İçeriğe atla

Ronnabayt

Vikipedi, özgür ansiklopedi
ronnabayt
Birim sistemiSI ön eki ile bayt
Neyin birimibilgi miktarı
SembolRB
Birim dönüşümleri
1 RB ...... eşittir ...
  onluk tanım 1027 bayt
  robibayt yaklaşık 0,808 RiB
  bit 8 × 1027 bit

Ronnabayt (RB; İngilizce: ronnabyte), bilgi miktarını ölçen bir birimdir. Bir ronnabayt bir oktilyon (1027) bayta eşittir ve 1000 yottabayt eder.[1] Adındaki ronna ön eki, Uluslararası Birimler Sistemi'ne 2022'de eklenmiştir.[1][2]

Bayt birimleri
SI ön ekleri (onluk) İkili ön ekler (IEC) Bellekte
(JEDEC)
Ad Simge Onluk Ad Simge İkilik
kilobayt
kB
103 kibibayt
KiB
210
KB
megabayt
MB
106 mebibayt
MiB
220
MB
gigabayt
GB
109 gibibayt
GiB
230
GB
terabayt
TB
1012 tebibayt
TiB
240
TB
petabayt
PB
1015 pebibayt
PiB
250
–
eksabayt
EB
1018 eksbibayt
EiB
260
–
zettabayt
ZB
1021 zebibayt
ZiB
270
–
yottabayt
YB
1024 yobibayt
YiB
280
–
ronnabayt
RB
1027 robibayt
RiB
290
–
kettabayt
QB
1030 kebibayt
QiB
2100
–
Büyüklük sırasına göre veri
  • 1 RB = 1000000000000000000000000000 bayt = 10009 B = 1027 B

Ön ek olan ronna, SI'da 1027 çarpanını gösterir ve simgesi R'dir.[1] SI ön ekleri yalnız onun kuvvetlerini gösterir, ikinin kuvvetleri için kullanılmaz.[2]

İkilik karşılık

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • 1 RiB = 1237940039285380274899124224 bayt = 10249 B = 290 B

İkinin kuvvetleri için Uluslararası Elektroteknik Komisyonu'nun ikili ön ekleri kullanılır. Bu dizide 290 çarpanını robi (Ri) gösterir, bu çarpanla kurulan birimin adı da robibayttır (RiB).[2] Robi, komisyonun Şubat 2025'te yayımladığı IEC 80000-13 standardının ikinci baskısıyla diziye eklenmiştir.[2][3][4] Richard Brown'ın 2022'deki önerisine göre ad, ronna ile ikili anlamındaki İngilizce binary sözcüğünün birleşiminden gelir.[5]

Hesapla bir robibayt, bir ronnabayttan yaklaşık yüzde 23,8 daha büyüktür; oran 290 / 1027 ≈ 1,2379'dur. Brown, veri depolama ve veri bilimi topluluğunun bit ve bayt ile SI ön eklerini IEC ikili ön eklerinden çok daha sık kullandığını yazmıştır.[5]

Ronna ön eki, 15-18 Kasım 2022'de toplanan 27. Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı'nın (CGPM) 3. kararıyla SI'a girmiştir.[1][6] Aynı karar 1030 için ketta ön ekini de eklemiştir. Kararın gerekçeleri arasında veri biliminin yakın gelecekte sayısal bilgi miktarlarını 1024'ün üstündeki büyüklüklerle anlatmak zorunda kalacağı ve resmî olmayan ön ek adlarının başka topluluklarda kendiliğinden yerleşmesinin zamanında davranılarak önlenmesi gerektiği vardır.[1] Bir önceki genişletme 1991'de yapılmıştı; aradaki 31 yıl, ön ekler 1879'da Metre Sözleşmesi çerçevesinde benimsendiğinden beri iki genişletme arasında geçen en uzun süredir.[5]

Öneriyi Birleşik Krallık Ulusal Fizik Laboratuvarı'ndan Richard Brown hazırlamıştır. Brown'ın anlatımına göre konu, 2017 sonunda yottabayttan büyük depolama miktarları için brontobyte ve hellabyte gibi resmî olmayan adların popüler bilim basınında hızla yayıldığını öğrenmesiyle gündeme gelmiştir. Öneri 2019 ve 2021'de Birimler Danışma Komitesi'nde görüşülmüş ve genel olarak olumlu karşılanmıştır.[5]

Var olan birim ve ön ek simgeleri tarandığında İngiliz abecesinde yalnız r ile q harfleri boş kalmıştır. Harfler, 1991'de olduğu gibi ters abece sırasıyla atanmış, 1027 çarpanı R, 1030 çarpanı Q simgesini almıştır. Ad, son dönemdeki ön eklerde izlenen yöntemle kurulmuştur. Bu yöntemde 1000'in kaçıncı kuvveti gösteriliyorsa o sayının Latince ya da Yunanca adı gevşek biçimde temel alınır, ilk harf simgeye uydurulur ve büyük çarpanlarda son harf "a" yapılır. 1027, 1000'in dokuzuncu kuvveti olduğu için ronna, Yunanca dokuz anlamındaki ennea sözcüğüne dayandırılmıştır.[5]

Hesaplar 1027 baytlık onluk tanımla yapılmıştır.

IDC'nin Seagate desteğiyle hazırladığı 2018 tarihli rapor, 2025'te dünyada bir yılda oluşturulacak, yakalanacak ya da çoğaltılacak verinin toplamını 175 zettabayt olarak öngörmüştür.[7] Bir ronnabayt, hesapla bu öngörünün yaklaşık 5700 katıdır.

Western Digital'in 32 terabaytlık Ultrastar DC HC690 diski 0,67 kilogram gelir.[8] Bu diskle bir ronnabayt ham kapasite için hesapla 31,25 trilyon disk gerekir ve disklerin kütlesi yaklaşık 21 milyar ton eder.

Erlich ve Zielinski 2017'de, DNA'ya yazdıkları 2,14 megabaytlık veriyi gram başına 215 petabayt yoğunlukta kusursuz okuduklarını bildirmiştir.[9] Bu yoğunluk bütün ölçeklerde korunabilseydi, bir ronnabayt hesapla yaklaşık 4650 ton DNA'ya sığardı.

Seth Lloyd 2000'de, bir kilogram kütleli ve bir litre hacimli bir sistemin fizik yasalarına göre saklayabileceği en çok bilgiyi kestirmiş, enerjinin tümünün ışınımda olduğu varsayımıyla bu değer için alt sınır olarak 2,13 × 1031 bit bulmuştur.[10] Bu alt sınır, hesapla yaklaşık 2660 ronnabayta karşılık gelir.

  1. 1 2 3 4 5 "Resolution 3 of the 27th CGPM (2022): On the extension of the range of SI prefixes" (İngilizce). Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu. doi:10.59161/CGPM2022RES3E. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  2. 1 2 3 4 Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (2026). The International System of Units (SI) (PDF) (İngilizce) (9 (V4.01) bas.). Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu. ss. 138-139, 196-197. doi:10.59161/AUEZ1291. ISBN 978-92-822-2272-0. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  3. ↑ "IEC 80000-13:2025 Quantities and units - Part 13: Information science and technology" (İngilizce). Uluslararası Elektroteknik Komisyonu. 11 Şubat 2025. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  4. ↑ Brown, Richard J. C. (2025). "Extension to the range of prefixes for binary multiples". Metrologia (İngilizce). 62 (2): 023001. doi:10.1088/1681-7575/adb28f.
  5. 1 2 3 4 5 Brown, Richard J. C. (2023). "A further short history of the SI prefixes". Metrologia (İngilizce). 60 (1): 013001. doi:10.1088/1681-7575/ac6afd.
  6. ↑ "27th meeting of the CGPM, 15-18 November 2022" (İngilizce). Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  7. ↑ Reinsel, David; Gantz, John; Rydning, John (Kasım 2018). "The Digitization of the World: From Edge to Core" (PDF) (İngilizce). IDC ve Seagate. ss. 3, 6. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  8. ↑ "Ultrastar DC HC690 Data Sheet" (PDF) (İngilizce). Western Digital. Ekim 2024. Erişim tarihi: 9 Kasım 2026.
  9. ↑ Erlich, Yaniv; Zielinski, Dina (2017). "DNA Fountain enables a robust and efficient storage architecture". Science (İngilizce). 355 (6328): 950-954. doi:10.1126/science.aaj2038.
  10. ↑ Lloyd, Seth (2000). "Ultimate physical limits to computation". Nature (İngilizce). 406: 1047-1054. arXiv:quant-ph/9908043 Özgürce erişilebilir. doi:10.1038/35023282.