Piła IV

Piła IV (ang. Saw IV) – amerykańsko-kanadyjski horror z 2007 roku w reżyserii Darrena Lynna Bousmana, czwarta część serii Piła. Scenariusz napisali Patrick Melton i Marcus Dunstan na podstawie historii, którą opracowali wspólnie z Thomasem Fentonem. W rolach głównych wystąpili Tobin Bell, Scott Patterson, Costas Mandylor, Betsy Russell i Lyriq Bent^[4][2].

Podczas sekcji zwłok Johna Kramera, znanego jako Jigsaw, w jego żołądku zostaje znaleziona kaseta. Detektyw Mark Hoffman odsłuchuje nagranie, w którym Kramer zapowiada, że jego gry będą trwać mimo jego śmierci^[10][11].

Dowódca oddziału SWAT Daniel Rigg dowiaduje się, że Hoffman i zaginiony wcześniej detektyw Eric Matthews są uwięzieni. Ma 90 minut, by przejść serię prób i do nich dotrzeć. Jigsaw wykorzystuje jego potrzebę ratowania innych, by nakłonić go do pozostawienia ich własnym decyzjom. Śladem Rigga podążają agenci FBI Peter Strahm i Lindsay Perez. Retrospekcje ukazują wcześniejsze życie Kramera i jego związek z Jill Tuck^[2][10].

Rigg otwiera drzwi do pomieszczenia z Matthewsem tuż przed upływem czasu, uruchamiając pułapkę, która zabija detektywa. Ranny Rigg strzela do Arta Blanka, nadzorującego próbę. W innym pomieszczeniu Strahm znajduje Jeffa Denlona przy zwłokach Kramera. Okazuje się, że próba Rigga odbywała się równolegle z wydarzeniami Piły III, a otwierająca film sekcja zwłok miała miejsce później. Hoffman uwalnia się i zostawia Rigga i Strahma w zamkniętych pomieszczeniach. Wychodzi na jaw, że to on był wspólnikiem Jigsawa i zorganizował próbę Rigga^[10].

• Tobin Bell – John Kramer / Jigsaw
• Scott Patterson – agent Peter Strahm
• Costas Mandylor – detektyw Mark Hoffman
• Betsy Russell – Jill Tuck
• Lyriq Bent – Daniel Rigg
• Athena Karkanis – agentka Lindsay Perez
• Donnie Wahlberg – detektyw Eric Matthews
• Louis Ferreira (w napisach jako Justin Louis) – Art Blank
• Shawnee Smith – Amanda Young
• Dina Meyer – detektyw Allison Kerry
• Angus Macfadyen – Jeff Denlon
• Bahar Soomekh – Lynn Denlon
• Sarain Boylan – Brenda
• Marty Adams – Ivan
• Billy Otis – Cecil Adams
• Janet Land – Morgan
• Ron Lea – Rex
• Kevin Rushton – Trevor
• Emmanuelle Vaugier – Addison Corday
• Tony Nappo – Gus Colyard
• Noam Jenkins – Michael Marks
• Julian Richings – włóczęga

Źródła:^[4][7].

W lutym 2007 roku Lionsgate i Twisted Pictures ogłosiły powrót Bousmana, który wyreżyserował również Piłę II i Piłę III. Była to pierwsza część cyklu, do której scenariusza nie napisał Leigh Whannell. Razem z Jamesem Wanem pozostał przy filmie jako producent wykonawczy. Przygotowania rozpoczęto w Toronto, gdzie zrealizowano też zdjęcia. Ich początek zaplanowano na 16 kwietnia 2007 roku. Do pracy nad filmem wrócili m.in. operator David A. Armstrong, scenograf David Hackl i montażysta Kevin Greutert^{[12][13][14][4]}. Według reżysera na decyzję o powrocie wpłynęła też zgoda na realizację jego musicalu Repo! The Genetic Opera, do którego przygotowywał się równolegle ze zdjęciami do Piły IV^[15].

Muzykę skomponował Charlie Clouser, który otrzymał za nią nagrodę BMI Film Music Award w 2008 roku. Wydany 23 października 2007 roku album Saw IV: Original Soundtrack zawierał fragment partytury Clousera („Just Begun”) oraz utwory inspirowane filmem, m.in. zespołów Ministry, Skinny Puppy i Nitzer Ebb. Osobnym utworem wykorzystanym w filmie była piosenka „I.V.” japońskiej grupy X Japan^{[4][16][17][18]}.

Film wszedł do kin w Australii, Hongkongu i Słowenii 25 października 2007 roku, dzień przed premierą w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W Polsce trafił do kin 18 stycznia 2008 roku w dystrybucji Kino Świat. Przed polską premierą drastyczne billboardy reklamujące film wzbudziły kontrowersje, o których informowała Rzeczpospolita^[1][2][3].

Wersja kinowa zgłoszona do klasyfikacji w Irlandii trwała 92 minuty i 18 sekund. W Stanach Zjednoczonych Lionsgate wydało na DVD i Blu-ray dłuższą, około 95-minutową wersję reżyserską (Unrated Director’s Cut) 22 stycznia 2008 roku^[5][6][19].

Piła IV zajęła pierwsze miejsce w weekend otwarcia w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, uzyskując ok. 31,8 mln USD. Według Box Office Mojo łączne wpływy z kin wyniosły ok. 63,3 mln USD w USA i Kanadzie oraz 139,4 mln USD na świecie^[20][9].

W serwisie Rotten Tomatoes 19% recenzji krytyków było pozytywnych. Peter Hartlaub z San Francisco Chronicle uznał, że zawiłość fabuły osłabia tempo filmu, a pułapkom brakuje pomysłowości poprzednich części. Tim Grierson z Screen Daily dostrzegł oznaki wyczerpania formuły, ale ocenił, że zwroty akcji pozwalają podtrzymać napięcie^[21][11][22]. Marcin Pietrzyk z Filmwebu zarzucił twórcom powielanie pomysłów z wcześniejszych filmów, ale docenił budowanie napięcia i zakończenie^[23].

• Piła IV w bazie IMDb (ang.)
• Piła IV w bazie Filmweb