Retriever
Retriever a l'é na categorìa ëd can da ripòrt (retrieve an anglèis = "riporté") selessionà për la cassa dj'osej aquàtich. A son caraterisà da na boca dossa (soft mouth), n'istint natural a nové e n'atitùdin a riporté la preda sensa dësganassela. A son ëdcò dij can da famija motobin apressià për sò caràter equilibrà.
Stòria
[modìfica | modifiché la sorgiss]La categorìa dij retriever a l'é nassùa ant l'Anghiltèra dël sécol ch'a fa XIX. Con l'evolussion ëd j'arme da feu, la cassa a l'é dventà pì belfé, e a servìo 'd can ch'a podèisso riporté le prede da l'eva o da la tèra dura. J'anlevador a l'han ancrosià rasse com ël St. John's water dog (ancheuj dësparù) con ël Séter (për l'olfat), ël Cob (për la fòrsa) e d'àutri. Dël 1873 a l'é stàit fondà ël Kennel Club anglèis, e ij prim retriever a son stàit registrà.
Caraterìstiche comùn
[modìfica | modifiché la sorgiss]Tùit ij retriever a spartisso 'd caraterìstiche comùn:
- Boca dossa: a ripòrto la preda sensa s-ciacassela.
- Istint al ripòrt: a l'han na passion natural a porté d'oget.
- Atitùdin a l'eva: la pì part a nova bin e a sopòrto l'eva frèida.
- Còrp: atlétich e robust, con un pét profond e na coa a sàber.
- Mantel: spess e impermeàbil (dobi), resistent a l'eva.
- Caràter: inteligent, doss, passient, e socièivol.
- Speransa 'd vita: 10-12 agn.
Rasse ëd retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]La FCI a classìfica ij retriever ant ël Grupp 8 (Can da ripòrt, da leva e d'eva). Le rasse pì conossùe a son:
Golden Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari dla Scòssia (Lord Tweedmouth), a l'é un dij can pì popolar dël mond. Mantel da crema a òr, còrp potent, caràter doss e passient. A l'é dovrà com can guida për bòrgno, can da salvëssa e can da famija.
Labrador Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari dël Canadà (Teraneuva), a l'é la rassa pì registrà al mond. Mantel curt nèir, giàun, coa a sàber, caràter energétich e giugos. A l'é dovrà com can guida, can antidròga e can da cassa.
Flat-Coated Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari dl'Anghiltèra, a l'é ciamà "ël Peter Pan dij can" për sò caràter sempe giovo. Mantel nèir o ross, longh e lusent, coa portà drita. A l'é pì ràir dël Golden e dël Labrador.
Curly-Coated Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari dl'Anghiltèra, a l'é la pì veja rassa ëd retriever. Mantel a rissolin (com l'agnel), nèir o ross, coa drita. A l'é resistent a l'eva frèida e a l'é un brav can da cassa.
Chesapeake Bay Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari djë Stat Unì (baìa 'd Chesapeake), a l'é ël retriever pì resistent al frèid e a l'eva. Mantel curt e ondà (com la pel d'agnel), color brun. A l'ha un caràter pì teston d'àutri retriever.
Nova Scotia Duck Tolling Retriever
[modìfica | modifiché la sorgiss]Originari dël Canadà, a l'é ël pì cit dij retriever (17-23 kg). A l'é ciamà "Toller". A l'ha na técnica 'd cassa particolar: a gieuga an sla riva për atiré j'ania vers ël cassador. Mantel ross o groson, con macie bianche.
Salute
[modìfica | modifiché la sorgiss]Le maladìe pì comùn ant ij retriever a son:
- Displasìa dl'anca e dël ghëmmo.
- Atrofia progressiva dla rétina (cecità).
- Dilatassion torsion dlë stòmi (bloat).
- Tumor (dzortut osteosarcòma e linfòma).
- Epilessìa.
- Ipotiroidism.