Naar inhoud springen

Koen Geens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Koen Geens
Koen Geens
Geboortedatum 22 januari 1958
Geboorteplaats Merksem
Kieskring Vlaams-Brabant
Regio Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Land Vlag van België België
Partij CD&V
Federaal minister van Financiën, belast met Ambtenarenzaken
Aangetreden 5 maart 2013
Einde termijn 11 oktober 2014
Regering Di Rupo
Voorganger Steven Vanackere
Opvolger Johan Van Overtveldt (Financiën)
Steven Vandeput (Ambtenarenzaken)
Federaal minister van Justitie
Aangetreden 11 oktober 2014
Einde termijn 10 december 2018
Regering Michel I
Michel II
Wilmès I
Wilmès II
Voorganger Maggie De Block
Opvolger Hijzelf
Federaal minister van Justitie, belast met de Regie der Gebouwen
Aangetreden 10 december 2018
Regering Michel II
Wilmès I
Wilmès II
Voorganger Hijzelf (Justitie)
Jan Jambon (Regie der Gebouwen)
Opvolger Vincent Van Quickenborne (Justitie)
Mathieu Michel (Regie der Gebouwen)
Federaal vicepremier
Aangetreden 2 juli 2019
Einde termijn 1 oktober 2020
Regering Michel II
Wilmès I
Wilmès II
Voorganger Kris Peeters
Opvolger Vincent Van Peteghem
Federaal minister van Europese Zaken
Aangetreden 1 december 2019
Einde termijn 1 oktober 2020
Regering Wilmès I
Wilmès II
Voorganger Didier Reynders
Opvolger Sophie Wilmès
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   België
Politiek

Koenraad Frans Julia (Koen) Geens (Merksem, 22 januari 1958) is een Belgisch politicus voor CD&V, advocaat en emeritus hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Geens begon zijn rechtenstudie aan de Universitaire Faculteiten Sint-Ignatius Antwerpen en vervolgde aan de Katholieke Universiteit Leuven waar hij in 1980 afstudeerde met grootste onderscheiding. Naast zijn licentiaatsdiploma behaalde hij in 1981 een Master of Laws aan de Harvard-universiteit en ging daarna in Leuven aan de slag als NFWO-aspirant. Hij werd er assistent in 1985 en promoveerde in 1986 tot doctor in de rechten. Zijn proefschrift over "Het vrij beroep" werd in 1987 bekroond met de tweejaarlijkse staatsprijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Recht en Economie en in 1989 met de vijfjaarlijkse prijs Baron Emile van Dievoet.

In 1986 werd Geens docent aan de Leuvense rechts- en economiefaculteit, in 1992 hoogleraar en in 1993 gewoon hoogleraar. Samen met zijn mentor Jan Ronse leidde hij de Leuvense school voor Vennootschapsrecht volgde hem in 1986 op als directeur (en bleef dat tot 2019). In 1988 werd de school omgedoopt tot het 'Jan Ronse Instituut voor Vennootschapsrecht'. Daarnaast was Geens van 1990 tot 1993 academisch secretaris, van 2009 tot 2013 voorzitter van de Afdeling Economisch Recht en van 2010 tot 2013 voorzitter van de beoordelingscommissie en de evaluatiecommissie van de Leuvense rechtsfaculteit.

In 1994 startte hij met Xavier Dieux het advocatenkantoor Dieux Geens, later Dieux Geens Cornelis, en sinds 2001 zonder Dieux als Eubelius, waar Geens tot 2013 leidinggevende bleef. Om de combinatie mogelijk te maken kreeg Geens in 1994 het statuut van buitengewoon hoogleraar, maar behield zijn volledige leeropdracht. Van 1995 tot 1998 was hij voorzitter van de facultaire onderwijscommissie, een functie die hij weer opnam van 2001 tot 2012. Ook zette hij zijn wetenschappelijke activiteit en de begeleiding van jonge wetenschappers voort en werd hij van 1993 tot 2004 promotor van de succesvolle VAO, later MaNaMa Vennootschapsrecht aan de KU Brussel.

In 2001–2002 schreef Geens de statuten van de Associatie KU Leuven. Samen met Anne Benoît-Moury van de Universiteit van Luik verzorgde Koen Geens in 1999 de wetenschappelijke begeleiding voor het nieuwe Wetboek van vennootschappen, dat het Belgische vennootschapsrecht ordent voor de 21ste eeuw. Zijn wetenschappelijk kunnen vindt in 2004-2005 erkenning in de uitnodiging om aan de Université libre de Bruxelles de Binnenlandse Francqui-Leerstoel te bekleden. Dezelfde eer viel hem te beurt aan de Université catholique de Louvain in het academiejaar 2016-2017.

Naast zijn acadmische engagementen engageerde Geens zich ook als voorzitter van de Hoge Raad voor de Economische Beroepen (1992-2000) en als voorzitter van de Federatie voor Vrije en Intellectuele Beroepen (1999-2005). Daarnaast is hij sinds 2012 lid van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten, klasse humane wetenschappen, en sinds 2013 ook van de Academia Europaea. Daarnaast was hij van 2010 tot 2013 voorzitter van de Algemene Vergadering van Thomas More (hogeschool). Van 2011 tot 2012 was hij bestuurder van het Festival van Vlaanderen Brussel.

Als auteur en redactielid werkte Geens mee aan verschillende, voornamelijk wetenschappelijke werken. Zo is hij auteur van het handboek Vennootschapsrecht (met M. Wyckaert), editor van het deel 'Corporations and Partnerships' in de International Encyclopaedia of Laws (met C. Clottens) en hoofdredacteur van het Commentaar Vennootschapsrecht (met E. Wymeersch en H. Braeckmans).

Ook schreef hij mee aan de 'Overzichten van rechtspraak vennootschapsrecht', in het Tijdschrift voor Privaatrecht (met M. Wyckaert, 1993, 2000, 2012). Als stichtend redactielid zette hij mee zijn schouders onder het Tijdschrift voor Rechtspersoon en Vennootschap/ Revue Pratique des Sociétés (met M. Wyckaert, S. Van Crombrugge en D. Van Gerven). Daarnaast is Koen Geens sinds mei 2013 ook mede-hoofdredacteur van de Beginselen van Belgisch privaat recht (met R. Dillemans en R. Barbaix).

In 2009 was hij kandidaat-rector van de Leuvense universiteit in opvolging van Marc Vervenne, maar verloor het pleit van tegenkandidaat Mark Waer.

In 2007 werd Geens kabinetschef van Vlaams minister-president Kris Peeters en vanuit die functie bezieler van Vlaanderen in Actie (VIA), een project om Vlaanderen tegen 2020 naar de top vijf van Europese regio's te leiden. Bij de samenstelling van de nieuwe Vlaamse regering in 2009 nam hij afscheid van het politieke kabinet van de minister-president, maar bleef het project opvolgen als voorzitter van de 'Raad der Wijzen'.

In 2013 werd Geens minister van Financiën in de regering-Di Rupo nadat Steven Vanackere zijn ontslag indiende na een fel bekritiseerde deal over winstbewijzen tussen ACW en Belfius.[1] Bij zijn aantreden kwam er kritiek op zijn vennootschap bij Eubelius, omdat dat kantoor het ACW had bijgestaan bij de winstbewijzen van Belfius waarvoor Vanackere ontslag had genomen. Bovendien was zijn kantoor ook betrokken bij de vereffening van Groep Arco, waarop Geens uit de vennootschap stapte en Eubelius voortaan niet meer voor ACW en Arco zou optreden. Daarnaast legde hij zijn mandaat als bestuurder neer bij BNP Paribas Fortis, waartoe hij in 2011 door de overheid was aangesteld. Als buitengewoon hoogleraar bleef hij zijn hele loopbaan actief en doceert sinds zijn emeritaat in september 2023 enkel nog het vak Recente geschiedenis van recht, economie en politiek aan de Leuvense rechtsfaculteit.[2]

Het federale begrotingstekort van 2013 werd teruggebracht tot 2,6% waarmee een Europese boete werd ontlopen. Op 25 april 2014 liet Geens liet een nieuwe bankwetgeving stemmen die wilde remediëren aan de kwalen die de financiële crisis van 2008 hadden veroorzaakt. Daarnaast stelde hij de tax shelter voor films op punt, voerde hij een verlaagde roerende voorheffing in op de interesten van zogenaamde volksleningen, en breidde hij vanaf 2014 de toepassing van de btw uit tot de diensten van advocaten, nadat die in de vorige legislatuur al was uitgebreid tot de notarissen en gerechtsdeurwaarders. De regering-Di Rupo werkte tezelfdertijd aan de zesde staatshervorming, die een grondige omvorming van de bijzondere financieringswet inhield.

Bij de federale verkiezingen van mei 2014 werd hij als lijsttrekker van de Vlaams-Brabantse CD&V-lijst verkozen in de Kamer van volksvertegenwoordigers. Op 11 oktober 2014 legde Koen Geens de eed af als minister van Justitie in de regering-Michel I. Na de bomaanslagen in Brussel en Zaventem op 22 maart 2016 bood hij samen met minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon zijn ontslag aan, maar dat werd door premier Charles Michel geweigerd. Na de val van de regering-Michel I op 9 december 2018 en het vertrek van N-VA uit de regering, nam hij in de regering-Michel II de bevoegdheid Regie der Gebouwen over van Jan Jambon.

Bij de lokale verkiezingen van oktober 2018 geraakte Geens zowel verkozen in de Vlaams-Brabantse provincieraad als in de gemeenteraad van Huldenberg, maar hij nam beide mandaten niet op.[3] Bij de federale verkiezingen van 2019 was hij opnieuw CD&V-lijsttrekker in Vlaams-Brabant. Hij behaalde 45.962 voorkeurstemmen en werd herkozen in de Kamer.[4] Nadat Kris Peeters eind juni 2019 de regering verliet om Europees Parlementslid te worden, volgde Geens hem op als vicepremier in de regering van lopende zaken.[5] Op 30 november 2019 volgde hij tevens Didier Reynders, die ontslag nam uit de regering om Europees commissaris te worden, op als minister van Europese Zaken.[6] Met ook het vertrek van premier Charles Michel naar het Europese niveau, volgde Sophie Wilmès die laatste in de binnenlandse politiek op als premier van de regering-Wilmès I.

Op 31 januari 2020 stelde koning Filip Koen Geens aan als koninklijk opdrachthouder om te helpen bij de aanslepende formatiegesprekken. In tegenstelling tot zijn voorgangers kreeg hij daarbij geen titel van 'informateur' of 'preformateur' mee.[7] Op 14 februari gaf hij zijn opdracht terug, nadat de PS een regering met N-VA definitief had uitgesloten. Zijn passage daarover in het VRT-programma De zevende dag ging niet onopgemerkt voorbij. Nadat de regering van Wilmès in maart 2020 vanwege de Coronacrisis in België werd gepromoveerd tot een volwaardige regering, de regering-Wilmès II, nam Geens ontslag uit de Kamer na de installatie van die regering, waarin hij minister met dezelfde bevoegdheden bleef.

Geens werd geen minister meer in de regering-De Croo, die op 1 oktober 2020 de eed aflegde. Naar eigen zeggen wilde hij op die manier zorgen voor vernieuwing en verjonging binnen zijn partij. Wel nam hij opnieuw zijn zetel in de Kamer op.[8] Bij de federale verkiezingen van juni 2024 was hij geen kandidaat voor een hernieuwing van zijn mandaat, al werd hij wel lijstduwer van de CD&V-lijst voor het Europees Parlement[9], waar hij ondanks 102.106 voorkeursstemmen niet werd verkozen. Enkele maanden later, bij de lokale verkiezingen van oktober 2024, werd Geens opnieuw verkozen in de gemeenteraad van Huldenberg, maar hij besloot het mandaat niet op te nemen. Bij de provinciale verkiezingen van oktober 2024, de laatste voor Geens, behaalde hij 11.372 voorkeursstemmen.

Als justitieminister concentreerde Geens zich op de vernieuwing van de basiswetgeving die nog grotendeels dateerde uit de 19e eeuw en werkte hij aan een grotere efficiëntie van de werking van de Belgische justitie en haar infrastructuur. In maart 2015 lanceerde hij een Justitieplan[10] dat was gericht op een versnelling van de burgerrechtelijke en strafrechtelijke procedures en tegelijkertijd de werklast van magistraten moesten verminderen. Onderdeel hiervan waren een tiental verzamelwetten die betrekkingen hadden op zaken als de burgerlijke procedure, de strafprocedure, het notariaat en de invordering van facturen en RSZ-bijdragen.

Ook werd onder zijn beleid gewerkt aan de digitalisering van de Belgische justitie, waaronder de volledige digitalisering van de burgerlijke stand, het strafregister en het verkeersrechtelijk boeteverkeer, digitalisering van de gerechtelijke correspondentie (via e-box en e-deposit), de invoering van het elektronisch gerechtelijk dossier en de informatisering van centrale registers in verband met testamenten, erfrecht, onbetwiste schuldvorderingen, huwelijksovereenkomsten en faillissementen. Daarnaast werden enkele moderniseringen doorgevoerd in het burgerlijk recht, met bijvoorbeeld een nieuwe erfrechtwetgeving en het geheel herziene goederen- of zakenrecht. Later voegde hij daar als volksvertegenwoordiger nog het verbintenissenrecht en de onrechtmatige daad aan toe.

Andere verdiensten waren een grondige hervorming van het interneringsrecht, dat in de tijd werd beperkt en voortaan ook toegepast kon worden op personen die initieel toerekeningsvatbaar werden geacht, en als zodanig waren veroordeeld; de invoering van een minimale dienstverlening bij stakingen van gevangenispersoneel; de opening van Forensische Psychiatrische Centra voor geïnterneerden in Gent en Antwerpen en de start van de bouw van de gevangenissen van Dendermonde en Haren en van een Justitiepaleis in Namen.

Uitslagen verkiezingen

[bewerken | brontekst bewerken]
VerkiezingKieskringDatumLijstPlaats op lijstVoorkeursstemmenUitslagPartijuitslag binnen kieskring
Federale parlementsverkiezingenVlaams-Brabant25 mei 2014CD&V1e plaats45.6861e titularis16,53 %
GemeenteraadsverkiezingenHuldenberg14 oktober 2018CD&VLijstduwer - 21e plaats3083e titularis18,6 %
ProvincieraadsverkiezingenLeuven14 oktober 2018CD&VLijstduwer - 16e plaats13.5042e titularis18,5 %
Federale parlementsverkiezingenVlaams-Brabant26 mei 2019CD&V1e plaats45.9621e titularis13,73 %
Europese parlementsverkiezingenNederlands kiescollege9 juni 2024CD&VLijstduwer - 13e plaats102.1061e titularis13,20 %
GemeenteraadsverkiezingenHuldenberg13 oktober 2024CD&V20e plaats2805e titularis24,4 %
Provincieraadsverkiezingen Leuven 13 oktober 2024 CD&V Lijstduwer - 16e plaats 11.372 2e titularis 19,2%
Zie de categorie Koen Geens van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Voorganger:
Steven Vanackere
Federaal minister van Financiën
2013–2014
Opvolger:
Johan Van Overtveldt
Voorganger:
Maggie De Block
Federaal minister van Justitie
2014-2020
Opvolger:
Vincent Van Quickenborne
Voorganger:
Didier Reynders
Federaal minister van Europese Zaken
2019-2020
Opvolger:
Sophie Wilmès