Laburnum
| Laburnum | |
|---|---|
 | |
| (Laburnum ×watereri) | |
| Научна класификација | |
| Домен: | Eukaryota |
| Царство: | Plantae |
| Оддел: | Spermatophyta |
| Пододдел: | Angiospermae |
| Класа: | Eudicotyledonae |
| Ред: | Бобовидни (Fabales) |
| Семејство: | Бобови (Fabaceae) |
| Род: | Laburnum |
Laburnum или златен дожд — род составен од два вида мали дрвја од потсемејството глушини (Faboideae) кое припаѓа на семејството бобови (Fabaceae). Тоа се видовите Laburnum anagyroides и Laburnum alpinum, од кои во Македонија застапен е единствено Laburnum alpinum.[1] Родот потекнува од планините на Јужна Европа.
Дел од ботаничарите вклучуваат и трет вид, Laburnum caramanicum, кој најчесто се издвојува во засебен род (Podocytisus). Ова се должи на неговото потекло од југоисточна Европа и Анадолија, како и на неговата поголема сродност со Genisteae.
Опис
[уреди | уреди извор]Родот Laburnum претставува грмушести растенија или мали дрвја кои се листопадни. Листовите се трилистни, со дршки долги неколку сантиметри. Ливчињата се долги 4-10 см, а прилисниците отсуствуваат или се мали и тесно-ланцетни. Цветовите се групирани во долги пазувни гроздовидни соцветија, кои се без листови и истите висат надолу. Цветните дршки се 1-3-пати подолги од чашката. Чашката има многу мали и скоро едвај воочливи запци. Венчето е жолто, долго 14-22 мм. Прашниците се сраснати помеѓу себе (моноделфни). Мешунката во основата е дршковидно стеснета.[1]
Плодот се развива како мешунка и е исклучително отровен.[2]
Целото растение е отровнио, иако смртноста е многу ретка.[3] Симптомите на труење со растение од овој род може да вклучуваат: интензивна поспаност, повраќање, конвулзивни движења, кома, лесна пена во устата и нееднакво проширени зеници. Понекогаш, дијареата е многу тешка, а конвулзиите се изразени преку тетанични грчеви. Главниот виновник е токсинот цитизин, кој делува како никотински рецепторен агонист.
Растенијата од овој род претставуваат храна за ларвите на некои видови пеперутки (Lepidoptera), вклучувајќи ги и палеарктичките молци.
Видови
[уреди | уреди извор]Прифатени биноми
[уреди | уреди извор]Laburnum ги опфаќа следниве видови:[4][5][6]
- Laburnum alpinum (Mill.) Bercht. & J. Presl
- Laburnum anagyroides Medik.
Прекласифицирани биноми
[уреди | уреди извор]- Laburnum caramanicum — прекласифициран како Podocytisus caramanicus .
- Laburnum platycarpum — прекласифициран како Hesperolaburnum platycarpum .
- Laburnum vulgare — прекласифициран како Laburnum anagyroides .
Имиња на видови со неизвесен таксономски статус
[уреди | уреди извор]Статусот на следниве видови е неразрешен:[6]
- Laburnum album J.Presl
- Laburnum arboreum J.Presl
- Laburnum biflorum G.Nicholson
- Laburnum fragrans Griseb.
- Laburnum grandiflorum (DC.) J.Presl
- Laburnum heuffelii Wierzb. ex Fuss
- Laburnum ianigerum J. Presl
- Laburnum intermedium Dippel
- Laburnum jacquinianum Dalla Torre & Sarnth.
- Laburnum jaquinianum Dieck
- Laburnum laburnum (L.) Voss
- Laburnum laburnum Dörfl.
- Laburnum lanigerum J.Presl
- Laburnum linneanum Dieck
- Laburnum monadelphum Pritz.
- Laburnum nigricans J.Presl
- Laburnum nigricanum Fuss
- Laburnum nubigenum J.Presl
- Laburnum patens J.Presl
- Laburnum pendulum Raf.
- Laburnum praecox Fuss
- Laburnum purpurascens hort. & Vilm.
- Laburnum purpureum (Scop.) Drapiez
- Laburnum ramentaceum (Sieber) K.Koch
- Laburnum rochelii Wierzb. ex Fuss
- Laburnum serotinum Hort. ex Dippel
- Laburnum sessilifolium J.Presl
- Laburnum spinosum J.Presl
- Laburnum tardiflorum auct.
- Laburnum triflorum J.Presl
- Laburnum variabile hort. & Vilm.
- Laburnum weldeni Griseb. ex Lavall.
- Laburnum weldenii Griseb. ex Lavallée
Хибриди
[уреди | уреди извор]Опишани се следниве хибриди:[6]
- Laburnum watereri (Wetst.) Dippel ( L. alpinum × L. anagyroides )
Постои и graft-chimaera, + Laburnocytisus 'Adamii' Lavallée.
Употреба
[уреди | уреди извор]Дрводелство
[уреди | уреди извор]Низ историјата дрвата од родот Laburnum се користеле во столарството и инкрустацијата, како и за изработка на музички инструменти. Масовно било користено и за правење шкотски гајди,[7] се додека популарноста не ја презеле увезените егзотични и погусти тропски дрвја како абоносот, Brya ebenus и Dalbergia melanoxylon.[8] Поради својата исклучителна цврстина и темната чоколадно-кафеава нијанса (придружена со карактеристична жолтеникава надворешност), срцевината на ова дрво денес претставува одлична замена за скапите видови како абоносот или палисандерот.
Одгледување
[уреди | уреди извор]Видовите и хибридите Laburnum се украсни дрвја кои се одгледуваат за градини и паркови. Тие често се користат преку перголи, формирајќи цветни крошни што висат надолу кога цветаат.
Во својата природна форма, Laburnum е грмушесто дрво со повеќе гранки, кое често се кастри за да се задржи едно стебло кое ја нагласува мазната зелена кора.
На градинарите им се препорачува отстранување на мешунките по цветањето бидејќи тие ја исцрпуваат силата на дрвото и се најотровниот негов дел.[9] Преферира умерени и океански клими (како во Северна Европа[10]), додека во топли региони има пократок животен век и бара сенка во попладневните часови и редовно наводнување.
Наводи
[уреди | уреди извор]- 1 2 Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 5. Скопје: МАНУ. стр. 1125–1126.
- ↑ Kilbracken, J. 1989. Easy way guide Trees. Larousse. ISBN 0-7523-0027-X
- ↑ Forrester R. M. (1979). „Have you Eaten Laburnum?“. The Lancet. 313 (8125): 1073. doi:10.1016/S0140-6736(79)92963-5. PMID 86787.
- ↑ „ILDIS LegumeWeb entry for Laburnum“. International Legume Database & Information Service. Cardiff School of Computer Science & Informatics. Посетено на 11 April 2014.
- ↑ USDA; ARS; National Genetic Resources Program. „GRIN species records of Laburnum“. Germplasm Resources Information Network—(GRIN) [Online Database]. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. Архивирано од изворникот на 24 September 2015. Посетено на 11 April 2014.
- 1 2 3 „The Plant List entry for Laburnum“. The Plant List. Royal Botanic Gardens, Kew and the Missouri Botanical Garden. 2013. Посетено на 11 April 2014.
- ↑ Rendle BJ (1969). World Timbers: Europe and Africa. 1. Univ of Toronto Press. стр. 40. ISBN 978-0802015709.
- ↑ Dickson J. (2009). The Highland bagpipe: music, history, tradition. Ashgate Publishing, Ltd. стр. 50. ISBN 978-0-7546-6669-1.
- ↑ Kathleen Norris Brenzel, уред. (2007). Sunset Western Garden Book. стр. 429.
- ↑ „Laburnum x watereri 'Vossii'“. Missouribotanicalgarden.com. Посетено на 18 December 2017.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- Флора Европеа: Лабурнум
- База на податоци за мешунки ILDIS
- Laburnum tree video — временски период од една година од животот на дрвото Laburnum .
- Грив, „Модерен билкар“ (1931)
|