Przejdź do zawartości

Strzelba Franchi SPAS 12

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
SPAS 12
Ilustracja
Państwo

 Włochy

Producent

Luigi Franchi S.p.A.

Rodzaj

strzelba samopowtarzalna

Historia
Produkcja

1979–2000

Wyprodukowano

około 37 000 egzemplarzy

Dane techniczne
Kaliber

18,5 mm

Nabój

12/70

Magazynek

rurowy, 7 nab (7+1( 8 nab.))

Wymiary
Długość

1040 mm (930 mm) z kolba rozłożona
806 mm (710 mm) z kolba złożoną

Długość lufy

550 mm (460 mm)

Długość linii celowniczej

450 mm (360 mm)

Masa
broni

4,3 kg (4,1 kg)

Inne
Szybkostrzelność praktyczna

24-30 strzałów na minutę

SPAS 12 – strzelba samopowtarzalna kalibru 12/70 (18,5 × 70 mm) produkowana w latach 1979 - 2000 przez włoskie przedsiębiorstwo Franchi S.p.A.[1][2].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Strzelba SPAS 12 została zaprojektowana w późnych latach 70. XX wieku jako odmiana bojowa myśliwskiej strzelby Model 500 (SPAS 12 posiada identyczną automatykę). Była to broń projektowana pierwotnie dla wojska i policji, które oczekiwały strzelby o większej szybkostrzelności niż użytkowane dotychczas strzelby powtarzalne. Ponadto oczekiwano również dużej niezawodności[1][3].

Broń zaprojektowano jako wytrzymałą strzelbę wojskową, nadając jej nazwę Special Purpose Automatic Shotgun (automatyczna strzelba specjalnego przeznaczenia). W październiku 1979 roku przedsiębiorstwo Franchi rozpoczęło produkcję strzelby SPAS 11. Po testach pierwszej serii w konstrukcji wprowadzono drobne modyfikacje i w 1980 roku rozpoczęto produkcję ostatecznego wariantu – SPAS 12[1][3].

Broń została wprowadzona na cywilny rynek w Stanach Zjednoczonych w roku 1983 jako strzelba sportowa, by ominąć przepisy, które kwalifikowałyby SPAS 12 jako broń niedostępną dla cywili firma zmieniła nazwę broni i oficjalnie skrót SPAS oznaczał „Sporting Purpose Automatic Shotgun” (strzelba automatyczna do zadań sportowych)[1][3].

W 1994 roku w USA wprowadzono Federal Assault Weapons Ban (często określany skrótowo jako AWB). Ponieważ SPAS 12 posiada chwyt pistoletowy, kolbę składaną i magazynek o pojemności większej niż 5 naboi, została zaliczona do strzelb szturmowych i na mocy AWB zakazano importu i sprzedaży nowych egzemplarzy tej broni do USA. Wprowadzenie AWB było poważnym ciosem dla SPAS 12, ponieważ w USA sprzedawano ich więcej niż na wszystkich pozostałych rynkach łącznie. Zamknięcie rynku amerykańskiego spowodowało ograniczenie produkcji i ostatecznie jej zakończenie 2000 roku[1].

Konstrukcja

[edytuj | edytuj kod]

Tryby prowadzenia ognia

[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ SPAS 12 była projektowana jako broń wojskowa, jest to strzelba odporna na uszkodzenia i trudne warunki. Wojsko i policja domagały się składanej kolby, co wymusiło wprowadzenie zmian konstrukcyjnych. Zrezygnowano ze sprężyny przeładowania ukrytej w kolbie i systemu odrzutu stosowanych w serii Franchi 500 na rzecz nowego rozwiązania: sprężynę mechanizmu przeładowania i system odrzutu umieszczono z przodu broni, wokół rury magazynka. Wyeliminowało to konieczność stosowania stałej kolby i umożliwiło montaż składanych kolb. Dzięki możliwości wyłączenia automatyki możliwe jest strzelanie z niej wszystkimi dostępnymi rodzajami amunicji 12[1][3].

Strzelba posiada 2 tryby prowadzenia ognia[1][2][3]:

  • Tryb samopowtarzalny – automatyka strzelby do działania wykorzystuje część gazów prochowych odprowadzanych przez boczny otwór w lufie. Napierają one na tłok, który poprzez popychacz umiejscowiony między lufą a magazynkiem, odpycha zamek. Powoduje to obrót czoła zamka i odryglowanie zespołu lufa – zamek. Po osiągnięciu skrajnego tylnego położenia, zamek wracając w przednie położenie pobiera nabój z podajnika i po trafieniu na opory ryglowe, zamyka się. W trybie samopowtarzalnym szybkostrzelność wynosi ok. 4 szt./m
  • Tryb powtarzalny (pump action) – polega na użyciu ruchomego łoża przedniego (tzw. czółenka) do wyrzucenia łuski (przyciągając łoże do siebie) i wprowadzeniu kolejnego naboju do komory nabojowej z magazynka rurowego (odciągając łoże z powrotem od siebie). Tryb ten jest używany do także wystrzeliwania ładunków pod niskim ciśnieniem, np. gazu łzawiącego.

Zmiana trybu odbywa się poprzez wciśnięcie i przytrzymanie przycisku pod zamkiem. Trzymając przycisk, należy lekko pociągnąć do tyłu czółenko dla trybu samopowtarzalnego lub lekko popchnąć je do przodu dla trybu powtarzalnego[4][5].

Warianty i dodatki

[edytuj | edytuj kod]

Najczęściej należą do nich[2]:

  • Składana metalowa kolba wyposażona w hak naramienny, umożliwiający strzelanie jednoręczne.
  • Latarka montowana na szczycie broni.
  • Dołączany celownik laserowy.
  • Tradycyjna plastikowa kolba.
  • Celownik optyczny montowany na szczycie broni.
  • Granatnik nasadkowy do wystrzeliwania granatów z gazem łzawiącym.
  • Wersja ze skróconą lufą i magazynkiem (obrzyn) o zmniejszonej masie, która pozwala wygodniej manewrować i poruszać się np. w małych pomieszczeniach.

Model SPAS-12 znalazł zastosowanie w siłach zbrojnych oraz służbach porządkowych dwudziestu dwóch państw, które wprowadziły tę broń na uzbrojenie[4].

W praktyce SPAS-12 borykała się z licznymi wadami, przez co nie cieszyła się popularnością wśród służb porządkowych. Do najważniejszych należały[5]:

  • duża masa
  • delikatny mechanizm bezpiecznika (podatny na awarie i często nieskuteczny, wymieniony w późniejszych egzemplarzach na niezawodny bezpiecznik przetykowy)
  • ostre krawędzie składanej kolby
  • relatywnie duży opór stawiany przez czółenko w trybie przeładowania ręcznego

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Development of the SPAS 12. spas-12.com. [dostęp 2026-08-22]. (ang.).
  2. 1 2 3 Franchi SPAS12 Shotgun. spas-12.com. [dostęp 2026-08-22]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Franchi SPAS 12 shotgun, the legend. all4shooters.com. [dostęp 2026-08-22]. (ang.).
  4. 1 2 The Ruthless SPAS 12 Special Purpose Automatic Shotgun. firearmsnews.com. [dostęp 2026-08-22]. (ang.).
  5. 1 2 Franchi SPAS-12. imfdb.org. [dostęp 2026-08-22]. (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]