Dunkirk

Raħal tas-sajd qam tard fis-seklu għaxar, fiż-żona kostali li oriġinarjament kienet mgħarrqa tal -Kanal Ingliż fin-nofsinhar tax -Scheldt tal-Punent, meta ż-żona kienet miżmuma mill- Konti ta' Flanders, vassalli tal-Kuruna Franċiża . Madwar is-sena 960 WK, il-Konti Baldwin III waqqaf sur tal-belt sabiex jipproteġi l-insedjament kontra l-attakki tal-Vikingi . L-artijiet mistagħdra tal-madwar ġew imsaffija u kkultivati mill-patrijiet tal-Abbazija ta' Bergues fil-qrib. L-isem Dunkirka ssemma għall-ewwel darba fi privileġġ tad-dieċmi tas-27 ta' Mejju 1067, maħruġ mill-Konti Baldwin V ta' Flanders .^{[bżonn referenza]} Il-Konti Filippu I (1157–1191) ġab aktar meded kbar ta’ art mistagħdra taħt il-kultivazzjoni, fassal l-ewwel pjanijiet biex jinbena Kanal minn Dunkirk sa Bergues u ta lid-Dunkirkers drittijiet tas-suq.

Lejn l-aħħar tas-seklu 13, meta l-Konti Guy ta’ Flandra, mid-dar ta’ Dampierre, daħal fil-Gwerra Franċiża-Fjamminga kontra s-sovran tiegħu, ir-Re Filippu IV ta’ Franza, iċ-ċittadini ta’ Dunkirk ħadu n-naħa tal-Franċiżi kontra l-Konti tagħhom. Għalkemm inizjalment il-Konti ġie megħlub fil-Battalja ta’ Furnes fl-1297, ħames snin wara, wara r-rebħa fil-Battalja tax-Xpruni tad-Deheb, huwa kiseb awtonomija *de facto* u ħa l-vendetta tiegħu. Madankollu, bin Guy, il-Konti Robert III (1305–1322), ta aktar drittijiet urbani lil Dunkirk; is-suċċessur tiegħu, il-Konti Lwiġi I (1322–1346), kellu jiffaċċja r-rewwixta tal-bdiewa tal-1323–1328. Din ir-rewwixta ġiet imrażżna mir-Re Filippu VI ta’ Franza fil-Battalja ta’ Cassel fl-1328, u wara dan, l-abitanti ta’ Dunkirk reġgħu sfaw affettwati mill-miżuri repressivi tar-re Franċiż.

Il-Konti Louis baqa' vassall leali tar-re Franċiż malli faqqgħet il- Gwerra tal-Mitt Sena mal- Ingilterra fl-1337, u pprojbixxa l-kummerċ marittimu, li wassal għal rewwixta oħra miċ-ċittadini ta' Dunkirk. Wara li l-konti nqatel fil- Battalja ta' Crécy tal-1346, ibnu u s-suċċessur tiegħu l-Konti Louis II ta' Flanders (1346–1384) iffirmaw trewka mal-Ingliżi; il-kummerċ reġa' ffjorixxa u l-port tkabbar b'mod sinifikanti. Madankollu, matul ix- Xiżmu tal-Punent mill-1378, partitarji Ingliżi tal- Papa Urbanu VI (ir-ritenent Ruman) niżlu f'Dunkirk, ħatfu l-belt u għarrqu l-proprjetajiet tal-madwar. Huma tkeċċew mir-Re Karlu VI ta' Franza, iżda ħallew ħerba kbira fil-belt u madwarha.

Mal-estinzjoni tal-Konti ta' Flanders bil-mewt ta' Louis II fl-1384, Flanders ġiet akkwistata mid-Duka Burgundjana Filippu l-Kuraġġuż . Il-fortifikazzjonijiet reġgħu tkabbru, inkluż il-kostruzzjoni ta' marka ta' matul il-jum fuq il-kampnar (għajnuna għan-navigazzjoni simili għal fanal mhux imdawwal). Bħala punt strateġiku, Dunkirk minn dejjem kienet esposta għar-regħba politika, mid-Duka Robert I ta' Bar fl-1395, minn Louis de Luxembourg fl-1435 u finalment mill-arċiduka Awstrijak Massimiljanu I ta' Habsburg, li fl-1477 iżżewweġ lil Marija ta' Burgundy, l-unika werrieta tad-Duka Karlu l-Bravu . Billi Massimiljanu kien iben l-Imperatur Federiku III, il-Flanders kollha ġew immedjatament maħtufa mir-Re Louis XI . Madankollu, l-arċiduka għeleb lit-truppi Franċiżi fl-1479 fil- Battalja ta' Guinegate . Meta Marija mietet fl-1482, Massimiljanu żamm il-Flanders skont it-termini tat- Trattat ta' Arras tal-1482. Dunkirk, flimkien mal-bqija tal-Flanders, ġiet inkorporata fl- Olanda Habsburgika u mal-firda tal-1581 tas- Seba' Olanda Uniti, baqgħet parti mill- Olanda tan-Nofsinhar, li kienet miżmuma minn Spanja Habsburgika (l-Olanda Spanjola) bħala fiefs Imperjali .

Iż-żona baqgħet ħafna kkontestata bejn Spanja, l- Olanda, l-Ingilterra u Franza . Fil-bidu tal- Gwerra ta' Tmenin Sena, Dunkirk kienet għal żmien qasir f'idejn ir-ribelli Olandiżi, mill-1577. Il-forzi Spanjoli taħt id-Duka Alessandru Farnese ta' Parma reġgħu stabbilew il-ħakma Spanjola fl-1583 u saret bażi għad- Dunkirkjani notorji. Id-Dunkirkjani tilfu l-port tad-dar tagħhom għal żmien qasir meta l-belt intrebħet mill-Franċiżi fl-1646 iżda l-forzi Spanjoli reġgħu ħatfu l-belt fl-1652. Fl-1658, bħala riżultat tal- gwerra twila bejn Franza u Spanja, inħatfet wara assedju mill-forzi Franko-Ingliżi wara l- battalja tad-Duni . Il-belt flimkien ma' Fort-Mardyck ingħatat lill-Ingilterra fil-paċi s-sena ta' wara kif miftiehem fl-alleanza Franko-Ingliża kontra Spanja. Il-gvernaturi Ingliżi kienu Sir William Lockhart (1658–60), Sir Edward Harley (1660–61) u Lord Rutherford (1661–62).

Fis-17 ta' Ottubru 1662, Dunkirk inbiegħet lil Franza minn Karlu II tal-Ingilterra għal £320,000. Il-gvern Franċiż żviluppa l-belt bħala port fortifikat. Id-difiżi eżistenti tal-belt ġew adattati biex jinħolqu għaxar bastioni. Il-port ġie estiż fis-snin 1670 bil-bini ta' baċir li seta' jżomm sa tletin vapur tal-gwerra b'sistema ta' serraturi doppji biex jinżammu l-livelli tal-ilma fil-marea baxxa. Il-baċir kien konness mal-baħar permezz ta' kanal imħaffer f'banek tar-ramel kostali massigurat minn żewġ mollijiet. Dan ix-xogħol tlesta sal-1678. Il-mollijiet ġew difiżi ftit snin wara bil-bini ta' ħames fortizzi, Château d'Espérance, Château Vert, Grand Risban, Château Gaillard, u Fort de Revers. Forti addizzjonali nbniet fl-1701 imsejjaħ Fort Blanc.

Matul ir-renju ta’ Lwiġi XIV, għadd kbir ta’ attakkanti tal-vapuri kummerċjali u pirati reġgħu stabbilew il-bażi tagħhom f’Dunkirk; fosthom, l-aktar wieħed famuż kien Jean Bart. Il-karattru prinċipali (u possibbilment priġunier reali) fir-rumanz famuż *L-Bniedem bil-Maskra tal-Ħadid* ta’ Alexandre Dumas ġie arrestat f’Dunkirk. Huwa magħruf ukoll li l-pirati u l-korsari Żvediżi tas-seklu tmintax, Lars Gathenhielm u martu Ingela Hammar, kienu jbigħu l-oġġetti li kienu jaħtfu f’Dunkirk.

Hekk kif Franza u l-Gran Brittanja saru rivali kummerċjali u militari, il-Brittaniċi bdew jitħassbu dwar li Dunkirk kienet qed tintuża bħala bażi ta' invażjoni biex jaqsmu l-Kanal Ingliż. Il-mollijiet, il-fortizzi tagħhom, u l-faċilitajiet tal-port twaqqgħu fl-1713 skont it-termini tat- Trattat ta' Utrecht . ^[4] It- Trattat ta' Pariġi tal-1763, li kkonkluda l- Gwerra ta' Seba' Snin, inkluda klawżola li tirrestrinġi d-drittijiet Franċiżi biex jiffortifikaw Dunkirk. Din il-klawżola ġiet imħassra fit- Trattat sussegwenti ta’ Versailles tal-1783. ^[5]

Il-port ta’ Dunkirk intuża ħafna matul il-gwerra mill-forzi Brittaniċi li ġabu ħaddiema tal-baċiri minn, fost postijiet oħra, l-Eġittu u ċ-Ċina. ^[6]

Mill-1915 'il quddiem, il-belt esperjenzat bumbardament qawwi, inkluż mill-akbar kanun fid-dinja fl-1917, il- 'Lange Max ' Ġermaniż. Fuq bażi regolari, qxur tqal li jiżnu madwar 750 kg (1700 lb) ġew sparati minn Koekelare, madwar 45–50 km (30 mil) 'il bogħod. ^[7] Il-bumbardament qatel kważi 600 ruħ u feriet 1,100 oħra, kemm ċivili kif ukoll militari, filwaqt li 400 bini nqerdu u 2,400 oħra ġarrbu ħsara. Il-popolazzjoni tal-belt, li kienet ta’ 39,000 fl-1914, naqset għal inqas minn 15,000 f’Lulju 1916 u 7,000 fil-ħarifa tal-1917. ^[6]

F’Jannar tal-1916, f’Dunkirk inqala’ allarm dwar il-preżenza ta’ spiji. Il-kittieb Robert W. Service, li dak iż-żmien kien korrispondent tal-gwerra għat-Toronto Star, ġie arrestat bi żball bħala spija u ftit naqas li jiġi eżegwit fuq il-post. Fl-1 ta’ Jannar tal-1918, in-Navy tal-Istati Uniti waqqfet stazzjon tal-ajru navali biex jopera ajruplani tal-baħar. Il-bażi ngħalqet ftit wara l-Armistizju tal-11 ta’ Novembru tal-1918.

F'Ottubru 1917, biex tfakkar l-imġieba galanti tal-abitanti tagħha matul il-gwerra, il-Belt ta' Dunkirk ingħatat il- Croix de Guerre u, fl-1919, il- Leġjun tal-Unur u s-Salib tas-Servizz Distint Brittaniku. ^{[6] [8]} Dawn id-dekorazzjonijiet issa jidhru fl-istemma araldika tal-belt. ^[9]

Matul il-Battalja ta' Franza tal-1940 fit- Tieni Gwerra Dinjija, il- Forza Spedizzjonarja Brittanika (BEF), filwaqt li kienet qed tgħin lill-armati Franċiża u Belġjana, kienet imġiegħla tirtira minħabba attakki qawwija ħafna mill-Panzers Ġermaniżi. Waqt li kienu qed jiġġieldu fil-Belġju u fi Franza, il-BEF u porzjon tal-Armata Franċiża ġew megħluba mill-Ġermaniżi u rtiraw lejn iż-żona madwar il-port ta' Dunkirk. Aktar minn 400,000 suldat kienu maqbuda fil-but hekk kif l -Armata Ġermaniża resqet lejn il-qtil. Mhux mistenni, l-attakk tal-Panzer Ġermaniż waqaf għal diversi jiem f'mument kritiku. Għal snin sħaħ, kien preżunt li Adolf Hitler ordna lill-Armata Ġermaniża biex tissospendi l-attakk, u ffavorixxa l-bumbardament mil- Luftwaffe . Madankollu, skont id-Djarju Uffiċjali tal-Gwerra tal -Grupp tal-Armata A, il-kmandant tiegħu, il-Generaloberst Gerd von Rundstedt, ordna l-waqfien biex jippermetti l-manutenzjoni fuq it-tankijiet tiegħu, li nofshom ma kinux qed jintużaw, u biex jipproteġi l-ġnub tiegħu li kienu esposti u, ħaseb hu, vulnerabbli. Hitler sempliċement ivvalida l-ordni diversi sigħat wara. ^[10] Din il-kalma tat lill-Brittaniċi u lill-Franċiżi ftit jiem biex isaħħu d-difiżi tagħhom. Il-pożizzjoni tal-Alleati kienet ikkumplikata minħabba l-kapitolazzjoni tar-Re Belġjan Leopold III fis-27 ta' Mejju, li ġiet posposta sat-28 ta' Mejju. Il-vojt li ħalliet l-Armata Belġjana kien jestendi minn Ypres sa Dixmude. Madankollu, il-kollass ġie evitat, u b'hekk kien possibbli li titnieda evakwazzjoni bil-baħar, tul il- Kanal Ingliż, bl-isem tal-kodiċi Operazzjoni Dynamo. Il-prim ministru Brittaniku Winston Churchill ordna lil kwalunkwe vapur jew dgħajsa disponibbli, kbira jew żgħira, biex tiġbor lis-suldati mitlufin. 338,226 raġel (inklużi 123,000 suldat Franċiż) ġew evakwati – il- miraklu ta’ Dunkirk, kif sejjaħlu Churchill. Kien hemm bżonn ta’ aktar minn 900 bastiment biex jiġi evakwat il-BEF, b’żewġ terzi ta’ dawk salvati jitilgħu abbord mill-port, u aktar minn 100,000 tneħħew mill-bajjiet. Aktar minn 40,000 vettura kif ukoll ammonti massivi ta' tagħmir u provvisti militari oħra tħallew warajhom. Erbgħin elf suldat Alleat (li wħud minnhom komplew jiġġieldu wara l-evakwazzjoni uffiċjali) inqabdu jew intbagħtu lura d-dar minn diversi rotot, inkluż permezz ta’ Spanja newtrali. Ħafna midruba li ma setgħux jimxu ġew abbandunati.

Fl-14 ta’ Diċembru 2002, it- trasportatur tal-karozzi Norveġiż MV It-Tricolor ħabtet mal -Kariba, irreġistrata fil-Baħamas, u għerqet 'il barra mill-Port ta' Dunkirk, u kkawża periklu għan-navigazzjoni fil -Kanal Ingliż . ^[11]