Fragaria

Fragaria
Orman çileği (Fragaria vesca)
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Plantae Şube: Tracheophyta Sınıf: Magnoliopsida Takım: Rosales Familya: Rosaceae Alt oymak: Fragariinae Cins: Fragaria L., Sp. Pl.: 494 (1753).[1]

Fragaria, gülgiller (Rosaceae) familyasına ait bir bitki cinsidir; yenilebilir meyveleri nedeniyle "çilek" olarak bilinir. 20'den fazla adlandırılmış tür ile çok sayıda melez ve kültivar içerir. Dünya çapında ticari olarak en çok yetiştirilen çilekler, bahçe çileği olarak adlandırılan Fragaria × ananassa melezinin kültivarlarıdır; bu tür ve meyvesi için bkz. Çilek.

Cins adı, Latince fragum ("çilek") sözcüğü ile bitki adı yapmakta kullanılan -aria ekinden türemiştir.

Çilek türlerini, içerdikleri kromozom sayılarına göre sınıflandırmak olasıdır. Farklı 7 kromozomdan oluşan temel bir set tüm türlerde ortak olarak bulunurken, farklı türler farklı poliploitlik (temel bir kromozom takımını [n] çoklu sayıda içerme durumu) gösterirler:

• diploit türlerde 2 takım (2n, toplam 14) kromozom vardır;
• tetraploit türlerde 4n, hekzaploit türlerde 6n, oktoploit türlerde 8n ve dekaploit türlerde de 10n kromozom bulunur.

İstisnaları olsa da kabaca, daha çok kromozom içeren çilek türlerinin daha dayanıklı olduğundan ve hem bitki, hem de meyve olarak daha büyük geliştiğinden bahsedilebilir.

Diploit türler

[değiştir | kaynağı değiştir]

• Fragaria daltoniana
• Fragaria iinumae
• Fragaria nilgerrensis
• Fragaria nipponica
• Fragaria nubicola
• Fragaria vesca
• Fragaria viridis
• Fragaria yezoensis

Fragaria vesca ve bazı diğer diploit türler birbirleriyle melezlenerek verimli döller verebilir (F. nilgerrensis ise daha az uyumlu görünmektedir). Hekzaploit F. moschata türü, F. viridis ve F. nubicola gibi diploit türlerle ve F. × ananassa ile melezlenebilir; ancak diploit türlerle melezlenmede canlı tohum oranı düşüktür.

Bazı kelebek ve güve türlerinin tırtılları çilek bitkileriyle beslenir.

Fragaria'ya benzerlikler gösteren yalancı çilek ve kısır çilek, Potentilla cinsine dahil olan türlerdir. İngilizcede "strawberry tree (çilek ağacı)", Türkçede ise "koca yemiş" olarak adlandırılan ve meyvesi de yalancı çilek meyvesiyle benzerlik gösteren Arbutus unedo ise tamamen başka bir familyanın, fundagiller (Ericaceae) familyasının üyesidir.

• Çilek (bahçe çileği)