Bucephalandra
Wygląd
Bucephalandra motleyana | |||
| Systematyka[1][2] | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo | |||
| Nadgromada | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadklasa | |||
| Klasa | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina |
Aroideae | ||
| Rodzaj |
Bucephalandra | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Bucephalandra Schott Gen. Aroid. 56. (1858) | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
Bucephalandra motleyana Schott | |||
| Synonimy | |||
| |||
Bucephalandra Schott – rodzaj reofitycznych hemikryptofitów lub chamefitów, należący do rodziny obrazkowatych, obejmujący 32 gatunki endemiczne dla Borneo. Nazwa naukowa pochodzi od greckich słów βους (bous – wół), κεφάλι (kefali – głowa) i ανθήρ (anther – główka pręcika) i odnosi się do kształtu tego elementu kwiatów tych roślin[4].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Rośliny rozrosłe, o maksymalnej wysokości od 20 cm (B. motleyana) do 40 cm (B. gigantea).
- Łodyga
- Łodyga płożąca, o szczycie wzniesionym pionowo.
- Liście
- Roślina tworzy około 10 liści. Pochwy liściowe z długim, rozkładającym się języczkiem. Ogonki o wysokości od 3–10 cm (B. motleyana) do 15–28 cm (B. gigantea). Blaszki liściowe eliptyczne, równowąsko-lancetowate do jajowatych, sztywne, o nakrapianym spodzie i rurkowatym wierzchołku, o maksymalnej długości od 10 cm (B. motleyana) do 20 cm (B. gigantea). Żyłki pierwszorzędowe pierzaste, zbiegają do żyłki brzegowej. Żyłki dalszego rzędu równolegle pierzaste.
- Kwiaty
- Kwiatostan pojedynczy, typu kolbowatego pseudancjum. Szypułka długości ogonka liściowego, wydłuża się po przekwitnięciu. Pochwa kwiatostanu elipsowata, ostro zakończona, w dolnej części jasnozielona, zwinięta, w kształcie rozszerzonego lejka, po przekwitnięciu zwija się otaczając rozwijające się owoce; w górnej części biała, o długości od 0,7–2,0 cm (B. motleyana) do 2,5–3,5 cm (B. gigantea). Kolba osadzona, krótsza od pochwy, z kilkoma jałowymi słupkami u podstawy. Kwiaty żeńskie położone w dolnej części kolby; spłaszczone, kuliste słupki położone w od 2 do 6 spiralach; zalążnie jednokomorowe z wieloma ortotropowymi zalążkami, z wyraźnymi sznureczkami, położonymi bazalnie; znamiona słupka osadzone, tarczowate, lekko wklęsłe w środkowej części, węższe od zalążni. Kwiaty męskie oddzielone od żeńskich wąskim paskiem spłaszczonych, łuskowatych jałowych pręcików. Spłaszczone pręciki położone luźno w 2-5 rzędach na krótkich, ale wyraźnych nitkach. Pylniki eliptyczne, położone po zewnętrznej stronie nitek, pękają przez szparę na wierzchołku wyraźnie widocznego koniuszka w kształcie rogu. Elipsowaty pyłek wyrzucany w kropelkach. Wyrostek kolby okrągły lub eliptyczny, pokryty ściętymi, jajowato-stożkowatymi jałowymi pręcikami.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG V z 2026)
- Należy do plemienia Schismatoglottideae, nadplemienia Schismatoglottidodae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych, rzędu żabieńcowców w kladzie jednoliściennych[2].
- Pozycja rodzaju według Crescent Bloom (system Reveala z lat 1993–1999)
- Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina (Frohne & U. Jensen ex Reveal), klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa obrazkowe (Aridae Takht.), nadrząd obrazkopodobne (Aranae Thorne ex Reveal), rząd obrazkowce (Arales Dumort.), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.)[5].
- Wykaz gatunków[3]
- Bucephalandra adei S.Y.Wong, Hii & P.C.Boyce
- Bucephalandra akantha S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra aurantiitheca S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra belindae S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra bogneri S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra catherineae P.C.Boyce, Bogner & Mayo
- Bucephalandra chimaera S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra chrysokoupa S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra danumensis S.Y.Wong, P.C.Boyce & Kartini
- Bucephalandra diabolica S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra elliptica (Engl.) S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra filiformis S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra forcipula S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra gigantea Bogner
- Bucephalandra goliath S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra kerangas S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra kishii S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra magnifolia H.Okada & Y.Mori
- Bucephalandra micrantha S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra minotaur S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra motleyana Schott
- Bucephalandra muluensis (M.Hotta) S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra oblanceolata (M.Hotta) S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra oncophora S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra pubes S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra pygmaea (Becc.) P.C.Boyce & S.Y.Wong
- Bucephalandra sordidula S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra spathulifolia Engl. ex S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra tetana S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra ultramafica S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra vespula S.Y.Wong & P.C.Boyce
- Bucephalandra yengiae P.C.Boyce
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2026-10-15] (ang.).
- 1 2 Plants of the World Online (POWO). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2026. [dostęp 2026-10-15]. (ang.).
- ↑ A. Engler: Das Pflanzenreich. IV.23Da. Homalomeninae und Schismatoglottidinae. T. 55. Leipzig: Wilhelm Engelmann Verlag, 1912. (łac.).
- ↑ Crescent Bloom: Hierarchical position of the Genus Bucephalandra. The Compleat Botanica. [dostęp 2010-06-10]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Bogner & A. Hay. Schismatoglottideae (Araceae) in Malesia II — Aridarum, Bucephalandra, Phymatarum and Piptospatha. „Telopea”. 9(1), s. 195-198, 2000. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Identyfikatory zewnętrzne (takson):