Scleroderma
Scleroderma ni itsinda ry'indwara aho ubudahangarwa bw'umubiri bwibasira umubiri ubwawo, bigatera impinduka ku ruhu, imiyoboro y'amaraso, imikaya n'ingingo z'imbere. Ikimenyetso nyamukuru ni uruhu rubyibuha rukanakomera.
Impamvu yayo ntizwi kandi nta muti uyikiza uhari, ariko imiti ishobora kugabanya ibimenyetso. Ikunze gufata abagore kurusha abagabo, cyane cyane mu myaka yo hagati y'ubuzima.
Ibimenyetso
[Hindura | hindura inkomoko]Scleroderma ni itsinda ry'indwara aho ubudahangarwa bw'umubiri bwibasira umubiri ubwawo (autoimmune), zishobora gutera impinduka ku ruhu, imiyoboro y'amaraso, imitsi, n'ingingo z'imbere.[1][2] Iyi ndwara ishobora kuba iherereye ku ruhu cyangwa ikaba yagera no ku zindi ngingo.[1] Ibimenyetso bishobora kuba birimo uruhu rwabyibushye ahantu hamwe, kugagara kw'ingingo, umunaniro, ndetse n'amaraso adatembera neza mu ntoki cyangwa mu mano bitewe n'ubukonje.[3] Ubwoko bumwe bw'iyi ndwara, buzwi nka CREST syndrome, bukunze gutera kwirundanya kwa calcium mu ruhu, Raynaud's syndrome, ibibazo by'umuhogo, kubyibuha k'uruhu rw'intoki n'amano, ndetse n'uduce tw'imitsi mito y'amaraso yagutse.[3]
Impamvu
[Hindura | hindura inkomoko]Impamvu ntiramenyekana; icyakora, bamwe bakeka ko ishobora kuba iterwa n'uko ubudahangarwa bw'umubiri budakora neza.[1] Ibintu bishobora gutera ibyago birimo amateka y'umuryango, ibintu bimwe na bimwe bigize imiterere y'umubiri, ndetse no guhumeka umukungugu wa silika.[4][5][6] Uburyo iterwa bukubiyemo gukura kudasanzwe kw'uturemangingo dufatanya umubiri (connective tissue), bikekwa ko ari ingaruka z’uko ubudahangarwa bw’umubiri bwibasira ingingo nzima.[2]
Isuzuma
[Hindura | hindura inkomoko]Gusuzuma indwara bishingiye ku bimenyetso, bigashyigikirwa n'ibizamini by'uruhu cyangwa amaraso.[2]
Kuvura
[Hindura | hindura inkomoko]Nubwo nta muti uhari, kuvurwa bishobora gutuma ibimenyetso birushaho kuba byiza.[1] Imiti ikoreshwa irimo imiti ya corticosteroids, methotrexate, n'imiti igabanya ububabare n'ububyimbirwe itari steroide (NSAIDs).[1] Uko indwara izagenda biterwa n'ubukana bwayo.[4] Abafite indwara ifata uruhu ahantu hamwe gusa muri rusange babaho igihe gisanzwe.[7] Ku bafite indwara yakwiriye umubiri wose (systemic), icyizere cyo kubaho gishobora kuba imyaka 11 uhereye igihe yatangiriye.[4] Urupfu rukunze guterwa n'ibibazo by'ibihaha, igogora, cyangwa umutima.[4]
Ikwirakwira
[Hindura | hindura inkomoko]Buri mwaka, abantu bagera kuri 3 kuri 100.000 bafatwa n'ubwoko bwa scleroderma bukwira umubiri wose.[4] Iyi ndwara ikunze gutangirira mu myaka yo hagati.[3] Abagore ni bo bakunze kwibasirwa n’iyi ndwara kurusha abagabo.[3]
Amateka
[Hindura | hindura inkomoko]Ibimenyetso bya scleroderma byasobanuwe bwa mbere mu 1753 na Carlo Curzio [8] hanyuma bigaragazwa neza mu 1842.[9] Iri jambo rikomoka ku magambo y'Ikigereki "sklerosis" risobanura "gukomera" na "derma" risobanura "uruhu".[2]
Inyandiko
[Hindura | hindura inkomoko]- 1 2 3 4 5 "Scleroderma". GARD (in Icyongereza). 2017. Archived from the original on 25 January 2017. Retrieved 14 July 2017.
- 1 2 3 4 "Handout on Health: Scleroderma". NIAMS. August 2016. Archived from the original on 4 July 2017. Retrieved 15 July 2017.
- 1 2 3 4 "Scleroderma". NORD (National Organization for Rare Disorders). 2007. Archived from the original on 8 September 2016. Retrieved 14 July 2017.
- 1 2 3 4 5 Jameson, Larry (2018). Harrison's Principles of Internal Medicine (20th ed.). McGraw Hill. p. Chapter 353.
- ↑ Barnes J, Mayes MD (March 2012). "Epidemiology of systemic sclerosis: incidence, prevalence, survival, risk factors, malignancy, and environmental triggers". Current Opinion in Rheumatology. 24 (2): 165–70. doi:10.1097/BOR.0b013e32834ff2e8. PMID 22269658. Archived from the original on 2021-08-29. Retrieved 2019-11-30.
- ↑ Greenblatt MB, Aliprantis AO (January 2013). "The immune pathogenesis of scleroderma: context is everything" (PDF). Current Rheumatology Reports. 15 (1): 297. doi:10.1007/s11926-012-0297-8. PMC 3539168. PMID 23288576. Archived (PDF) from the original on 2017-09-08.
- ↑ Unsal, Erbil (2006). Current Opinions in Pediatric Rheumatology (in Icyongereza). Nova Publishers. p. 302. ISBN 9781594548710. Archived from the original on 2017-09-06.
- ↑ Mackay, Ian R.; Rose, Noel R. (2006). The Autoimmune Diseases (in Icyongereza). Academic Press. p. 369. ISBN 9780080454740. Archived from the original on 2021-08-29. Retrieved 2017-11-19.
- ↑ Firestein, Gary S.; Kelley, William N.; Budd, Ralph C. (2012). Kelley's Textbook of Rheumatology (in Icyongereza). Elsevier Health Sciences. p. 1366. ISBN 978-1437717389. Archived from the original on 2017-08-04.