Tofaca
| Tofaca | |
|---|---|
| Тоъфа дыл (Tòfa dıl) | |
| Ana dili olanlar | Rusya |
| Konuşan sayısı | 93[1] (2010) |
| Dil ailesi | Altay
|
| Dil kodları | |
| ISO 639-3 | kim |
| Glottolog | kara1462[2] |
| ELP | Tofa |
Tofaca veya Tofa Türkçesi (kendilerince Тоъфа дыл Tòfa dıl), Rusya'da yaşayan Tofalar tarafından konuşulan Sayan dilleri grubundan bir Türk dilidir. 2010 yılında yalnızca 93 kişi tarafından konuşulan dil Tofa dili Tuvacaya yakın olup Soyot Tuka Türkçesi gibi tükenme tehlikesiyle karşı karşıyadır.[1]
Sınıflandırılması
[değiştir | kaynağı değiştir]Nikolay Baskakovun sınıflandırmasına göre, Türk dillerinin Doğu Sayan kolunun Uygur-Oğuz grubuna dahildir.[3]
Dil Sözcük
[değiştir | kaynağı değiştir]Bazı sözcüklere bakılırsa : kas «kaz» — kaas «süsleme, desen», höl «göl» — hööl «ruh, can», bedi «yükseği» — bedii «tepesi», keer «gelir» — kəər «ufalanır», eş «dost», hem «akarsu».
Yöresel şive
[değiştir | kaynağı değiştir]Tofaların konuşmasında fonetik ve sözlükçe üç şive oluşmuştur:
- Alıgjer bölgesinde yaygın olan Alıg Yer konuşması;
- Yukara Gutar bölgesinde Gutar konuşması;
- Nerha bölgesi konuşması
Alıgjer'de ünlüler daha uyumlu duyulurken Gutara konuşmasında son -g sesi sonda -y olarak duyulur: Alıgjer'deсуғ (sug) «su» — Gutar'da suy, Alıgjer'de. дағ(dag) «dağ» — Gutar'da "day" şeklinde olmaktadır.[4]
Alfabe
[değiştir | kaynağı değiştir]| А а | Б б | В в | Г г | Ғ ғ | Д д | Е е | Ә ә |
| Ё ё | Ж ж | З з | И и | I i | Й й | К к | Қ қ |
| Л л | М м | Н н | Ң ң | О о | Ө ө | П п | Р р |
| С с | Т т | У у | Ү ү | Ф ф | Х х | Һ һ | Ц ц |
| Ч ч | Ҷ ҷ | Ш ш | Щ щ | ъ | Ы ы | ь | Э э |
| Ю ю | Я я |
Zamirler
[değiştir | kaynağı değiştir]| tekil | çoğul | ||
|---|---|---|---|
| Tofa | Türkçe | Tofa | Türkçe |
| мен (men) | ben | биъс (bìs) | biz |
| сен (sen) | sen | сілер (siler) | siz |
| оң (oŋ) | o | оларың (olarıŋ) | onlar |
Diğer zamirler: бо "bu", тээ "şu", кум "kim" ve чү "ne".
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 2 "Население Российской Федерации по владению языками" [Population of the Russian Federation by languages used] (XLS) (Rusça). 6 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2013.
- ↑ Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, (Ed.) (2017). "{{{name}}}". Glottolog 3.0. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History.
- ↑ Баскаков И. А. К вопросу о классификации тюркских языков // Известия Академии наук SSCB. — 1952. — Т. XI, № 2. — s. 121—134.
- ↑ https://minlang.iling-ran.ru/lang/tofalarskiy
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Tofastan — Tofa Türkçesinde ağsayfası 20 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Tofa Dili ve Kültürü 25 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Soyot-Duka dili
- В. И. Рассадин О проблемах возрождения и сохранения языков некоторых малочисленных тюркских народов Южной Сибири (Tofalar ve Soyotların dili üzerine)
- Sovyet Federasyonu sayfasında Tofa Türkleri ile ilgili bilgiler 4 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.