Jan Reliszko

Jan Reliszko

podpułkownik kawalerii
Data i miejsce urodzenia	24 grudnia 1886 Łódź
Data i miejsce śmierci	30 stycznia 1937 Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne	Wojsko Polskie
Jednostki	27 pułk ułanów
Stanowiska	dowódca pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka konflikt polsko-litewski
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Nekrologi

Jan Reliszko (ur. 24 grudnia 1886 w Łodzi, zm. 30 stycznia 1937 w Warszawie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Urodził się 24 grudnia 1886 w Łodzi, ówczesnym mieście powiatowym guberni piotrkowskiej, w rodzinie Andrzeja i Katarzyny z domu Hejpel^[1][2]. Był starszym bratem Alfreda (ur. 1893), rotmistrza^[3][4][5], odznaczonego Krzyżem Walecznych^[6][7]. W 1905 ukończył naukę w Szkole Handlowej w Łodzi^[1]. W tym samym roku wziął czynny udział w strajku szkolnym^[1].

W 1908 wstąpił do Twerskiej Szkoły Kawalerii Junkrów (ros. Тверское кавалерийское юнкерское училище)^[1][8]. 6 sierpnia 1910, po ukończeniu szkoły, został mianowany kornetem armijnej kawalerii ze starszeństwem z 6 sierpnia 1909 i wcielony do 13 narwskiego pułku huzarów (ros. 13-й гусарский Нарвский полк) w Siedlcach^[8]. Na stopień porucznika został awansowany 10 września 1913 ze starszeństwem z 6 sierpnia 1913^[8]. W szeregach narwskich huzarów walczył podczas I wojny światowej. 27 sierpnia 1914 był kontuzjowany pod wsią Prawno^[8] (Józefowem nad Wisłą)^[1]. Awansował na stopień sztabsrotmistrza^[8].

W listopadzie 1917, po rewolucji październikowej, na czele oddziału złożonego z Polaków – żołnierzy rosyjskiej 13 Dywizji Kawalerii wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji^[1][9]. Oddział został wcielony do 2 szwadronu 3 pułku ułanów, a on objął jego dowództwo^[1][9]. W korpusie generała Dowbora-Muśnickiego służył do czasu jego rozbrojenia^[1].

Po powrocie do Polski wstąpił do odtwarzanego 3 pułku ułanów i objął w nim stanowisko zastępcy dowódcy pułku^[1]. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w kawalerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej^[10]. Od 1 września do 18 października 1920 dowodził kombinowanym pułkiem jazdy^{[11][1][12][13]}. Wyróżnił się 5 września 1920 dowodząc wspomnianym oddziałem w czasie walk z Litwinami^[1][12]. 25 lipca 1921 dowódca 3 pułku ułanów, major Cyprian Bystram sporządził wniosek o odznaczenie Orderem Virtuti Militari^[1].

Po zakończeniu działań wojennych wrócił stanowisko zastępcy dowódcy 3 pułku ułanów^[1]. Od 1 marca 1921 pełnił obowiązki dowódcy 27 pułku ułanów^{[11][14][15][16][17]}. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 56. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 – kawalerii)^[18][19][20]. Z dniem 1 kwietnia 1926 został przeniesiony służbowo na trzymiesięczny kurs doszkolenia sztabowych oficerów kawalerii w Obozie Szkolnym Kawalerii w Grudziądzu^[21]. W maju 1927 został zwolniony ze stanowiska dowódcy pułku i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IX^[22]. W grudniu tego roku został przydzielony na stanowisko rejonowego inspektora koni w Sandomierzu^[23][24]. W listopadzie 1928 został przeniesiony służbowo na stanowisko rejonowego inspektora koni w Grodnie^[25]. W marcu następnego roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr III^[26]. Z dniem 31 sierpnia 1929 został przeniesiony w stan spoczynku^[27]. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Grodno. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr III. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”^[28].

W grudniu 1931 został zatrudniony w 3 Okręgowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Grodnie na stanowisku okręgowego komendanta Przysposobienia Wojskowego Konnego^[1]. Początkowo pracował honorowo, a od stycznia 1933 jako pracownik kontraktowy z pensją 200 zł^[1]. W ramach osadnictwa wojskowego otrzymał działkę o powierzchni 14 ha w folwarku Jazowiec, w gminie Snów^[1]. Zmarł 30 stycznia 1937 w Warszawie, „po długich i ciężkich cierpieniach”, a 3 lutego 1937 został pochowany na cmentarzu Powązkowskim^[29][30]. Później został ekshumowany i 13 maja 1937 pochowany na cmentarzu katolickim w Snowiu^[31][32].

Był żonaty, miał troje pasierbów: Tadeusza i Halinę (urodzonych 15 stycznia 1905) oraz Jarosława (ur. 15 kwietnia 1908)^[1].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5287 – 8 kwietnia 1922^[33][34][35]
• Krzyż Walecznych dwukrotnie^[36][37]
• Złoty Krzyż Zasługi^[36]
• Medal Niepodległości – 23 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[38][39][40]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[1]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[1]
• Odznaka pamiątkowa I Korpusu Polskiego w Rosji
• Medal Zwycięstwa^[36]

rosyjskie

• Order Świętego Włodzimierza 4 stopnia z mieczami i kokardą – 4 listopada 1915^[8]
• Order Świętej Anny 2 stopnia z mieczami – 5 października 1916^[8]
• Order Świętego Stanisława 2 stopnia z mieczami – 8 czerwca 1916^[8]
• Order Świętej Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą – 5 stycznia 1915^[8]
• Order Świętego Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą – 17 listopada 1915^[8]

• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
• Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r.. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
• Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
• Andrzej Dereń: Lista kawalerzystów i artylerzystów konnych odznaczonych Orderem Wojennym „Virtuti Militari”. W: Księga Jazdy Polskiej. Bolesław Wieniawa-Długoszowski (red.) Bronisław Rakowski (red.) Władysław Dziewanowski (red.) Karol Koźmiński (red.) Stanisław Strumph-Wojtkiewicz (red.) Stanisław Ostoja-Chrostowski (red.) Stanisław Haykowski (ilust.). Warszawa: Zakłady Graficzne Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”, 1938.
• Bohdan Dobrzyński: Zarys historji wojennej 3-go pułku ułanów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Dowódcy pułku. W: 27 Pułk Ułanów im. Króla Stefana Batorego. Krzysztof Mijakowski (red.) Paweł Rozdżestwieński (red.). Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2013, seria: Wielka Księga Kawalerii Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-7769-357-5.
• Tadeusz Nowiński: Zarys historji wojennej 5-go pułku ułanów zasławskich. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Stanisław Rostworowski: Zarys historji wojennej 27-go pułku ułanów (b. 203-go Ochotniczego Pułku Ułanów). Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.