گرمدشت
ساوانا[۱] یا گَرم‌دشت[۲] به علفزارهای گرمسیری و نیمه‌گرمسیری ناحیه مداری، عموماً با درختان و درختچه‌های پراکنده، به‌صورت تک‌پایه‌ای یا گروهی، گفته می‌شود. عرصه‌ای که قبلاً جنگل بوده و به دلیل قطع و سوزاندن درختان به گرمدشت تبدیل شده است و با سوزاندن مداوم یا سالانهٔ پوشش علفی آن حفظ می‌شود گرمدشت مصنوعی نامیده می‌شود.[۲] گرمدشت سرزمینی وسیع از علفزار است که در آفریقا قرار دارد. این بخش تنها دو فصل دارد: یک فصل طولانی خشکسالی که در آن علف‌ها و سبزه‌ها، زرد و نیمه مرده می‌شوند و فصل دیگر فصل کوتاه بارندگی است که در آن علف‌ها و سبزه‌ها به سرعت سبز می‌شوند و رشد می‌کنند.[۳] بالغ بر ۲۰٪ از پوشش سطح کره زمین، گرمدشت است.[۴]
در این منطقه درخت بائوباب و خیزران نیز می‌روید؛ همچنین حیوانات درنده‌ای چون: شیر، سگ وحشی آفریقایی و پلنگ و گیاهخوارانی مانند: فیل، زرافه و گورخر آفریقایی در علفزارهای گرمدشت زندگی می‌کنند. گرمدشت منطقهٔ علفزارها با درختان تک و منفرد است که در مجاورت جنگل‌های استوایی واقع شده است. بیشترین وسعت گرمدشت در قارهٔ آفریقاست. آب و هوای گرمدشت در تمام طول سال، گرم است و در آن، دو فصل خشک و مرطوب وجود دارد. گرمدشت از نظر تنوع جانوری بسیار غنی است. در گرمدشت، علف خواران تنومند چون گورخر، فیل، زرافه و کرگدن فراوان‌اند و گوشت‌خواران درنده، چون شیر از این گیاه‌خواران تغذیه می‌کنند. درختان بائوباب از گونه‌های گیاهی مشهور گرمدشت هستند.
بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از گرمایش زمین به دست انسان‌ها، میزان بارش در ۴۰ درصد از جنگل‌های آمازون به حدی پایین آمده که انتظار بدل‌شدن آن به گرمدشت می‌رود.[۵]
توزیع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]قبل از اواسط قرن نوزدهم، یعنی زمانی که مفهوم آب و هوای گرم‌دشتی گرمسیری مطرح شد، بسیاری از مناظر چمنزار و محیط‌های که ترکیبی از درختان، درختچه‌ها و علف‌ها بودند به عنوان گرمدشت توصیف می‌شدند. معنای رایجی که برای توصیف پوشش گیاهی استفاده می‌شود اکنون با یک معنای ساده و در عین حال گسترده در چارچوب مفهوم اقلیمی در تضاد است.[۶]
دو عامل مشترک در همه محیط‌های گرمدشت، تغییرات بارندگی از سال به سال، و آتش‌سوزی در فصل خشک است.[نیازمند منبع] در قاره آمریکا، برای نمونه، در بلیز، در آمریکای مرکزی، پوشش گیاهی گرمدشت از مکزیک تا آمریکای جنوبی و دریای کارائیب مشابه است.[۷]
در بسیاری از مناطق بزرگ گرمسیری، زیست‌بوم غالب (جنگل، گرمدشت یا علفزار) را نمی‌توان تنها با آب و هوا پیش‌بینی کرد، زیرا رویدادهای تاریخی مانند آتش‌سوزی نیز نقشی کلیدی ایفا می‌کنند.[۸]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- کتاب جغرافیای سال سوم متوسطه علوم انسانی سال ۱۳۸۸
- ↑ «ساوانا، گرمدشت» [مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل] هم‌ارزِ «savanna»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. دفتر پنجم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ ساوانا)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پی‌نوشت (رده) - 1 2 واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر یازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب
- ↑ دارلین گایز (۱۳۸۴). تازه‌ترین کشفیات دربارهٔ پیدایش و مرگ دایناسورها. ترجمهٔ بهروزبیضایی. تهران: انتشارات قدیانی. ص. ۸. شابک ۹۶۴-۴۱۷-۱۴۱-۱.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Sankaran, Mahesh; Hanan, Niall P.; Scholes, Robert J.; Ratnam, Jayashree; Augustine, David J.; Cade, Brian S.; Gignoux, Jacques; Higgins, Steven I.; Le Roux, Xavier (December 2005). "Determinants of woody cover in African savannas". Nature (in English). 438 (7069): 846–849. Bibcode:2005Natur.438..846S. doi:10.1038/nature04070. ISSN 0028-0836. PMID 16341012. S2CID 4344778.
- ↑ رادیو زمانه: بحران اقلیمی: ۴۰ درصد جنگل‌های بارانی آمازون در خطر تبدیل شدن به گرمدشت.
- ↑ https://archive.org/details/humanecologyinsa0000unse.
{{cite web}}: پارامتر|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ https://archive.org/details/imperfectbalance00lent.
{{cite web}}: پارامتر|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ "Savanna Biome". Let's Talk Science (in English). Retrieved 2021-12-20.
