Axie Infinity
| Հարթակ | Վինդոուզ, Անդրոիդ, մաքՕՍ, iOS | |
|---|---|---|
| Թողարկման ամսաթիվ | Մարտ 2018 | |
| Game mode | միակառավարելի խաղ, PvP | |
| Software engine | Unity | |
| Պաշտոնական կայք | axieinfinity.com | |
| Բնութագրվում է | Ինդի-խաղ | |
| Բիզնես մոդել | play-to-earn | |
Axie Infinity, բլոկչեյն խաղ, որը մշակվել է վիետնամական Sky Mavis ստուդիայի կողմից 2018 թվականին[1], որը հայտնի է իր խաղային տնտեսությամբ[2], որն օգտագործում է Ethereum-ի վրա հիմնված կրիպտոարժույթներ.[3]: Այն անվանվել է «բուրգային սխեմա, որը հույս ունի Ֆիլիպինների նման երկրներից, էժան աշխատուժի վրա հենվելով, իր աճին խթանելու համար»"[4]:
Խաղացողները հավաքում և ստեղծում (mint) են ոչ փոխարկելի թոքեններ (NFT), որոնք ներկայացնում են աքսոլոտլներից ներշնչված թվային ընտանի կենդանիներ՝ հայտնի որպես Axie-ներ[5]: Այս արարածներին կարելի է բազմացնել և մրցել միմյանց դեմ խաղի շրջանակներում[6]: Sky Mavis ընկերությունը գանձում է 4,25% միջնորդավճար, երբ խաղացողներն իր հարթակում վաճառում են Axie-ներ.[5][7]:
Axie Infinity-ն կառուցված է Ronin Network-ի հիման վրա, որը Sky Mavis-ի կողմից մշակված և Ethereum-ին կապված սայդչեյն (sidechain) է։ Խաղի պաշտոնական կրիպտոարժույթը «Axie Infinity Shards»-ն է կամ հակիրճ՝ AXS[8]:
Խաղի երկրորդական թոքենը՝ SLP-ն, 2022 թվականի փետրվարին՝ NFT-ների և կրիպտոարժույթների շուկայի ընդհանուր անկման ֆոնին, արժեզրկվեց՝ կորցնելով իր գագաթնակետային արժեքի ավելի քան 99%-ը[9]։ 2022 թվականի մարտին հաքերները կոտրեցին Ronin Network-ը՝ նախագծից գողանալով մոտ 620 միլիոն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ կրիպտոարժույթ.[10][11][12][13]։ Հաքերները կապված էին Հյուսիսային Կորեայի կողմից ֆինանսավորվող Lazarus Group-ի հետ[14]։
Խաղային գործընթաց
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ընկերության կայքի համաձայն՝ Axie Infinity-ն մրցակցային խաղ է՝ «idle battle» համակարգով, որը վերցված է Final Fantasy Tactics և Idle Heroes խաղերից[15]:Խաղի միջավայրը լի է Axies անունով արարածներով, որոնք խաղացողները կարող են հավաքել որպես ընտանի կենդանիներ: Խաղացողների նպատակն է կռվել, բուծել, հավաքել, մեծացնել և թագավորություններ կառուցել իրենց Axies-ների համար: Խաղն ունի խաղային տնտեսություն, որտեղ խաղացողները կարող են գնել, վաճառել և փոխանակել խաղում վաստակած ռեսուրսները[16]:
Sky Mavis-ը խաղը շուկայահանեց խաղալ-վաստակելու մոդելով (նաև կոչվում է «վճարել-խաղալ-վաստակելու համար» մոդել), որտեղ մասնակիցները մեկնարկային ծախսերը վճարելուց հետո կարող են խաղալով վաստակել Ethereum-ի վրա հիմնված խաղի կրիպտոարժույթ: Axie Infinity-ն թույլ է տալիս օգտատերերին կանխիկացնել իրենց տոկենները յուրաքանչյուր տասնչորս օրը մեկ: Այս մոդելը նկարագրվել է որպես խաղամոլության մի ձև[17][18], և այնպիսին, որն ունի անկայուն շուկա, որը չափազանց կախված է նոր խաղացողների հոսքից[19]:
2020 թվականի փետրվարին Sky Mavis-ը գնահատեց, որ նոր խաղացողը պետք է ծախսի մոտ 400 ԱՄՆ դոլար՝ այս սկզբնական պահանջը բավարարելու համար[1]։ 2020 թվականի օգոստոսին ամենաէժան Axie-ն արժեր մոտ 307 ԱՄՆ դոլար, չնայած 2022 թվականի մարտի դրությամբ հաղորդագրությունները ցույց են տալիս, որ Axie-ի նվազագույն գինը նվազել է մինչև մոտ 20 ԱՄՆ դոլար[20]։
2021 թվականի հունիսի դրությամբ Ֆիլիպիններում որոշ մարդիկ սկսել էին խաղը դիտարկել որպես իրենց եկամտի հիմնական աղբյուր[21], չնայած Axie Infinity խաղալուց ստացված եկամուտը 2021 թվականի սեպտեմբերին իջել էր ազգային նվազագույն աշխատավարձից ցածր։ Ֆիլիպինների ֆինանսների նախարարությունը նաև պարզաբանել է, որ Axie Infinity խաղալուց ստացված եկամուտը հարկվում է, և առաջարկել է, որ ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (SEC) և BSP-ն կարող են դասակարգել իրենց կրիպտոարժույթը որպես արժույթ կամ արժեթուղթ[22]։
Axie Infinity-ի խաղացողները կարող են նաև գնել վիրտուալ հողատարածքներ և այլ խաղային ակտիվներ որպես NFT-ներ: Վիրտուալ հողատարածքի ռեկորդային վաճառքը 2021 թվականի նոյեմբերի 25-ի դրությամբ կազմել է 2.3 միլիոն ԱՄՆ դոլար[23]: Գնված վիրտուալ հողատարածքի հետ կապված խաղը նախատեսված էր ներկայացնել մինչև 2020 թվականը, սակայն այն երկու անգամ հետաձգվել է մինչև 2022 թվականի ապրիլից սկսած: Հետաձգումները օգտատերերի կողմից բողոքներ են առաջացրել, որոնք համընկել են խաղային տնտեսության շահութաբերության կտրուկ անկման հետ.[4][24]:
Զարգացում և պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Axie Infinity-ի մշակումը սկսվել է 2017 թվականին՝ համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն Նգույեն Թանհ Տրունգի գլխավորությամբ, Տու Դոանի, Ալեքսանդր Լարսենի, Ջեֆրի Զիրլինի և Էնդի Հոյի հետ միասին[25][26]։ Նգույենը նախկինում գումար էր ծախսել CryptoKitties խաղի վրա, նախքան իր սեփական բլոկչեյնի վրա հիմնված խաղի վրա աշխատանքը սկսելը, որը համատեղում էր CryptoKitties-ի տարրերը Pokémon շարքի կամ Neopets-ի խաղաշարքի հետ[26][27]։
2018 թվականի հոկտեմբերին մշակողների թիմը թողարկեց Axie Infinity-ի առաջին մարտական համակարգը։ Իրական ժամանակի քարտային մարտական համակարգի և կիրառման մշակումը սկսվեց 2019 թվականի մարտին, իսկ ալֆա տարբերակը թողարկվեց 2019 թվականի դեկտեմբերին.[28]։
Sky Mavis-ը Ronin դրամապանակը թողարկեց 2021 թվականի փետրվարին, որը, բացի գործարքների արագացումից և խաղացողների համար թանկարժեք վառելիքի վճարների վերացումից, հնարավորություն է տալիս խաղալ Axie Infinity-ով կամ Ronin-ի կողմնակի շղթայով աշխատող ցանկացած այլ[29]։ Statista-ում հրապարակված տվյալների համաձայն՝ 2022 թվականին Axie Infinity խաղացողների մոտ 40%-ը Ֆիլիպիններից էին[30]։
Մինչ նախագիծը մեկնարկից հետո առաջին երկու-երեք տարիների ընթացքում 21 միլիոն ԱՄՆ դոլար էր ներգրավել, միայն 2021 թվականի հուլիսից օգոստոս ընկած ժամանակահատվածում այն ներգրավել էր 485 միլիոն ԱՄՆ դոլար[31]։
Խաղի հետ կապված տոկենի՝ Smooth Love Potion (SLP) (համայնքի կողմից նախկինում հայտնի որպես Small Love Potion) արժեքը կտրուկ անկում ապրեց 2022 թվականի փետրվարին՝ NFT-ի և կրիպտոարժույթի ավելի լայն անկման պատճառով, կորցնելով իր գագաթնակետային արժեքի ավելի քան 99%-ը: Sky Mavis-ը փորձեց կայունացնել գինը՝ խաղին նոր հնարավորություններ ներմուծելով, սակայն այդ փորձերը անարդյունավետ էին: SLP-ի ցածր փոխանակման արժեքը հանգեցրել է խաղացողների զանգվածային հեռացման, ինչի հետևանքով գիլդիաների առաջնորդները զրկվել են իրենց էժան երրորդ աշխարհի աշխատուժից, որը կարող էր աշխատել նրանց համար[9]: Sky Mavis-ը հեռացրել է «խաղալ՝ վաստակելու համար» հղումները իր կայքերից և մարքեթինգից, քանի որ իր տոկենների արժեքը կտրուկ անկում է ապրել[26]:
2022 թվականի մարտի 23-ին հաքերները կոտրեցին Ronin Network-ը՝ գողանալով մոտավորապես 620 միլիոն ԱՄՆ դոլար Ether և USDC.[10][11][12]:Երկու գործարքների ընթացքում գողացվել է ընդհանուր առմամբ 173,600 Ether և 25.5 միլիոն USDC տոկեն.[13]: Ընկերությանը վեց օր պահանջվեց հաքերային հարձակումը նկատելու համար[13]:2023 թվականի մայիսի դրությամբ հաքերային հարձակումը կրիպտոարժույթների ոլորտում ամենամեծ խախտումն է դոլարային արժեքով[32]: Այն ավելի է վնասել SLP-ի արժեքը.[9]: 2022 թվականի ապրիլի 8-ին Sky Mavis-ը հայտարարեց, որ ակնկալում է, որ կկարողանա վերականգնել միջոցների մի մասը, բայց դա կտևի մի քանի տարի.[33]:
Ընկերությունը լրացուցիչ ռիսկային կապիտալ է ներգրավել և փոխհատուցել հաքերային հարձակմանը տուժած բոլոր օգտատերերինck.[34]: 2022 թվականի ապրիլի 14-ին FBI-ն հայտարարություն է տարածել, որ Lazarus Group-ը և APT38-ը, որոնք Հյուսիսային Կորեայի պետության կողմից հովանավորվող հաքերային խմբեր են, պատասխանատու են գողության համարt[35][36]: Համապատասխանաբար, ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը թույլատրել է կրիպտոարժույթի հասցեն: Կրիպտոարժույթի մի մասը լվացվել է «Tornado Cash» անունով հայտնի կրիպտոարժույթի միջոցով[4][36]:
Reuters-ի 2023 թվականի ապրիլին հրապարակված հաղորդագրության համաձայն՝ Axie Infinity-ի կրիպտոարժույթի թոքենի գինը 2022 թվականի փետրվարին գրանցված իր բոլոր ժամանակների ամենաբարձր ցուցանիշից նվազել է 99%-ով, ինչը համընկնում է 2021–2023 թվականների կրիպտոարժույթի փլուզման հետ։ Այս փլուզումը հանգեցրեց օրական միջին խաղացողների թվի 2.7 միլիոնից մինչև մոտավորապես 250,000-ի նվազմանը[37]։
2021 թվականի հոկտեմբերին Անդրեսեն Հորովիցը գլխավորեց Sky Mavis-ի՝ Axie Infinity-ի մշակողի, B շարքի 150 միլիոն դոլարի ներդրումային փուլը՝ ստուդիան գնահատելով 3 միլիարդ դոլար.[38]։
Որպես եկամտի աղբյուր Ֆիլիպիններում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սկսած մոտավորապես 2020 թվականի օգոստոսից՝ Ֆիլիպիններում COVID-19 համավարակի ժամանակ, Axie Infinity-ն դառնում էր եկամտի աղբյուր երկրում[39]: Կրիպտոարժույթի անկայունությունը ուժեղ ազդեցություն ունեցավ խաղի կենսունակության վրա որպես եկամտի աղբյուր: 2021 թվականի հուլիսին՝ խաղի կրիպտոարժույթի արժեքի բարձրակետին, Ֆիլիպիններում հավելվածի որոշ լրիվ դրույքով օգտատերեր զգալիորեն ավելի շատ էին վաստակում, քան ազգային ամսական միջինը, բայց 2022 թվականի ապրիլի 3-ին կրիպտոարժույթի գինը նվազել էր 94%-ով.[40]:
Խաղի ժողովրդականությունը երկրում պայմանավորված էր համավարակի պատճառած տնտեսական դժվարություններով, որի ընթացքում շատ բնակիչներ կորցրեցին իրենց սկզբնական եկամտի աղբյուրը[41]։ Խաղը խաղալու հիմնական դրդապատճառը հիմնականում օրական մի քանի ժամվա ընթացքում մոտավորապես նույն քանակությամբ եկամուտ ստանալն էր, ինչ լրիվ դրույքով աշխատանքի դեպքում.[6][42]։
Ֆիլիպիններում մուտք գործելու արգելող գինը հանգեցրեց նրան, որ թե՛ անհատները, թե՛ խաղային միությունները վարձակալության տվեցին ակտիվներ՝ նոր խաղացողներին թույլ տալով բավարարել նվազագույն պահանջները.[20]: Այս նոր խաղացողները, որոնք հայտնի են որպես «գիտնականներ», հաճախ պարտավոր են բավարարել խաղի ընթացքում վաստակելու որոշակի քվոտա՝ վարձակալված ակտիվները շարունակելու համար, և պետք է սեփականատերերին վճարեն միջնորդավճար: Այս միջնորդավճարները մեծապես տարբերվում են, բայց կարող են հասնել մինչև 75%[43][44]: Արդյունքում առաջացող ցածր եկամուտ ունեցող անհատների կախվածությունը նկարագրվել է որպես պոտենցիալ շահագործող, առանց պաշտպանության միջոցների և հաճախ համեմատվել է ոսկու ֆերմինգի հետ[6]:
Ֆիլիպինների ֆինանսների նախարարությունը պարզաբանեց, որ Axie Infinity-ում խաղալուց ստացված եկամուտը հարկվում է, և առաջարկեց, որ ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովը (SEC) և BSP-ն կարող են դասակարգել իրենց կրիպտոարժույթը որպես արժույթ կամ արժեթուղթ[22]։
Սահմանափակումներ և դրանց հետ կապված ռիսկեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ակադեմիկոսներն ու լրագրողները նշել են խաղը խաղալու հետ կապված ռիսկերը, ինչպես նաև դրա սահմանափակումները՝ կենտրոնանալով հիմնականում խաղի մուտքի բարձր ֆինանսական խոչընդոտի, նախագծի երկարաժամկետ կայունության վերաբերյալ հարցերի, այդ թվում՝ խարդախության կամ բուրգային սխեմայի մեղադրանքների, ինչպես նաև խաղի խաղացողների հոգեկան առողջության վրա հնարավոր բացասական ազդեցության վրա։
Մուտքի բարձր խոչընդոտ, որը սահմանափակում է մատչելիություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Axie Infinity խաղալու համար անհրաժեշտ է նախագծի գագաթնակետին մի քանի հարյուր դոլար արժողությամբ գնել առնվազն երեք Axie՝ NFT-ների տեսքով: Խաղին մուտք գործելը, կախված շուկայի իրավիճակից, կարող է զգալիորեն ավելի բարձր գին ունենալ, քան ավանդական տեսախաղերը, որոնց գինը սովորաբար սահմանափակվում է 100 ԱՄՆ դոլարից պակաս: Ըստ Դելիքի և Դելֆաբրոյի (2022) «Միջազգային հոգեկան առողջության և կախվածության հանդես»-ում, նման խաղերի դրամայնացումը գերադասում է խաղացողի ֆինանսական կարողությունները՝ համեմատած նրա իրական հմտությունների հետ, այդպիսով ավելի ու ավելի բացառելով ավելի քիչ միջոցներ ունեցող անձանց խաղը խաղալուց[6]:
(…)Երբ խաղացողները կարող են գումար վճարել իրենց խաղի մեջ կատարողականը բարելավելու համար, հմուտ խաղը կարող է այլևս չլինել խաղացողի հաջողության միակ որոշիչը։ Դա նաև նշանակում է, որ եկամուտը և մատչելիությունը կարող են առավելություն տալ ավելի հարուստ խաղացողներին և խաղը դարձնել ավելի քիչ մատչելի ցածր եկամուտ ունեցող խմբերի համար։ — Ամելիա Դելիչ և Փոլ Դելֆաբրո, «Խաղալ՝ վաստակելու համար» ի հայտ եկող խաղերի հնարավոր ռիսկերի և առավելությունների պրոֆիլավորում. Axie Infinity-ի հետ խաղացողների փորձի որակական վերլուծություն»:[6]
Որքան շուտ անհատը ներդրում կատարի և սկսի խաղալ խաղը, այնքան ավելի մեծ առավելություն կունենա այն անձանց նկատմամբ, ովքեր ավելի ուշ են սկսել, քանի որ մեծ շահումների հավանականությունը նվազում է, որքան ուշ է մարդը մտնում խաղ[45]:
Ծրագրի կայունություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Հետազոտողները կասկածի տակ են դրել խաղի երկարակեցությունը[45], քանի որ բազմիցս մեղադրանքներ են հնչել, որ Axie Infinity-ն Ponzi կամ բուրգային սխեմա է։ Այս մեղադրանքի համաձայն՝ Axie Infinity-ն երկարաժամկետ տնտեսական կայունություն չունի, քանի որ այն ստիպված է հույսը դնել խաղացողների կողմից խաղում շարունակական ներդրումների վրա։ Խաղի տնտեսությունը կախված է ակտիվորեն ներգրավված խաղացողների առկա թվից:[45]
Ինչպես P2E մոդելների մեծ մասը, [Axie Infinity]-ն նույնպես հենվում է խաղացողների ֆինանսական մուտքերի/ելքերի վրա՝ խաղի արժույթի արժեքը կարգավորելու համար։ Այլ կերպ ասած, խաղերի [sic] տնտեսությունը կախված է [Axie Infinity]-ում ներդրումներ կատարող խաղացողների քանակից (...):
— Պոլ Դելֆաբրո և այլք, «Խաղալով վաստակելու համար» (P2E) խաղի հետ կապված մեխանիզմների և սպառողական ռիսկերի ըմբռնումը,
Axie Infinity-ի հիմնական տնտեսական դիզայնը նկարագրվել է որպես սպեկուլյատիվ փուչիկ, քանի որ խաղը ստեղծում է գիգ տնտեսություն, որտեղ նրանք ստիպված են ավելի ու ավելի շատ ներդրումներ կատարել շահույթ ստանալու համարit.[46]:Գյոթեի բիզնես դպրոցի Անդրեաս Հաքեթալը այս հայեցակարգը անվանել է «պում և թափոն»՝ պնդելով, որ խաղացողները պատրաստ են գումար և ժամանակ ծախսել խաղը խաղալու վրա միայն այն հույսի պատճառով, որ գները կբարձրանան, և խոսելով վճարելու և վաստակելու համար խաղի մասին, այլ ոչ թե խաղալու և վաստակելու համար[46]:Fidelity National Information Services-ի Բերնդ Ռիխտերը խաղը համարում է բուրգային սխեմա[46]:
Հնարավոր բացասական հոգեբանական ազդեցություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Axie Infinity-ի նման խաղերը հաճախ կապված են խաղացողների հոգեբանական խնդիրների հետ[6]: Այս համատեքստում փաստարկի հիմնական կետը կասկածն է, որ խաղացողները կարող են խաղը խաղալ հիմնականում դրամական պատճառներով, այլ ոչ թե զվարճանքի նպատակով. խաղալու արտաքին մոտիվացիան գերազանցում է մաքուր զվարճանքի գործոնը.[47]:Քննադատների կարծիքով, [չեզոքությունը վիճարկվում է] սա հանգեցնում է «խորտակված ծախսերի» սխալի, որտեղ խաղացողները հիմնականում խաղում են խաղը այն փաստի պատճառով, որ նրանք արդեն մեծ գումար և ժամանակ են ներդրել դրա մեջ[6]: Ավելին, ֆինանսական սպեկուլյացիայի և տեսախաղի համադրությունը, ըստ էության, կարող է վատթարացնել խաղին ներգրավված խաղամոլների վիճակը[6]:
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 Huong Le (2020 թ․ փետրվարի 21). «Meet the Vietnamese developer behind blockchain game Axie Infinity». Tech in Asia (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ նոյեմբերի 10-ին. Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 11-ին.
- ↑ Kruppa, Miles; Bradshaw, Tim (2021 թ․ նոյեմբերի 26). «Crypto's hottest game is facing an economic maelstrom». Financial Times. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
- ↑ Gonzales, Gelo (2021 թ․ օգոստոսի 23). «What is 'Axie Infinity' and how is it different from traditional video games?». Rappler. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
- 1 2 3 Gach, Ethan (2022 թ․ ապրիլի 16). «Crypto Gaming 'Landlords' Upset They Can't Keep Exploiting All The Players Quitting». Kotaku (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 17-ին.
- 1 2 «What does Axie Infinity's meteoric rise tell us about the play-to-earn game industry?». KrASIA (անգլերեն). 2021 թ․ օգոստոսի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 3-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Delic, Amelia J.; Delfabbro, Paul H. (2022). «Profiling the Potential Risks and Benefits of Emerging "Play to Earn" Games: a Qualitative Analysis of Players' Experiences with Axie Infinity». International Journal of Mental Health and Addiction. doi:10.1007/s11469-022-00894-y. S2CID 251323282.
- ↑ Takahashi, Dean (2021 թ․ մայիսի 11). «Sky Mavis raises $7.5 million for NFT-based Axie Infinity game with backers like Mark Cuban». VentureBeat (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 7-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- ↑ «Axie Infinity Shards». Axie Infinity. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ օգոստոսի 25-ին.
- 1 2 3 Ongweso Jr., Edward (2022 թ․ ապրիլի 4). «The Metaverse Has Bosses Too. Meet the 'Managers' of Axie Infinity». Vice Motherboard. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 6-ին.
- 1 2 Sigalos, MacKenzie (2022 թ․ մարտի 29). «Crypto hackers steal over $615 million from network that runs popular game Axie Infinity». CNBC (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- 1 2 Takahashi, Dean (2022 թ․ մարտի 29). «Hackers steal $620M in Ethereum and dollars from Axie Infinity maker Sky Mavis' Ronin network». VentureBeat (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- 1 2 Hollerith, David (2022 թ․ մարտի 30). «Hackers steal $615 million in crypto from Axie Infinity's Ronin Network». Yahoo Finance (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- 1 2 3 Kharif, Olga (2022 թ․ մարտի 29). «Hackers Steal About $600 Million in One of the Biggest Crypto Heists». Bloomberg News. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 23-ին.
- ↑ Aaron Schaffer (2022 թ․ ապրիլի 14). «North Korean hackers linked to $620 million Axie Infinity crypto heist». The Washington Post. ISSN 0190-8286. OCLC 1330888409. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
- ↑ «Battling – Axie Infinity». Axie Infinity. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 14-ին.
- ↑ «Axie Infinity – Axie Infinity». Axie Infinity. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 14-ին.
- ↑ Laurent, Lionel (2021 թ․ սեպտեմբերի 3). «Anxiety About Gaming Should Be Over Money, Not Morals». Bloomberg.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 1-ին.
- ↑ Harris, Ainsley (2021 թ․ սեպտեմբերի 24). «The danger of the internet turning money into a game». Fast Company. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ ապրիլի 9-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 2-ին.
- ↑ Kruppa, Miles; Bradshaw, Tim (2021 թ․ նոյեմբերի 26). «Crypto's hottest game is facing an economic maelstrom». Financial Times. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
- 1 2 «Axie Infinity and Yield Guild Games took the Philippines by storm but users are starting to question long-term viability». KrASIA (անգլերեն). 2022 թ․ մարտի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 14-ին.
- ↑ Nunley, Christian (2021 թ․ մայիսի 14). «People in the Philippines are earning cryptocurrency during the pandemic by playing a video game». CNBC. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 8-ին.
- 1 2 de Vera, Ben O. (2021 թ․ օգոստոսի 23). «DOF: Axie Infinity players must pay income tax from trading "pets"». Philippine Daily Inquirer (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
- ↑ Shumba, Camomile (2021 թ․ նոյեմբերի 25). «A plot of digital land just sold for $2.3 million on Axie Infinity, as the real-estate race heats up across the metaverse». Business Insider. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
- ↑ Sri, Deepti (2022 թ․ ապրիլի 12). «Axie Infinity disappoints users with latest Land update». www.techinasia.com. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 17-ին.
- ↑ «Team – Axie Infinity». Axie Infinity. 2021 թ․ դեկտեմբերի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 10-ին.
- 1 2 3 Brustein, Joshua (2022 թ․ հունիսի 10). «A Billion-Dollar Crypto Gaming Startup Promised Riches and Delivered Disaster». Bloomberg. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 10-ին.
- ↑ «This Vietnamese developer is behind one of the world's most popular blockchain games: Profiles in Tech». KrASIA (անգլերեն). 2020 թ․ փետրվարի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 20-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 30-ին.
- ↑ «Roadmap and completed milestones – Axie Infinity». Axie Infinity. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ մարտի 14-ին.
- ↑ «Ronin Wallet Your Digital Passport – What is it and How Does it Work». cryptogames3d (անգլերեն). 2021 թ․ սեպտեմբերի 13. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հունիսի 4-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 20-ին.
- ↑ Nguyen, Minh-Ngoc (2022 թ․ հունիսի 14). «Share of Axie Infinity players, by major country of origin in 2022». Statista. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ նոյեմբերի 3-ին. Վերցված է 2023 թ․ նոյեմբերի 2-ին.
- ↑ Servando, Kristine; Saysonk, Ian (2021 թ․ օգոստոսի 25). «The jobless turn to crypto video game for financial relief». Fortune. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 4-ին.
- ↑ Tsihitas, Theo (2019 թ․ հունիսի 28). «Worldwide cryptocurrency heists tracker (updated daily)». Comparitech.com. Comparitech Limited. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 10-ին.
- ↑ Servando, Kristine (2022 թ․ ապրիլի 8). «Axie Owner Says Recovering Stolen Crypto Could Take Two Years». Bloomberg.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 17-ին.
- ↑ Kharif, Olga (2022 թ․ հունիսի 23). «Axie-Infinity Developer to Reimburse Hack Victims, Restart Ronin». Bloomberg News. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
- ↑ «North Korean hackers target gamers in $615m crypto heist – US». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2022 թ․ ապրիլի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 15-ին.
- 1 2 Novak, Matt (2022 թ․ ապրիլի 15). «FBI Says North Korea Behind Biggest Crypto Theft in History Against Axie Infinity». Gizmodo (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ ապրիլի 17-ին.
- ↑ Ramos, Mariejo (2023 թ․ ապրիլի 26). «FEATURE-Stung by losses, Filipino players ditch Axie Infinity crypto game». Reuters (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 17-ին.
- ↑ Simpson, Arianna (2021 թ․ հոկտեմբերի 5). «Investing in Axie Infinity». Andreessen Horowitz. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-02-06-ին. Վերցված է 2024-01-01-ին.
- ↑ Nunley, Christian (2021 թ․ հունիսի 27). «People in the Philippines are earning cryptocurrency during the pandemic by playing a video game». CNBC. Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 7-ին. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 3-ին.
- ↑ Kshetri, Nir (2022). «Policy, Ethical, Social, and Environmental Considerations of Web3 and the Metaverse». IT Professional. 24 (3): 6. doi:10.1109/MITP.2022.3178509.
- ↑ Francisco, Ryan D.; Rodelas, Nelson C.; Ubaldo, John Edison T. (2022). «The Perception of Filipinos on the Advent of Cryptocurrency and Non-Fungible Token (NFT) Games». International Journal of Computing Sciences Research. 6: 1007. arXiv:2202.07467. doi:10.25147/ijcsr.2017.001.1.89.
- ↑ Francisco, Ryan D.; Rodelas, Nelson C.; Ubaldo, John Edison T. (2022). «The Perception of Filipinos on the Advent of Cryptocurrency and Non-Fungible Token (NFT) Games». International Journal of Computing Sciences Research. 6: 1014. arXiv:2202.07467. doi:10.25147/ijcsr.2017.001.1.89.
- ↑ «Axie Infinity's financial mess started long before its $600 million hack». TheVerge.com (անգլերեն). 2022 թ․ ապրիլի 8. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2022 թ․ սեպտեմբերի 22-ին.
- ↑ «The Metaverse Has Bosses Too. Meet the 'Managers' of Axie Infinity». Vice.com (անգլերեն). 2022 թ․ ապրիլի 4. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հուլիսի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունիսի 6-ին.
- 1 2 3 Delfabbro, Paul; Delic, Amelia; King, Daniel L. (2022 թ․ սեպտեմբերի 26). «Understanding the mechanics and consumer risks associated with play-to-earn (P2E) gaming». Journal of Behavioral Addictions. Akadémiai Kiadó. 11 (3): 722 f. doi:10.1556/2006.2022.00066. PMC 9872537.
- 1 2 3 Mannweiler, Antonia (2022 թ․ հունվարի 28). «NFT-Game Axie Infinity: Spiel des Lebens». Frankfurter Allgemeine Zeitung (գերմաներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 27-ին.
- ↑ Delfabbro, Paul; Delic, Amelia; King, Daniel L. (2022 թ․ սեպտեմբերի 26). «Understanding the mechanics and consumer risks associated with play-to-earn (P2E) gaming». Journal of Behavioral Addictions. 11 (3): 722 f. doi:10.1556/2006.2022.00066. PMC 9872537. PMID 36083777. «A potential psychological risk associated with highly monetized games is that the motivation for gaming may switch from intrinsic enjoyment or challenge, to a predominant focus on the monetary outcome of the activity (...) The effects of high extrinsic motivation within a video-gaming context are well documented, and associated with greater problem gaming (...) poorer self-control and maladaptive gaming behaviors (...). Emerging research indicates these effects may be intensified within a P2E setting (...) Grinding may therefore increase the frequency and duration of play and create greater risk of harm associated with excessive gaming.» Cf. Delic, Amelia J.; Delfabbro, Paul H. (2022). «Profiling the Potential Risks and Benefits of Emerging "Play to Earn" Games: a Qualitative Analysis of Players' Experiences with Axie Infinity». International Journal of Mental Health and Addiction. doi:10.1007/s11469-022-00894-y. S2CID 251323282. «Money and the financial component of AI was a frequent topic of discussion. The first subtheme "Incentive" indicated gaming behaviour was highly reward-driven and extrinsically motivated. Therefore, whilst players did find some enjoyment from AI, this was secondary to the financial incentive. (...) Despite the current popularity of AI (...) players frequently reported a dislike for gameplay and that they were largely playing for extrinsic rewards.»