Przejdź do zawartości

Juan Perón

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Juan Domingo Perón Sosa
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

8 października 1895
Lobos

Data i miejsce śmierci

1 lipca 1974
Buenos Aires

41. Prezydent Argentyny
Okres

od 12 października 1973
do 1 lipca 1974

Przynależność polityczna

Partia Justycjalistyczna

Poprzednik

Raúl Alberto Lastiri

Następca

Isabel Perón

29. Prezydent Argentyny
Okres

od 4 czerwca 1946
do 21 września 1955

Przynależność polityczna

Partia Justycjalistyczna

Poprzednik

Edelmiro Farrell

Następca

José Domingo Molina Gómez

20. Wiceprezydent Argentyny
Okres

od 8 lipca 1944
do 10 października 1945

Przynależność polityczna

Partia Justycjalistyczna

Poprzednik

Edelmiro Farrell

podpis
Odznaczenia

Juan Domingo Perón Sosa (ur. 8 października 1895 w Lobos, zm. 1 lipca 1974 w Buenos Aires) – argentyński generał i polityk. Prezydent Argentyny w latach 1946–1955 i 1973–1974.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzina należała do klasy średniej[1]. Ukończył szkoły wojskowe[1]. W 1915 rozpoczął służbę w armii w stopniu porucznika. W latach 30. przebywał jako attaché wojskowy we Włoszech i Niemczech[1][2]. Sympatyzował wówczas z ruchem faszystowskim[2]. W 1941 powrócił do kraju[3]. W 1943 uczestniczył w wojskowym zamachu stanu[4]. W wojskowym rządzie kierował ministerstwem pracy i opieki społecznej[4]. Od 1944 pełnił funkcję wiceprezydenta[4]. W 1945 ożenił się z Evą Duarte[3]. W tym samym roku został aresztowany na skutek walk frakcyjnych w rządzie. Został zwolniony pod naciskiem masowych protestów organizowanych przez popierające go związki zawodowe[2][3].

W 1946 zwyciężył w wyborach prezydenckich[4]. Kampanii wyborczej towarzyszyła fala represji przeciwko liberalnej opozycji[3]. W 1947 utworzył Partię Peronowską, głoszącą program sprawiedliwości społecznej[1][4] i tzw. peronizm[2]. W czasie prezydentury tworzył państwo opiekuńcze oparte na wizji korporacjonizmu w faszystowskim wydaniu[1]. Zwiększał ingerencje państwa w gospodarce i wprowadził do niej elementy socjalizmu. Znacjonalizował koleje, banki, sieć telefoniczną, część zakładów przemysłowych i flotę handlową. Finansował roboty publiczne i zwiększył wynagrodzenia dla robotników[3][2]. W polityce zagranicznej zajmował stanowisko antybrytyjskie i antyamerykańskie[3]. W 1949 zmienił konstytucję. Nowa zwiększyła uprawnienia prezydenta i pozwoliła mu na autorytarne rządy[2][3]. W 1951 uzyskał reelekcję[4]. W 1953 zniósł swobodę zrzeszania się i zlikwidował wolność prasy[2]. Jednocześnie pogorszył swoje relacje z Kościołem katolickim, który ekskomunikował go[2]. Reformy Peróna doprowadziły do izolacji Argentyny, pogorszenia się sytuacji ekonomicznej i spadku poziomu życia obywateli[2].

Obalony w 1955 przez wojskowy zamach stanu[1][4]. Udał się na wygnanie[4] do Paragwaju[3]. Od 1960 przebywał w Hiszpanii[2]. Pod nieobecność Peróna w kraju rozwijał się zbrojny ruch partyzancki jego zwolenników znany jako Montoneros[1]. W 1961 ożenił się z Isabelą Martinez[3].

W wyborach prezydenckich w marcu 1973 poparł Héctora José Cámpora. Polityk był kandydatem wiernej Perónowi Partii Justycjalistycznej[5]. Cámpora wygrał wybory, zyskując 49,5% głosów. Perón powrócił do kraju 20 czerwca 1973[5]. W starciach, jakie wybuchły wtedy pomiędzy jego zwolennikami a służbami zginęło kilkaset osób[5]. Narastająca przemoc i wycofanie poparcia Peróna zmusiły Cámporę do rezygnacji. 23 września 1973 roku odbyły się kolejne wybory. Perón zdobył w nich 61,9% głosów[5]. Wiceprezydentem kraju została jego żona Isabela[3]. W czasie ostatniej prezydentury prezentował o wiele bardziej prawicowe poglądy niż w latach 1946–1955[2]. Na początku 1974 kraj znalazł się w stanie gospodarczej zapaści. Reakcją Peróna na kryzys były kolejne zagraniczne pożyczki. Wraz z malejącym poparciem jego rządy stawały się coraz bardziej represyjne. Zakazał protestów, a opozycję poddał represjom[5].

Zmarł 1 lipca 1974[5]. Ciało Peróna przewieziono najpierw karawanem do katedry metropolitalnej w Buenos Aires, gdzie następnego dnia odbyła się msza żałobna. Następnie ciało, ubrane w pełny mundur wojskowy, przewieziono do Pałacu Kongresu Narodowego, gdzie wystawiono je na widok publiczny przez następne 46 godzin, podczas których przeszło obok trumny ponad 130 000 osób. W końcu, o 09:30 w deszczowy czwartek, 4 lipca, rozpoczął się kondukt pogrzebowy. Na pogrzebie Perona pojawiło się co najmniej milion osób, z których część rzucała kwiaty w trumnę i skandowała: „¡Perón! ¡Perón! ¡Perón!”, gdy ta przejeżdżała obok. Wzdłuż 16-kilometrowej (10-milowej) trasy z Pałacu do Olivos, setki uzbrojonych żołnierzy ustawionych wzdłuż niej miało za zadanie powstrzymać tłum. Ceremonię relacjonowało aż 2000 zagranicznych dziennikarzy. Kondukt pogrzebowy dotarł do celu dwie i pół godziny później. Tam trumnę powitano salwą z 21 strzałów. Wiele międzynarodowych głów państw złożyło kondolencje Argentynie po śmierci prezydenta Peróna[6][7]. W związku z jego śmiercią w Argentynie ogłoszono trzydniową żałobę narodową i odwołano publiczne wydarzenia rozrywkowo-kulturalne[8][9]. Żałobę narodową ogłosiło także kilka państw, większości Ameryki Południowej i Północnej m.in. Paragwaj (8 dni), Urugwaj (7 dni), Brazylia (3 dni), Boliwia (3 dni)[10], Kuba (3 dni)[11], a także Hiszpania (3 dni)[12][13]. Władzę po nim objęła jego małżonka Isabel[3].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Juan Domingo Perón Sosa. globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Perón Juan Domingo. portalwiedzy.onet.pl. [dostęp 2017-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-11)]. (pol.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Juan Peron, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-09-11] (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 Perón Juan Domingo, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2017-09-11].
  5. 1 2 3 4 5 6 The Peronist Restoration, 1973–76. globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-11]. (ang.).
  6. ↑
  7. ↑
  8. ↑
  9. ↑
  10. ↑
  11. ↑
  12. ↑
  13. ↑