Centaurus A
| Centaurus A | |
|---|---|
 Larawan ng Centaurus A. | |
| Datos ng pagmamasid (J2000 epoch) | |
| Konstelasyon | Centaurus |
| Asensyon sa kanan | 13h 25m 27.6150s[1] |
| Paglihis | -43° 01′ 08.806″[1] |
| Redshift | 0.001825±0.0000167 |
| Belosidad ng Radiyal na Helio | 547 ± 5 km/s[1] |
| Layo | 11–13 Mly (3–5 Mpc)[2][3] |
| Uri | S0 pec[1] or Ep[4] |
| Maliwanag na dimensyon (V) | 25.7′ × 20.0′[1] |
| Maliwanag na kalakihan (V) | 6.84[5] |
| Tingnan din: Galaksiya | |
Ang Centaurus A (kilala bilang NGC 5128 o Caldwell 77) ay isang galaksiyang radyo sa konstelasyon ng Centaurus. Natuklasan ito noong 1826 ng astronomo na si James Dunlop.[6][7] Ito ang pinakamalapit na kilalang galaksiyang radyo na matatagpuan sa layo na humigit-kumulang 11 hanggang 13 milyong taong-liwanag mula sa Daigdig.[3][8][9]
Ang galaksiyang ito ay may laki na nasa 123,100 taong-liwanag.[1] Ang sentro ng galaksiya ay may napakabigat na itim na butas (supermassive black hole) na may masang humigit-kumulang 55 milyong beses ng masa ng Araw. Gumagawa ito ng napakalalakas na jet na astropisikal.[9][10]
Nabuo ang Centaurus A matapos ang isang malaking banggaan ng mga galaksiya.[11] Ayon sa mga siyentipiko, nangyari ang banggaan ng dalawang galaksiya na humigit-kumulang nasa dalawang bilyong taon ang nakalipas[9][12] na nagdulot ng kakaibang hugis na makikita natin ngayon at nagpasimula ng matinding pagbuo ng mga bagong bituin.
Dalawang kilalang supernoba ang nadiskubre sa galaksiyang ito:
Tingnan din
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- 1 2 3 4 5 6 "Results for object NGC 5128 (Centaurus A)". NASA/IPAC Extragalactic Database. Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ J. L. Tonry; atbp. (2001). "The SBF Survey of Galaxy Distances. IV. SBF Magnitudes, Colors, and Distances". Astrophysical Journal. 546 (2): 681–693. arXiv:astro-ph/0011223. Bibcode:2001ApJ...546..681T. doi:10.1086/318301. S2CID 17628238.
- 1 2 "Distance Results for NGC 5128". NASA/IPAC Extragalactic Database. Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ Harris, Gretchen L. H. (2010). "NGC 5128: The Giant Beneath". Publications of the Astronomical Society of Australia. 27 (4): 475–481. arXiv:1004.4907. Bibcode:2010PASA...27..475H. doi:10.1071/AS09063. S2CID 118604663.
- ↑ Gil de Paz, Armando; atbp. (2007). "The GALEX Ultraviolet Atlas of Nearby Galaxies". Astrophysical Journal Supplement. 173 (2): 185–255. arXiv:astro-ph/0606440. Bibcode:2007ApJS..173..185G. doi:10.1086/516636.
- ↑ "New General Catalog Objects: NGC 5100 - 5149". cseligman.com. Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ "Radio galaxy Centaurus A". ESO (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ "Active Galaxy Centaurus A". NASA Science (sa wikang Ingles). 2012-01-03. Nakuha noong 2026-08-12.
- 1 2 3 "ViewSpace | Black Holes: Centaurus A". viewspace.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ Todd, Iain (2026-07-14). "James Webb Space Telescope reveals a black hole and star formation in a nearby galaxy. Here are 10 reasons why this image is so amazing". BBC Sky at Night Magazine (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ "Caldwell 77 - NASA Science" (sa wikang Ingles). 2019-12-18. Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ Lea, Robert (2026-07-07). "James Webb Space Telescope celebrates its 4th birthday with stunning image of a galaxy crash site". Space.com (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ "SN 1986G". Transient Name Server. IAU. Nakuha noong 2026-08-12.
- ↑ Phillips, M. M.; atbp. (1987). "The type Ia supernova 1986G in NGC 5128 – Optical photometry and spectra". Publications of the Astronomical Society of the Pacific. 99: 592–605. Bibcode:1987PASP...99..592P. doi:10.1086/132020.
- ↑ "SN 2016adj". Transient Name Server. IAU. Nakuha noong 2026-08-12.