Ch-38

Ch-38

Ch-38MLE na Forum Armia-2018
Państwo	Rosja
Producent	Taktyczne Uzbrojenie Rakietowe
Rodzaj	pocisk powietrze-ziemia
Przeznaczenie	rażenie celów naziemnych i nawodnych
Data konstrukcji	2012
Lata produkcji	od 2013
Operacyjność	od 2012
Długość	4200 mm
Średnica	310 mm
Rozpiętość	1140 mm
Masa	520 kg
Prędkość	do 2,2 Ma
Zasięg	3–40 km
Naprowadzanie	inercyjne, radarowe, laserowe, termowizyjne lub satelitarne (zależnie od wersji)
Masa głowicy	do 250 kg
Typ głowicy	penetrująca, odłamkowo-burząca lub kasetowa
Użytkownicy
Rosja
Multimedia w Wikimedia Commons

Ch-38 (ros. Х-38) – rosyjski kierowany pocisk rakietowy klasy powietrze-ziemia krótkiego zasięgu, opracowany przez koncern Taktyczne Uzbrojenie Rakietowe. Przeznaczony do rażenia celów naziemnych, w tym pojazdów opancerzonych, umocnień i obiektów infrastruktury wojskowej, a także celów nawodnych. Pocisk opracowano z myślą o uzbrojeniu samolotów bojowych czwartej i piątej generacji oraz śmigłowców szturmowych. Jego konstrukcja modułowa umożliwia zastosowanie różnych systemów naprowadzania i typów głowic bojowych.

Prace nad pociskiem Ch-38 rozpoczęto w latach 90. XX wieku w ramach programu rozwoju nowego uzbrojenia lotniczego przeznaczonego dla rosyjskich samolotów bojowych w OKB Zwiezda (ros. ОКБ «Звезда»). Pocisk miał w przyszłości zastąpić stosowane w rosyjskim lotnictwie wojskowym pociski kierowane rodziny Ch-25 i Ch-29, zajmując pod względem wymiarów pozycję pośrednią między tymi konstrukcjami. W porównaniu z poprzednikami zakładano zwiększenie niezawodności, trwałości eksploatacyjnej oraz okresu przechowywania uzbrojenia. Jednym z założeń programu było opracowanie pocisku przystosowanego zarówno do przenoszenia na zewnętrznych węzłach podwieszeń, jak i w wewnętrznych komorach uzbrojenia samolotów piątej generacji. W tym celu zastosowano składane powierzchnie nośne, umożliwiające ograniczenie wymiarów pocisku podczas jego przenoszenia. Ch-38 przewidziano m.in. jako element uzbrojenia rozwijanego wówczas samolotu T-50 (PAK FA), a także samolotów wcześniejszych generacji. Po przemianach w rosyjskim przemyśle obronnym, związanymi z problemami gospodarczymi Rosji, prace nad pociskiem kontynuowano w koncernie Taktyczne Uzbrojenie Rakietowe^[1].

Pocisk po raz pierwszy zaprezentowano publicznie podczas Międzynarodowego Salonu Lotniczo-Kosmicznego MAKS w 2007 roku^[2]. W toku dalszego rozwoju opracowano rodzinę odmian różniących się sposobem naprowadzania i rodzajem głowicy bojowej. Przewidziano zastosowanie systemów naprowadzania radarowego, laserowego, termowizyjnego oraz nawigacji satelitarnej, co miało umożliwić wykorzystanie pocisku przeciwko różnym rodzajom celów^[3].

W 2012 roku przeprowadzono próby pocisku, a pod koniec grudnia tego samego roku Ch-38 został przyjęty na uzbrojenie rosyjskich sił powietrznych. Według informacji opublikowanych w styczniu 2013 roku rozpoczynano wówczas dostawy pierwszych pocisków do jednostek bojowych. Jako pierwsze miały je otrzymać samoloty Su-34 i MiG-29SMT. W dalszej kolejności przewidywano wprowadzenie pocisków do uzbrojenia samolotów Su-35S oraz zmodernizowanych Su-30^[4].

Według szacunków opublikowanych w kwietniu 2024 roku koszt jednego pocisku Ch-38 może wynosić od 350 do 400 tys. dolarów amerykańskich^[5].

Rodzina pocisków Ch-38 obejmuje kilka odmian różniących się zastosowanym systemem naprowadzania oraz rodzajem głowicy bojowej. Modułowa konstrukcja umożliwia dostosowanie pocisku do zwalczania różnych kategorii celów. Opracowano następujące wersje^[6]:

• Ch-38ME (ros. Х-38МЭ) – eksportowa wersja pocisku o konstrukcji modułowej, stanowiąca podstawę rodziny wariantów różniących się systemami naprowadzania i głowicami bojowymi,
• Ch-38MAE (ros. Х-38МАЭ) – wersja wyposażona w inercyjny układ nawigacyjny oraz aktywną radiolokacyjną głowicę samonaprowadzającą, przeznaczona m.in. do zwalczania celów nawodnych,
• Ch-38MLE (ros. Х-38МЛЭ) – wersja wyposażona w inercyjny układ nawigacyjny oraz półaktywną laserową głowicę samonaprowadzającą, wymagająca podświetlenia celu wiązką laserową,
• Ch-38MTE (ros. Х-38МТЭ) – wersja wyposażona w inercyjny układ nawigacyjny oraz termowizyjną głowicę samonaprowadzającą,
• Ch-38MKE (ros. Х-38МКЭ) – wersja wyposażona w inercyjny układ nawigacyjny wspomagany systemem nawigacji satelitarnej GLONASS, przeznaczona do zwalczania celów o znanych współrzędnych.

Pociski Ch-38M zostały wykorzystane przez rosyjskie lotnictwo podczas inwazji na Ukrainę. W maju 2024 roku opublikowano materiały fotograficzne dokumentujące użycie tych pocisków do atakowania ukraińskich celów naziemnych. Jako ich nosiciele wykorzystywane były samoloty Su-34. Według doniesień stosowano przede wszystkim odmiany naprowadzane półaktywnie laserowo, przy czym do podświetlania celów prawdopodobnie wykorzystywano również bezzałogowe statki powietrzne. Pociski Ch-38M wykorzystywano do rażenia celów wymagających dużej precyzji, w tym stanowisk artylerii, wyrzutni przeciwlotniczych oraz śmigłowców podczas lądowania. Ich zastosowanie umożliwiało atakowanie zarówno celów nieruchomych, jak i poruszających się, pod warunkiem utrzymania podświetlenia laserowego celu. Zasięg pocisków, wynoszący około 40 km, ograniczał jednak możliwość rażenia obiektów położonych w głębi ukraińskiego ugrupowania obronnego^[7].