳۵٬۳۴۱ | ۱۰٬۰۹۲ | ||||
| ۲۵ | دایرهٔ پایتان | پایتان | Daerah Paitan | داءيره ڤاءيتن | ۲۹٬۱۰۰ | ۲٬۴۶۶ | ||||
| ۲۶ | دایرهٔ سانداکان | سانداکان | Daerah Sandakan | داءيره سنداكن | ۳۹۶٬۲۹۰ | ۲٬۲۶۶ | ||||
| - | زیردایرهٔ سوکاو | سوکاو | Daerah kecil Sukau | داءيره كچيل سوكاو | ||||||
| ۲۷ | دایرهٔ کیناباتانگان | کوتا کیناباتانگان | Daerah Kinabatangan | داءيره كينباتاڠن | ۱۴۶٬۹۸۷ | ۶٬۶۰۵ | ||||
| ۵ | - | بخش کودَت | کودَت | Bahagian Kudat | بهاݢين كودت | ۱۹۲٬۴۵۷ | ۴٬۶۲۳ | |||
| ۲۸ | دایرهٔ پیتاس | پیتاس | Daerah Pitas | داءيره ڤيتس | ۳۸٬۷۶۴ | ۱٬۴۲۵ | ||||
| ۲۹ | دایرهٔ کوتا مارودو | کوتا مارودو | Daerah Kota Marudu | داءيره كوتا مارودو | ۶۶٬۳۷۴ | ۱٬۹۱۷ | ||||
| ۳۰ | دایرهٔ کودَت | کودَت | Daerah Kudat | داءيره كودت | ۸۵٬۴۰۴ | ۱٬۲۸۷ | ||||
| - | زیردایرهٔ بانگّی | ماتونگّونگ | Daerah kecil Banggi | داءيره كچيل بڠڬي | ۱۵٫۵۰۰ | ۴۴۱ | ||||
| - | زیردایرهٔ ماتونگّونگ | ماتونگّونگ | Daerah kecil Matunggong | داءيره كچيل ماتوڠڬوڠ | ۳۷٬۹۸۷ | ۲۶۳ | ||||
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ بعلبکی، منیر (۱۹۸۰). «Sabah». دانشنامه المورد (به عربی). ج. ۸. بیروت: دارالعلم للملایین. ص. ۱۸۱.
{{cite encyclopedia}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)نگهداری یادکرد:سال (رده)|سال= - ↑ Allen R. Maxwell (1981–1982). "The Origin of the name 'Sabah'". Sabah Society Journal. Vol. VII (No. 2).
- ↑ Tang Ruxyn (26 April 2017). "The Stories And Facts Behind How The 13 States Of Malaysia Got Their Names". Says.com. Retrieved 23 July 2020.
- ↑ "Population Distribution and Basic Demographic Characteristics, 2010" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. Archived from the original (PDF) on 13 نوامبر 2013. Retrieved 15 Januari 2013.
{{cite web}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|accessdate=

