2001 Einstein
Einsteinın ışık eğrisinden elde edilen şekil modeli | |
| Keşif[1] | |
|---|---|
| Keşfeden | P. Wild |
| Keşif yeri | Zimmerwald Göz. |
| Keşif tarihi | 5 Mart 1973 |
| Belirtmeler | |
| (2001) Einstein | |
Adın kaynağı | Albert Einstein (fizikçi)[2] |
| 1973 EB | |
| Ana kuşak · Hungaria[3][4] | |
| Yörünge özellikleri[1] | |
| Belirsizlik parametresi 0 | |
| Gözlem yayı | 43,43 yıl (15.864 gün) |
| Günöte | 2,1242 AU |
| Günberi | 1,7430 AU |
| 1,9336 AU | |
| Dış merkezlik | 0,0986 |
| 2,69 yıl (982 gün) | |
| 150,59° | |
| 0° 21dk 59,76s / gün | |
| Yörünge eğikliği | 22,683° |
| 357,08° | |
| 217,74° | |
| Fiziksel özellikler | |
Ortalama çap | 3,975±0,154 km[5][6] 5,66 km (hesaplanan)[7] |
| 5,4846±0,0001 sa[8] 5,485±0,002 sa[9] 5,48503±0,00005 sa (S)[10] 5,487±0,001 sa[11] | |
| 0,40 (varsayılan)[7] 0,810±0,169[5][6] | |
| X (Tholen), Xe (SMASS)[1] X[7] · E[5] B–V = 0,720[1] U–B = 0,261[1] | |
| 12,85[1][5][7] | |
| | |
2001 Einstein (geçici belirtmesi: 1973 EB), asteroit kuşağının en iç bölgesinde yer alan parlak bir Hungaria asteroitidir. İsviçreli astronom Paul Wild tarafından 5 Mart 1973'te İsviçre'nin Bern kenti yakınlarındaki Zimmerwald Gözlemevi'nde keşfedilmiştir.[3] Xe alt tipindeki bu X-tipi asteroit, 5,5 saatlik bir dönme süresine ve yaklaşık 5 km'lik bir çapa sahiptir. Asteroit adını, fizikçi Albert Einstein'dan (1879-1955) almıştır.[2]
Yörünge ve sınıflandırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Einstein, Güneş Sistemi'ndeki asteroitlerin en içteki yoğun kümelenmesini oluşturan Hungaria ailesinin bir üyesidir. İç ana kuşakta, Güneş'in etrafındaki yörüngesini 1,7 ila 2,1 AU mesafede her 2 yıl 8 ayda bir (982 günde) tamamlar. Yörüngesi tutuluma göre 0,10'luk bir dış merkezliğe ve 23°'lik bir eğikliğe sahiptir.[1] Keşif öncesine ait herhangi bir ön keşif görüntüsü bulunmadığı için asteroidin gözlem yayı 1973'teki resmi keşfiyle başlar.[3]
Adlandırma
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu küçük gezegene, Almanya doğumlu İsviçreli-Amerikalı fizikçi ve Nobel ödülü sahibi Albert Einstein'ın (1879-1955) anısına Einstein adı verilmiştir. Bern, Einstein'ın İsviçre Patent Ofisi'nde memur olarak çalıştığı ve bilim tarihindeki "altın yıllarını" geçirdiği yer olduğu için buradan keşfedilen bir gök cismine 1921 Nobel Fizik Ödülü sahibi fizikçinin adının verilmesi özellikle uygun görülmüştür. Bilim insanı ayrıca Ay'daki Einstein krateriyle de onurlandırılmıştır.[2] Resmi adlandırma gerekçesi Küçük Gezegen Merkezi tarafından 15 Ekim 1977'de yayımlanmıştır (M.P.C. 4237).[12]
Ünlü yazar Arthur C. Clarke, 3001: Son Efsane (özgün adı: 3001: The Final Odyssey) adlı romanının son notunda, meşhur eserine atıfla 2001 numaralı asteroide kendi adının verilmesini umduğunu fakat bu numaranın kendisinden önce Einstein'a verildiğini belirterek şaka yapmıştır. 3001 numaralı asteroide ise 3001 Michelangelo adı verilmiştir. Clarke'ın adı ise daha sonra 5020 Asimov ile birlikte adlandırılan 4923 Clarke asteroitine verilmiştir.
Fiziksel özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Tholen sınıflandırmasına göre Einstein bir X-tipi asteroit iken SMASS sınıflandırmasında X tipinden çok, parlak E-tipine geçiş gösteren bir Xe alt tipi olarak kabul edilir.
Dönme süresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Asteroit üzerinde yapılan fotometrik gözlemler sonucunda dönme hareketini gösteren birkaç ışık eğrisi elde edilmiştir. Aralık 2004'te Amerikalı astronom Brian D. Warner tarafından Colorado'daki Palmer Divide Gözlemevi'nde (PDS) gerçekleştirilen ilk gözlemde, 0,66 kadirlik bir parlaklık değişimiyle 5,487 saatlik bir dönme süresi belirlenmiştir (U=3).[11] 2008 ile 2012 yılları arasında PDS'de elde edilen üç ilave ışık eğrisi, sırasıyla 0,67; 0,74 ve 1,02'lik genliklerle neredeyse aynı olan 5,485 saatlik periyot değerini doğrulamıştır (U=3/3/3).[9][13][14]
Fransız CNES ve diğer kurumlarda Josef Hanuš tarafından yürütülen çalışmalarda 5,48503 saatlik bir periyot elde edilmiş (U=belirtilmemiş);[10] İtalyan astronom Federico Manzini, Jean Strajnic ve Raoul Behrend tarafından Novara'daki SAS Gözlemevi'nde Aralık 2012'de yapılan gözlemlerde ise 0,66 kadir bir genlikle 5,4846 saatlik bir periyot ölçülmüştür (U=2+).[8]
Çap ve albedo
[değiştir | kaynağı değiştir]NASA'nın uzay tabanlı WISE teleskobunun NEOWISE görevi kapsamında yapılan ölçümlere göre asteroidin çapı 4,0 km'dir. Yüzeyi 0,81 gibi olağanüstü yüksek bir albedoya sahip olduğu için WISE verilerinde E tipi olarak sınıflandırılır.[5] Collaborative Asteroid Lightcurve Link (CALL) ise daha düşük ancak yine de ortalamaya göre yüksek kabul edilen 0,40'lık bir albedo varsayarak cismin çapını 5,7 kilometre olarak hesaplamaktadır. Çünkü sabit bir mutlak kadir değerinde albedo ne kadar düşük varsayılırsa gök cisminin hesaplanan çapı o kadar büyük olmaktadır.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 3 4 5 6 7 "JPL Small-Body Database Browser: 2001 Einstein (1973 EB)" (2016-08-10 last obs.). Jet Propulsion Laboratory. 19 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2017.
- 1 2 3 Schmadel, Lutz D. (2007). "(2001) Einstein". Dictionary of Minor Planet Names. Springer Berlin Heidelberg. s. 162. doi:10.1007/978-3-540-29925-7_2002. ISBN 978-3-540-00238-3.
- 1 2 3 "2001 Einstein (1973 EB)". Minor Planet Center. 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2016.
- ↑ Spratt, Christopher E. (Nisan 1990). "The Hungaria group of minor planets". Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 84 (2): 123-131. Bibcode:1990JRASC..84..123S. ISSN 0035-872X1 Nisan 2016.
- 1 2 3 4 5 Mainzer, A.; Grav, T.; Masiero, J.; Hand, E.; Bauer, J.; Tholen, D.; ve diğerleri. (Kasım 2011). "NEOWISE Studies of Spectrophotometrically Classified Asteroids: Preliminary Results". The Astrophysical Journal. 741 (2): 25. arXiv:1109.6407
. Bibcode:2011ApJ...741...90M. doi:10.1088/0004-637X/741/2/9020 Mayıs 2016. - 1 2 Masiero, Joseph R.; Mainzer, A. K.; Grav, T.; Bauer, J. M.; Cutri, R. M.; Dailey, J.; ve diğerleri. (Kasım 2011). "Main Belt Asteroids with WISE/NEOWISE. I. Preliminary Albedos and Diameters". The Astrophysical Journal. 741 (2): 20. arXiv:1109.4096
. Bibcode:2011ApJ...741...68M. doi:10.1088/0004-637X/741/2/68. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi8 Aralık 2016. - 1 2 3 4 5 "MinorPlanet.info: One Asteroid Information". Asteroid Lightcurve Database (LCDB). Erişim tarihi: 1 Nisan 2016. "2001" numarasını kullanarak arama yapınız.
- 1 2 Behrend, Raoul. "Asteroids and comets rotation curves – (2001) Einstein". Cenevre Gözlemevi. 3 Ağustos 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2016.
- 1 2 Warner, Brian D. (Nisan 2010). "Asteroid Lightcurve Analysis at the Palmer Divide Observatory: 2009 September–December" (PDF). Minor Planet Bulletin. 37 (2): 57-64. Bibcode:2010MPBu...37...57W. ISSN 1052-8091. 18 Mart 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi18 Mart 2020.
- 1 2 Hanuš, J.; Ďurech, J.; Oszkiewicz, D. A.; Behrend, R.; Carry, B.; Delbo, M.; ve diğerleri. (Şubat 2016). "New and updated convex shape models of asteroids based on optical data from a large collaboration network". Astronomy and Astrophysics. 586: 24. arXiv:1510.07422
. Bibcode:2016A&A...586A.108H. doi:10.1051/0004-6361/20152744120 Mayıs 2016. - 1 2 Warner, Brian D. (Eylül 2005). "Asteroid lightcurve analysis at the Palmer Divide Observatory - winter 2004-2005" (PDF). Minor Planet Bulletin. 32 (3): 54-58. Bibcode:2005MPBu...32...54W. ISSN 1052-8091. 18 Mart 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi18 Mart 2020.
- ↑ Schmadel, Lutz D. "Appendix – Publication Dates of the MPCs". Dictionary of Minor Planet Names – Addendum to Fifth Edition (2006–2008). Springer Berlin Heidelberg. s. 221. doi:10.1007/978-3-642-01965-4. ISBN 978-3-642-01964-7.
- ↑ Warner, Brian D. (Ekim 2008). "Asteroid Lightcurve Analysis at the Palmer Divide Observatory: February-May 2008" (PDF). Minor Planet Bulletin. 35 (4): 163-166. Bibcode:2008MPBu...35..163W. ISSN 1052-8091. 17 Mart 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi18 Mart 2020.
- ↑ Warner, Brian D. (Nisan 2013). "Asteroid Lightcurve Analysis at the Palmer Divide Observatory: 2012 September - 2013 January" (PDF). Minor Planet Bulletin. 40 (2): 71-80. Bibcode:2013MPBu...40...71W. ISSN 1052-8091. 18 Mart 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi18 Mart 2020.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- YouTube'da video (4.03 dk.)
- 2001 Einstein'ın Işık eğrisi grafiği 22 Mart 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Palmer Divide Gözlemevi, BD Warner (2012)
- Işık eğrisi Veritabanı Sorgusu 10 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (LCDB), www.minorplanet.info
- Küçük Gezegen Adları Sözlüğü, Google kitaplar
- Asteroitler ve kuyruklu yıldızların dönüş eğrileri, CdR 29 Temmuz 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Cenevre Gözlemevi, Raoul Behrend
- Keşif Koşulları: Numaralı Küçük Gezegenler (1) - (5000)22 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Küçük Gezegen Merkezi