Przejdź do zawartości

Numer CPF

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Numer CPF (skrót od Cadastro de Pessoas Físicas, czyli „Rejestr Osób Fizycznych”; wymowa port. braz.: [ˌsepeˈɛfi]) – numer przypisywany indywidualnie przez brazylijski federalny urząd skarbowy (Receita Federal(inne języki)) każdej osobie fizycznej będącej obywatelem Brazylii, oraz cudzoziemcom w każdym wieku, którzy posiadają lub chcą posiadać w Brazylii majątek[1]. Nadawany w ramach rejestru podatników indywidualnych, istniejącego od 1965 roku[2]. Jest to 11-cyfrowy numer w formacie xxx.xxx.xxx-xx, w którym dwie ostatnie cyfry to cyfry kontrolne, generowane za pomocą operacji arytmetycznej na pierwszych dziewięciu cyfrach.

W maju 2020 roku cyfrowa wersja tego dokumentu stała się dostępna na systemy Android oraz iOS w aplikacji CPF Digital[3].

W czerwcu 2020 roku, podczas pandemii COVID-19, audyt przeprowadzony przez Tribunal de Contas da União(inne języki) (Federalny Trybunał Obrachunkowy) wykazał, że aktywnych numerów CPF było o co najmniej 12,5 miliona więcej niż wynosiła całkowita populacja kraju. Audytorzy ujawnili, że w przypadku 3,3 miliona ważnych numerów istniały dowody wskazujące na to, iż dana osoba już nie żyje[4]. Kontrola wykazała również ponad 78 000 aktywnych numerów CPF należących do osób mających ponad 110 lat. Osoby te zostały uznane za martwe oraz ich numery zostały dezaktywowane[4].

W czasie pandemii COVID-19 wszystkie wnioski o nadanie numeru CPF od nowych obcokrajowców mieszkających były przyjmowane drogą elektroniczną. Obecnie zagraniczni rezydenci oraz cudzoziemcy mogą wnioskować o CPF wyłącznie osobiście w brazylijskiej ambasadzie lub konsulacie[1]. W Polsce jedyna brazylijska ambasada znajduje się w Warszawie[5].

Od 2023 roku wydawana jest nowa, ujednolicona wersja dowodu osobistego CIN (Cédula de Identidade), w której jako numer identyfikacyjny wykorzystywany jest CPF. Dokument ten łączy dane z dotychczasowego dowodu osobistego z unikalnością numeru CPF[6]. Choć pierwsze pilotażowe dowody wydano już pod koniec 2021 roku (w stanie Santa Catarina) to właśnie rok 2023 był oficjalnym, odgórnym terminem, od którego brazylijskie stany miały obowiązek masowo wdrożyć i rozpocząć wydawanie nowego standardu dokumentu swoim obywatelom. Przed tą reformą każdy brazylijski stan wydawał własny dokument tożsamości o nazwie RG (Registro Geral). Oznaczało to, że jeden obywatel mógł teoretycznie wyrobić sobie 27 różnych dowodów osobistych RG w różnych stanach i każdy z nich miał zupełnie inny numer. Zastąpienie tego unikalnym, ogólnokrajowym numerem CPF ostatecznie rozwiązało ten problem[7].

Od 13 stycznia 2025 roku brazylijski urząd skarbowy wprowadził obowiązek corocznej aktualizacji danych dla wszystkich cudzoziemców posiadających CPF oraz status nierezydenta. Całą procedurę należy wykonywać raz w roku za pośrednictwem oficjalnej aplikacji mobilnej Receita Federal, potwierdzając swoją tożsamość m.in. za pomocą biometrii twarzy i zdjęcia paszportu. Niedopełnienie tego obowiązku skutkuje zawieszeniem numeru CPF[8].

Format

[edytuj | edytuj kod]

Numer identyfikacyjny CPF formatuje się w następujący sposób: pierwsze dziewięć cyfr dzieli się na trzy grupy po trzy cyfry, oddzielone kropkami, po których następuje myślnik który określa dwie ostatnie cyfry kontrolne.

W ten sposób numer CPF 12345678909 zapisuje się w formacie 123.456.789-09.

Cyfry kontrolne

[edytuj | edytuj kod]

Cyfry kontrolne są obliczane za pomocą algorytmu, który sumuje iloczyny każdej z cyfr tworzących numer CPF i odpowiadających im wag, a następnie oblicza resztę z dzielenia tej sumy przez 11.

Wybór liczby 11 wynika z faktu, że jest ona liczbą pierwszą oraz że możliwe reszty z dzielenia przez 11 to 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 i 10. Stanowi to zestaw liczb bardzo zbliżony do zestawu pojedynczych cyfr, którymi dysponujemy (0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 i 9).

Ponieważ istnieje 11 możliwych reszt, a dysponujemy jedynie 10 pojedynczymi cyframi, w dwóch różnych przypadkach konieczne będzie użycie tej samej cyfry (reszty 0 i 1 dają w wyniku cyfrę 0). Stąd właśnie wynika potrzeba zastosowania drugiej cyfry kontrolnej, która stanowi dodatkowe zabezpieczenie i gwarancję poprawności.

Obliczanie cyfr kontrolnych

[edytuj | edytuj kod]

Załóżmy, że pierwsze dziewięć cyfr numeru CPF to: 123.456.789. Obliczenie pierwszej cyfry kontrolnej przebiega następująco:

  1. Mnożenie przez wagi i sumowanie: Pomnóżmy kolejno każdą z dziewięciu cyfr przez malejące wagi od 10 do 2 i zsumujmy otrzymane wyniki. W naszym przykładzie wygląda to tak:
  2. Dzielenie przez 11 i wyznaczenie reszty: Podzielmy otrzymaną sumę przez 11 i zapiszmy resztę z tego dzielenia. W naszym przypadku: , co daje resztę 1 (ponieważ , a )
  3. Wyznaczenie pierwszej cyfry kontrolnej: Odejmijmy resztę od liczby 11. Jeśli wynik tego odejmowania wynosi 11 (gdy reszta wynosiła 0) lub 10 (gdy reszta wynosiła 1), cyfra kontrolna wynosi wtedy 0. W każdym innym przypadku cyfrą kontrolną staje się bezpośredni wynik odejmowania (czyli odpowiednio 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2 lub 1). W naszym przykładzie reszta wynosiła 1, więc wynik działania zamieniamy na 0. To jest nasza pierwsza cyfra kontrolna.

Przejdźmy teraz do obliczenia drugiej cyfry kontrolnej dla ciągu 123.456.789-0:

  1. Mnożenie przez wagi i sumowanie: Pomińmy pierwszą cyfrę . Pomnóżmy dziewięć pozostałych cyfr (czyli wliczamy w to nowo znalezioną pierwszą cyfrę kontrolną) przez wagi od 10 do 2 i zsumujmy wyniki. W naszym przykładzie wygląda to tak:
  2. Dzielenie przez 11 i wyznaczenie reszty: Podzielmy otrzymaną sumę przez 11 i zapiszmy resztę z dzielenia. W naszym przypadku: , co daje resztę 2 (ponieważ , a ).
  3. Wyznaczenie drugiej cyfry: Odejmijmy zapisaną resztę od liczby 11. Obowiązuje ta sama zasada: jeśli wynik tego odejmowania wynosi 11 (gdy reszta wynosiła 0) lub 10 (gdy reszta wynosiła 1), cyfra kontrolna wynosi wtedy 0; w pozostałych przypadkach zapiszmy wynik odejmowania. W naszym przykładzie reszta wynosiła 2, dlatego wykonujemy działanie: To jest nasza druga cyfra kontrolna.

Wniosek: Nasz pełny numer CPF to 123.456.789-09, który jest matematycznie poprawny.

Regiony fiskalne

[edytuj | edytuj kod]

Numer CPF składa się z 11 cyfr, z których pierwsze osiem tworzy jego unikalną bazę. Dziewiąta cyfra wskazuje na region fiskalny (Região Fiscal), który był odpowiedzialny za rejestrację i wydanie danego numeru. Każdemu regionowi, obejmującemu konkretne stany Brazylii, przypisano następujące oznaczenia numeryczne[9]:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 CPF FOR FOREIGNERS [online], Ministério das Relações Exteriores - www.gov.br [dostęp 2026-07-03] (ang.).
  2. ↑ LEI Nº 4.862, DE 29 DE NOVEMBRO DE 1965 [online], www2.camara.leg.br [dostęp 2026-07-03].
  3. ↑ Receita Federal lança 'CPF Digital', aplicativo que permite ter o documento no celular [online], G1, 14 maja 2020 [dostęp 2026-07-03] (port.).
  4. 1 2 Auditoria do Tribunal de Contas da União aponta indícios de irregularidade na gestão de CPFs [online], G1, 24 czerwca 2020 [dostęp 2026-07-03] (port.).
  5. ↑ Embaixada do Brasil em Varsóvia - Início [online], www.gov.br [dostęp 2026-07-03] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-12].
  6. ↑ DECRETO Nº 10.977, DE 23 DE FEVEREIRO DE 2022 [online], www.planalto.gov.br [dostęp 2026-07-04].
  7. ↑ Temer sanciona documento de identidade único, que deve passar a valer só em 2021 [online], ISTOÉ Independente, 11 maja 2017 [dostęp 2026-07-04] (port.).
  8. ↑ Rafael Huber, INSTRUÇÃO NORMATIVA RFB Nº 2.236, DE 22 DE NOVEMBRO DE 2024 [online], 26 listopada 2024 [dostęp 2026-07-04] (port.).
  9. ↑ A Matemática nos Documentos: CPF, „Clubes de Matemática da OBMEP”, 17 czerwca 2019 [dostęp 2026-07-04] [zarchiwizowane z adresu 2022-12-24] (port.).