Beylerbeyi

Beylerbeyi (Osmanlıca: بكلربكی) ya da Mîr-i mîrân, ilk olarak Anadolu Selçuklu Devleti'nde kullanılan ve Memlûkler, Altın Orda Devleti, İlhanlılar ve Anadolu beylikleri tarafından da kullanılmış olan askeri bir birimdir. Osmanlı Devleti'ne nazaran Anadolu Selçuklu Devleti'nde Beylerbeyi, çok daha nüfuzlu ve yetkiliydi. Ordunun başkomutanı olan beylerbeyi, Sultan'ı tahtan bile indirecek güçleri olduğu için Osmanlı döneminde yetkileri ve güçleri sınırlandırılmıştır.[1] Beylerbeyi eyaletin yönetiminden sorumlu olan kişiydi. Fars kültüründen alınan yöneticilik birimi için ve Vali gibi sözcükler de Osmanlı tarihinin çeşitli dönemlerinde beylerbeyi sözcüğüyle eş anlamda kullanılmıştır.
Osmanlı Devleti'nin ilk döneminde tek beylerbeyi vardı. Padişah Anadolu'dayken Rumeli bölgesini yöneten kişiye "Rumeli Beylerbeyi" denmişti. Rumeli Beylerbeyliği I. Murad döneminde kurulmuştur. Sonradan I. Bayezid döneminde ise "Anadolu Beylerbeyliği" kuruldu. Buna ileriki dönemlerde yapılan fetihlerle yeni eyaletler katıldı. Son dönemlerde 40'ı aşkın beylerbeyliği ve bunları yöneten beylerbeyleri bulunmaktaydı.
Osmanlı Beylerbeylikleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Hidiv: Mısır valileri beylerbeyi ünvanının yanı sıra hidiv olarak da anılmışlardır.
- Dayı: 1671'den itibaren seçilerek göreve getirilen Cezayir Eyaleti ve Tunus Eyaleti yöneticilerinin ünvanıdır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Halil Inalcık. Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300 - 1600), İstanbul 2005
- ↑ "BEYLERBEYİ", MEHMET İPŞİRLİ, TDV İslam Ansiklopedisi, 11 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Kasım 2026