Ir para o conteúdo

Brasil

Ourige: Biquipédia, la anciclopédia lhibre.
República Federatiba de l Brasil

Lhéngua oufecial Pertués
Capital Brasília
Cidade mais populosa San Poulo
Forma de goberno República federal persidencialista
Presidente Luiz Inácio Lula da Silva
Ária 8.515.767,049 km²
Populaçon (Censo 2022) 203.062.512 hab.
Densidade 23,8 hab./km²
Gentílico brasileiro
Moeda Real
Fuso horairo UTC−2 a UTC−5
Código de paíç +55

Brasil, oufecialmente República Federatiba de l Brasil, ye un paíç lhocalizado na América de l Sul. Ten ua ária de 8.515.767,049 km² i ye la nacion más ouriental de l cuntinente amaricano.[1] L território brasileiro ye delemitado a norte por Benezuela, Guiana, Suriname i Guiana Francesa; a sul por Ouruguai; a oeste por Bolíbia i Peru; a sudoeste por Argentina i Paraguai; a noroeste por Colómbia i a lheste pul Ouceano Atlántico.

Ye l maior paíç de la América Latina i l quinto ne l mundo. Ten 20% de la biodibersidade global i la maior parte de la Floresta Amazónica. Anque seia mui populoso (203 milhones de habitantes ne l Censo de 2022), ye pouco poboado (23,8 hab./km²), cun sue populaçon cuncentrada ne l lhitoral atlántico.[2] Fui quelonizado por Pertual i ye l único paíç de lhéngua pertuesa de las Américas. Tamien ye l maior paíç an númaro de católicos nominales ne l mundo i ua de las sociadades más multirraciales de l planeta, formada por çcendentes d'ouropeus, andígenas, africanos i asiáticos.

Período Pré-Quelonial i Çcubrimiento

[eiditar | eiditar código-fuonte]

L território que hoije ye l Brasil era habitado por miles de pobos andígenas, çtribuídos an dous grandes grupos lhinguísticos i culturales: ls tupis-guaranis (que dominában quasi tola cuosta) i ls tapuias (que habitában l anterior). Estes pobos éran horticultores, caçadores i pescadores, i ancontrában-se nun mobimiento custante de migraçon para manter l'eiquilíbrio cun l meio ambiente.[3]

An 22 de abril de 1500, l nabegador pertués Pedro Álvares Cabral chegou a la cuosta sul de la Bahia, mais percisamente an Porto Seguro. Zde l purmeiro momento, surgiu un debate stórico subre la antencionalidade de l çcubrimiento: tenerie sido ua simples casualidade causada puls bientos, ó eisistirie un segredo de Estado i mapas prébios que andicassen l'eisisténcia de tierras a oeste? L que se sabe ye que la purmeira missa fui celebrada a 26 d'abril, i la tierra fui chamada de “Beracruz” i depuis “Santa Cruç”.[3]

La purmeira missa no Brasil, pintura de Victor Meirelles.

Ne ls purmeiros trinta anhos, la percipal atebidade eiconómica fui la straçon de l pau-brasil, feita percipalmente atrabeç de l scambo cun ls andígenas. Las purmeiras spediçones de reconhecimiento fúrun lhideradas por Cristóvão Jacques (1516-1519) i, mais tarde, por Martim Afonso de Sousa (1530-1533), que trouxe las purmeiras mudas de canha-de-açúcar i fondou la bila de San Bicente.[3]

Brasil Quelonial (1500–1808)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

Para garantir la posse de la tierra i ampeçar la colonizaçon de fato, la Corona pertuesa debediu l território an 15 capitanias hereditárias an 1534, doando-las a fidalgos i burocratas. Inda assi, l sistema fracassou na maiorie de las regiones por falta de recursos, cunflitos cun ls andígenas i çtáncias. Solo las capitanias de Pernambuco (cul cultibo de canha-de-açúcar) i San Bicente (cun pouca canha mas ua sociadade más çtribuída) prosperórun.[4]

An 1549, para centralizar l'administraçon, fui criado l Gobierno Geral, cul purmeiro gouernador Tomé de Sousa, que fondou la cidade de San Salbador. L purmeiro seclo de colonizaçon fui dominado pula porduçon de canha-de-açúcar ne l Nordeste, baseada ne l sistema de plantation (latifúndio, monocultura i scrabidon). Ls andígenas fúrun einicialmente scrabizados, mas la catástrofe demográfica causada por malinas ouropeias (cumo l sarampo i la baríola) i la recusa al trabalho cuntino lhebó a la amportaçon massiba de africanos scrabizados, qu'éran cunsiderados más resistentes i tenien maior capacidade técnica an metalurgia i pecuária.[5]

La scrabidon ne l Brasil, representada por Jean-Baptiste Debret.

La sociadade quelonial era rigidamente heiraquizada, tenendo ne l topo ls senhores de engenho (que tenien grande poder político i eiconómico), seguidos pul clero, funcionários públicos, pequeinhos comerciantes i, na base, ls scrabos. La família patriarcal era l núcleo social, i la Eigreija Católica, atrabeç de las ordes relegiosas (specialmente ls jesuítas), tenie un papel fundamental na eiducaçon i na catequese, anfrentando frequentemente ls colonos subre la scrabidon andígena.[6]

Ne l seclo XVII, l Brasil fui palco de las ambasones houlandesas (1624-1625 na Bahia i 1630-1654 an Pernambuco). Ls houlandeses, atrabeç de la Cumpanha de las Índias Oucidentales, oubtubírun sucesso eiconómico durante l gobierno de Maurício de Nassau, que melhurou l Recife i promobeu la toleráncia relegiosa. Inda assi, fúrun spulsos an 1654 passado la Insurreiçon Pernambucana, lhebada a cabo por heiroles cumo João Fernandes Vieira, André Vidal de Negreiros, Filipe Camarão i Henrique Dias.[7]

Ne l final de l seclo XVII, la çcubierta de ouro i diamantes na region de Minas Gerais zaprendiu l'eixo eiconómico pa l Centro-Sul, Zamor l Rio de Janeiro, que se tornou la capital de la Colónia an 1763. La mineraçon trouxe ua sociadade mais ourbana, l'aumento de l cuntrole fiscal por parte de la Corona (atrabeç de las Casas de Fundiçon i de la Derrama) i l nacimiento de un mercado anterno mais ampulante.[8]

La Spanson Territorial i Tratados de Lhímites

[eiditar | eiditar código-fuonte]
Scrabos procurando ouro i diamantes ne l Brasil, ilustraçon de 1822.

L seclo XVIII fui marcado pula spanson territorial para alhá de la lhinha de Tordesilhas, un porcesso que Sérgio Buarque de Holanda classefica cumo ua berdadeira “obra de antigraçon”. Ls respunsables por essa spanson fúrun ls bandeirantes paulistas, que se anternában pul sertão an busca de andígenas para scrabizar (percipalmente nas Missones de l Guairá i de l Tape) i, mais tarde, an busca de metales preciosos.[9]

Paralelamente, surgiran las monções, spediçones fluviais quesadas por comerciantes i aberturantes que ligában San Paulo a las minas de Cuiabá i Mato Grosso, outelizando ls rios Tieté, Paraná i Paraguai. Ls paulistas tamien zampenhórun un papel crucial na ocupaçon de la Amazónia, spulsando franceses, angleses i houlandeses i stablecendo feitorias i missones relegiosas que garantiran la posse pertuesa de la region.[10]

Para stablecer ls lhímites defenitibos antre las Américas Pertuesa i Spanhola, fúrun assinados dibersos tratados. L más amportante fui l Tratado de Madri (1750), negociado pul diplomata Alexandre de Gusmão, que adotou l percípio de l uti possidetis (l quen ocupa la tierra ten dreito a eilha), lhigitimando la spanson pertuesa. An 1777, l Tratado de Santo Ildefonso tentou resulber nuobos cunflitos, mas cul sacrifício de la Colónia de l Sacramento pa l Spanha.[11]

L seclo XVIII tubo tamien dibersos mobimientos de rebeldie contra la Corona, cumo la Anconfidéncia Mineira (1789) i la Conjuraçon de l Alfaiates (1798), anfluenciados puls eideales de la Reboluçon Francesa i de la andependéncia de ls Stados Unidos. Esses mobimientos, anque fracassados, dmostrórun l zcontentamiento crecente cul domínio quelonial.[12]

La Transferéncia de la Corte i Andependéncia (1808–1822)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

An 1808, fugindo de las tropas de Napoleão, la família real pertuesa trasferiu-se pa l Brasil, abrindo ls portos a las naçones amigas i colocando fin al pacto quelonial. L'abertura de ls portos, a 28 de janeiro de 1808, fui un eibento de magnitude stórica, quebrado l monopólio comercial pertués i antroduzindo l Brasil ne l sistema eiconómico capitalista anglófono.[13]

An 1815, l Brasil fui eilebado a la catadorie de Reino Ounido a Pertual i Algarbes. Inda assi, la persença de la corte ne l Rio de Janeiro trouxe grandes çpesas i l'aumento de ls ampuostos, gerando çcontentamiento, specialmente an Pernambuco, adonde eclodiu la Reboluçon de 1817.[13]

La proclamaçon de la andependéncia, representada por Pedro Américo.

Passado la Reboluçon Liberal de l Porto (1820), D. João VI fui oubrigado a regressar a Pertual, deixando sou filho, D. Pedro, cumo Príncepe Regente. Las Cortes pertuesas tentórun recolonizar l Brasil, retirando la sue outonomie. D. Pedro, anspirado por José Bonifácio de Andrada i Silva i apoiado pulas eilites brasileiras, recusou-se a regressar (l “Dia de l Fico”, a 9 de janeiro de 1822) i, a 7 de setembre de 1822, proclamou la andependéncia de l Brasil.[14]

Ampério de l Brasil (1822–1889)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

An 1823, la Assembléia Custituinte fui dissolbida por D. Pedro I, que outorgou la Custituiçon de 1824. Esta carta stablecie ua monarquia custitucional, criaba l Poder Moderador (que daba amplos poderes al amperador) i stablecie l boto censitário (baseado na renda). L Purmeiro Reinado (1822-1831) fui marcado por crises políticas, cumo la Confederaçon de l Eiquador an Pernambuco, i pul zastroso resultado de la Guerra de la Cisplatina (1825-1828), que lhebó a la andependéncia de l Ouruguai. L'ampopularidade crecente lhebó D. Pedro I a abdicar an 7 de abril de 1831.[15]

D. Pedro II, amperador de l Brasil.

L Período Regencial (1831-1840) fui un de ls más agitados de la stória, marcado por ua crise de lhigitimidade i por ua série de reboltas probinciales que ameaçórun la ounidade territorial, cumo la Cabanhaige (Pará), la Revoluçon Farroupilha (Riu Grande de l Sul), la Sabinada (Bahia) i la Balaiada (Maranhon). An 1840, para pacificar l paíç, ls lhiberales articulórun l "Golpe de la Maioridade", declarando D. Pedro II maior d'eidade als 14 anhos.[16]

L Segundo Reinado (1840-1889) fui l período más lhongo i stábel de l Ampério. L paíç stableciu un sistema parlamentar "a las abessas". L'eiquenomie fui dominada pul café, que gerou ua grande acumulaçon de capital, custruçon de camios de fierro i atraiu milhares de eimigrantes ouropeus. An 1850, sob presson británica, fui promulgada la Lei Eisébio de Queirós, proibindo l tráfico transatlántico de scrabos.[17]

Scrabos nunha fazenda de café, fotografia de Marc Ferrez, circa 1885.

Ne l ámbito sterno, l Brasil anfrentou la Guerra de l Paraguai (1864–1870), que tubo cunsequéncias perfundas, debelitando l Paraguai i fortalecendo l Eisército Brasileiro. Este fortalecimiento melitar, junto cul çcontentamiento de ls oufeciales cul Poder Cebil, tornou-se mais tarde ua amenaça política pa l Ampério (la “Queston Melitar”).[18]

La scrabidon fui abolida de forma gradual: la Lei de l Bentre Lhibre (1871), la Lei de ls Sexagenários (1885) i la Lhei Áurea (13 de maio de 1888). L'abolicion nun andenizou ls fazendeiros, l que gerou un porfundo çcontentamiento antre las eilites agrárias, que passórun a apoiar l republicanismo.[19]

Purmeira República (1889–1930)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

An 15 de nobembre de 1889, un golpe melitar lhiderado pul Marechal Deodoro de la Fonseca depós l Amperador, i l Brasil tornou-se ua República Federal.[20]

La Proclamaçon de la República, pintura de Benedito Calixto (1893).

La purmeira fase de la República (coincida cumo República Bielha) fui dominada puls grandes propietários de tierra (coroneles) i puls interesses de l café. L sistema político, coincido cumo "política de ls gouernadores" i "café cun lheite", alternaba na persidéncia políticos de San Paulo i Minas Gerais. Ne l final de la década de 1920, la crise eiconómica mundial i l zcontentamiento social i melitar precipitan la Reboluçon de 1930.[21]

Era Bargas (1930–1945)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

Getúlio Bargas lhiderou la Reboluçon de 1930, zamcadeando l poder de las ouligarquias de San Paulo i Minas. An 1937, cul apoio de las fuorças armadas, Bargas deu un golpe i stableciu l "Estado Nuobo", ua ditadura. L regime de Bargas fui marcado pula centralizaçon de l poder, pula criaçon de la legislación trabalhista (cumo la CLT) i pul stimulo a la andustrializaçon, mas tamien por ua dura represson als opositores políticos i a la lhiberdade de spresson.[22]

Getúlio Vargas nun comício de l Aliança Liberal (1930).

Bargas fui deposto an 1945, trazendo ua nuoba fase democrática.

Ditadura Melitar (1964–1985)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

An 1964, un golpe melitar depós l persidente João Goulart, acusado de stár a promover reformas de base cun bies socialista. L regime melitar, que durou 21 anhos, reprimiu las lhiberdades cebiles, anstaurou la censura i outilizou la tortura contra opositores. L paíç bibeu l chamado "Milagre Eiconómico" ne ls anhos 1970, mas cul custo de l'oumiento de la cuncentraçon de renda i de la díbeda sterna.[23]

Suldado de la Ditadura Melitar an patrulha nas rues, 1968.

L mobimiento de las "Dreitas Já", an 1984, pressonou pul retorno de las eileiçones diretas pa persidente, marcando l'ampeço de la redemocratizaçon. L purmeiro persidente cebil apuis de l regime fui Tancredo Nebes, mas este faleciu antes de tomar posse, sendo sucedido por José Sarney.[24]

Nuoba República (1985–persente)

[eiditar | eiditar código-fuonte]

An 1988, fui promulgada la "Custituiçon Cidadana", que garantiu amplos dreitos sociales i políticos, mudando l paíç para siempre. La eiquenomie fui marcada por anflaçon hasta que l Plano Rial, an 1994, stableciu la moeda atual, l Real, i trouxe stablidade eiconómica. Ls anhos 1990 fúrun marcados pula stabilizaçon de la democracie, cun altarnáncia de poder antre partidos de centra-squierda i centra-dreita, i por abanços an políticas sociales. Ne l seclo XXI, l Brasil tornou-se ua de las percipales eiquenomies de l mundo, anfrentando zafios cumo la çigualdade social i la defesa de l meio ambiente.[25]

L Brasil ten ua ária de 8,5 milhones de km² i ye l quinto maior paíç de l mundo. La sue geografie ye dibersa, ancluindo la Bacia Amazónica, l Pantanal, l Cerrado i la Mata Atlántica.[1]

Política i goberno

[eiditar | eiditar código-fuonte]

L Brasil ye ua república federal persidencialista. L paíç stá debedido an 26 stados i un Çtrito Federal, adonde queda la capital, Brasília. L atual persidente ye Luiz Inácio Lula da Silva, eileito an 2022.[26]

L Brasil ye la maior eiquenomie de la América Latina i la nona maior de l mundo, cun un PIB de cerca de 2,19 bilhones de dólares.[27] L paíç ye un de ls maiores porductores mundiales de café, soja, canha-de-açúcar, minério de ferro i petróleo.

Segundo l Censo de 2022, l Brasil ten 203.062.512 habitantes. La maiorie de la populaçon ye urbana (87,4%) i bibe nas regiones Sudeste i Nordeste. Las maiores cidades son San Poulo, Riu de Janeiro, Brasília, Salbador, Fortaleza i Belo Hourizonte.[2]

Eiducaçon i salude

[eiditar | eiditar código-fuonte]

L Brasil ten un sistema de salude pública ounibersal, l SUS (Sistema Único de Salude). Na eiducaçon, l paíç ten un sistema de ansino público i pribado, cun amportantes zafios de qualidade i acesso.[28]

L Brasil ye l maior paíç católico de l mundo, mas l númaro de eibangélicos ten crecido mui nas redadeiras décadas. Tamien eisisten prácticas de religiones africanas, cumo l Candomblé i la Umbanda.[29]

Hino Nacional Brasileiro

[eiditar | eiditar código-fuonte]

(Nota: L purmeiro stribilho de l'hino nun stá mais an uso atualmente).

Lhetra oureginal (Pertués): Ouviram do Ipiranga as margens plácidas De um povo heroico o brado retumbante, E o sol da liberdade, em raios fúlgidos, Brilhou no céu da pátria nesse instante. Se o penhor dessa igualdade Conseguimos conquistar com braço forte, Em teu seio, ó liberdade, Desafia o nosso peito a própria morte!

Traduçon Mirandesa: Oubiran de l Ipiranga las bordas plácidas Dun pobo heiróico l brado retumbante, I l sol de la lhibardade, an centeilhas fúlgidas, Brilhou ne l cielo de la pátria nesse anstante. Se l penhor dessa eigualdade Cunseguimos cunquistar cun braço fuorte, An tou peito, ó lhibardade, Zafia l nuosso peito la própia muorte!

Ó pátria amada, Idolatrada, Salbe! Salbe! Brasil, un suonho antenso, un centeilha bíbido, D’amor i de sperança a la tierra çce, Se an tou formoso cielo, risonho i lhímpido, L’eimaige de l Cruzeiro resplandece. Gigante pula própia natureza, Sós guapo, sós fuorte, ampábido colosso, I l tou feturo spelha essa grandeza. Tierra adorada, Antre outras mil, Sós tu, Brasil, Ó pátria amada! De ls filhos deste tierra, Sós mai gentil, Pátria amada, Brasil!

Deitado eternamente an berço spléndido, Al sonido de l mar i a la luç de l cielo perfundo, Fulguras, ó Brasil, floron de la América, Eiluminado al sol de l Nuobo Mundo! De l que a tierra mais garrida Tous risonhos, guapos campos ténen mais flores, Nuossos bosques ténen mais bida, Nuossa bida ne l tou peito mais amores.

Ó pátria amada, Idolatrada, Salbe! Salbe! Brasil, d’amor eiterno seia símbolo L lhábaro qu’ostentas strelhado, I diga l berde-lhouro dessa flámula Paç ne l feturo i glória ne l passado. Mas se argues de la justícia la claba fuorte, Berás qu’un filho tou nun foge a la lhuita, Nin teme, quien t’adora, la própia muorte. Tierra adorada, Antre outras mil, Sós tu, Brasil, Ó pátria amada! De ls filhos deste tierra, Sós mai gentil, Pátria amada, Brasil!

Organizaçon político-admenistratiba

[eiditar | eiditar código-fuonte]

L território de l Brasil stá debedido an 27 ounidades federatibas (OF): 26 stados i un Çtrito Federal.[30]

OFSiglaCapitalRegion
1ACRiu BrancoNorte
2ALMaceióNordeste
3APMacapáNorte
4AMManausNorte
5BASalbadorNordeste
6CEFortalezaNordeste
7ESVitóriaSudeste
8GOGoiániaCentro-Oeste
9MASan LhuísNordeste
10MTCuiabáCentro-Oeste
11MSCampo GrandeCentro-Oeste
12MGBelo HourizonteSudeste
13PABelémNorte
14PBJoão PessoaNordeste
15PRCuritibaSul
16PERecifeNordeste
17PITeresinaNordeste
18RJRiu de JaneiroSudeste
19RNNatalNordeste
20RSPorto AlegreSul
21ROPorto BielhoNorte
22RRBuona BistaNorte
23SCFlorianópolisSul
24SPSan PouloSudeste
25SEAracajuNordeste
26TOPalmasNorte
27DFBrasíliaCentro-Oeste

Refréncias

  1. 1 2 «Área territorial brasileira». IBGE. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  2. 1 2 «Censo 2022: População e domicílios». IBGE. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  3. 1 2 3 HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 83-98.
  4. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 111-123.
  5. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 48-54.
  6. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 2). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 65-74.
  7. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 260-282.
  8. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 98-110.
  9. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 300-323.
  10. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 335-350.
  11. ↑ HOLANDA, Sérgio Buarque de. Stória Giral de la Cebilizaçon Brasileira (Tomo I, Vol. 1). San Paulo: Bertrand Brasil, 2007. p. 396-412.
  12. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 113-120.
  13. 1 2 FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 120-129.
  14. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 143-146.
  15. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 154-158.
  16. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 159-171.
  17. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 186-208.
  18. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 208-236.
  19. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 236-243.
  20. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 243-249.
  21. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 261-275.
  22. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 329-389.
  23. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 463-512.
  24. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 517-526.
  25. ↑ FAUSTO, Boris. Stória de l Brasil. San Paulo: Eidusp, 2006. p. 526-550.
  26. ↑ «Estrutura do Estado brasileiro». Governo do Brasil. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  27. ↑ «Brazil Overview». World Bank. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  28. ↑ «Sistema Único de Saúde». Ministério da Saúde. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  29. ↑ «Censo 2022: Religião». IBGE. Cunsultado an 8 de nobembre de 2026.
  30. ↑ «Estados do Brasil». Guiadoturista.net. Cunsultado an 17 de márcio de 2012.