Epimetheus
| Epimetheus | |
|---|---|
Titan hiện thân cho sự suy xét sau | |
Epimetheus đón nhận Pandora trồi lên từ lòng đất, bình gốm Attic, k. 450 TCN, hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Ashmolean. | |
| Thông tin cá nhân | |
| Cha mẹ | Iapetus và Klymene |
| Anh chị em | Prometheus, Menoetius, Atlas |
| Phối ngẫu | Pandora |
| Con cái | Prophasis, Pyrrha |
Trong thần thoại Hy Lạp, Epimetheus (tiếng Hy Lạp cổ: Ἐπιμηθεύς, n.đ. 'suy xét sau')[1] là em trai của Prometheus, với cặp đôi bổ sung cho nhau này thường được xem là những hình mẫu tiêu biểu cho loài người.[2] Cả hai đều là con của Titan Iapetus; trong khi Prometheus (“suy tính trước, hay thấy trước”) được mô tả là khéo léo và thông minh, Epimetheus (“suy xét sau, hay nhìn lại”) lại bị xem là vụng về và ngốc nghếch.[3] Trong một số dị bản của thần thoại, Epimetheus đã mở chiếc hộp Pandora, giải phóng những tai họa không lường trước được.
Theo thần thoại về nguồn gốc của Platon, Epimetheus và Prometheus được giao nhiệm vụ phân bổ các đặc điểm cho những loài động vật vừa được tạo ra. Epimetheus chịu trách nhiệm ban cho mỗi loài một đặc điểm có lợi, nhưng đến khi phải ban cho con người một đặc điểm có lợi, vì thiếu tầm nhìn xa, ông nhận ra rằng chẳng còn gì để ban cho con người nữa.[4]
Thần thoại
[sửa | sửa mã nguồn]Theo cách Platon sử dụng một thần thoại cổ trong Protagoras (320d–322a), hai anh em Titan được giao nhiệm vụ phân bổ các đặc điểm cho những loài động vật mới được tạo ra. Epimetheus chịu trách nhiệm ban cho mỗi loài một đặc điểm có lợi, nhưng đến khi đến lượt con người, do thiếu tầm nhìn xa, ông nhận ra rằng chẳng còn đặc điểm nào để ban cho họ nữa.[4] Prometheus quyết định ban cho loài người những kỹ nghệ văn minh và lửa, rồi lấy trộm chúng từ Athena và Hephaistos. Về sau, Prometheus bị đưa ra xét xử vì hành vi trộm cắp của mình. Trong bối cảnh cuộc đối thoại của Platon, “Epimetheus—một hữu thể mà tư duy xuất hiện sau khi các sinh thể đã được tạo ra—đại diện cho tự nhiên theo quan niệm duy vật, theo đó tư tưởng xuất hiện sau những thân thể không có tư tưởng và những chuyển động vô thức của chúng”.[5]
Theo Hesiodos, người kể lại câu chuyện này hai lần (Theogony, 527ff; Works and Days, 57ff), Epimetheus là người đã nhận món quà Pandora từ các vị thần. Có thể suy ra rằng hai người đã kết hôn với nhau (và các tác giả về sau cũng hiểu như vậy), nhưng điều này không được nói rõ trong cả hai văn bản. Trong những thần thoại về sau, con gái của Epimetheus và Pandora là Pyrrha, người kết hôn với Deucalion, một hậu duệ của Prometheus. Họ là hai con người duy nhất sống sót sau trận đại hồng thủy.[6]
Theo một số dị bản, Epimetheus còn có một người con gái khác tên là Metameleia, có nghĩa là “sự hối tiếc về những điều đã xảy ra”, bởi những người không biết tính trước chỉ có thể cảm thấy đau buồn khi tai họa ập đến.[7] Theo một scholion (chú giải bên lề) trong Argonautica của Apollonius xứ Rhodes, vợ của Epimetheus tên là Ephyra, con gái của Okeanos và Tethys.[8] Trong khi đó, theo lời kể của Stephanus xứ Byzantium, nàng là con gái của Myrmex.[9] Trong bài thơ Pythian Odes thứ năm của Pindar, Epimetheus được gọi là cha của Prophasis.[10]
Trong văn hóa hiện đại
[sửa | sửa mã nguồn]Trong tác phẩm kinh điển Psychological Types, tại chương X, “Mô tả khái quát các kiểu tính cách”, Carl Jung sử dụng hình tượng Epimetheus (dẫn trực tiếp đến hình tượng Epimetheus của Carl Spitteler) để chỉ sự vận dụng sai lệch một chức năng tâm lý, đối lập với việc sử dụng chức năng đó một cách toàn diện, lành mạnh và sáng tạo.[11]
Phả hệ
[sửa | sửa mã nguồn]| Phả hệ của Epimetheus[12] |
|---|
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- ↑ Yasumura, p. 110
- ↑ Kerényi, p. 207.
- ↑ Hesiod, Theogony 507–12; Hard, p. 49
- 1 2 Leo Strauss, Natural Right and History, p. 117.
- ↑ Leo Strauss, Natural Right and History, p. 117.
- ↑ Ovid, Metamorphoses, Book I, line 390.
- ↑ John Tzetzes. Chiliades, 6.50 lines 913-916.
- ↑ Gantz, p. 157; Eumelus fr. 1b Fowler, p. 106 [= FGrHist 451 F1b[liên kết hỏng] = Scholia on Apollonius of Rhodes, 4.1212/14b (Wendel, p. 310).
- ↑ Stephanus of Byzantium, s.v. Korinthos
- ↑ Pindar, Pythian 5.28–9 (pp. 310, 311).
- ↑ Jung, Carl (1921). "X. General description of the types". Psychological Types. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2017.
- ↑ Hesiod, Theogony 132–138, 337–411, 453–520, 901–906, 915–920; Caldwell, pp. 8–11, tables 11–14.
- ↑ Although usually the daughter of Hyperion and Theia, as in Hesiod, Theogony 371–374, in the Homeric Hymn to Hermes (4), 99–100, Selene is instead made the daughter of Pallas the son of Megamedes.
- ↑ According to Hesiod, Theogony 507–511, Clymene, one of the Oceanids, the daughters of Oceanus and Tethys, at Hesiod, Theogony 351, was the mother by Iapetus of Atlas, Menoetius, Prometheus, and Epimetheus, while according to Apollodorus, 1.2.3, another Oceanid, Asia was their mother by Iapetus.
- ↑ According to Plato, Critias, 113d–114a, Atlas was the son of Poseidon and the mortal Cleito.
- ↑ In Aeschylus, Prometheus Bound 18, 211, 873 (Sommerstein, pp. 444–445 n. 2, 446–447 n. 24, 538–539 n. 113) Prometheus was born the son of Themis.
Tài liệu tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- Fowler, R. L., Early Greek Mythography: Volume 1: Text and Introduction, Oxford University Press, 2000. ISBN 978-0198147404. Google Books.
- Gantz, Timothy, Early Greek Myth: A Guide to Literary and Artistic Sources, Johns Hopkins University Press, 1996, Two volumes: ISBN 978-0-8018-5360-9 (Vol. 1), ISBN 978-0-8018-5362-3 (Vol. 2).
- Hard, Robin, The Routledge Handbook of Greek Mythology: Based on H.J. Rose's "Handbook of Greek Mythology", Psychology Press, 2004. ISBN 978-0-415-18636-0. Google Books.
- Hesiod, Theogony, in The Homeric Hymns and Homerica with an English Translation by Hugh G. Evelyn-White, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd., 1914. Online version at the Perseus Digital Library. Internet Archive.
- Kerényi, Karl, The Gods of the Greeks, Thames and Hudson, London, 1951. Internet Archive.
- Pindar, Olympian Odes. Pythian Odes, edited and translated by William H. Race, Loeb Classical Library No. 56, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1997. ISBN 978-0-674-99564-2. Online version at Harvard University Press.
- Wendel, Carl, Scholia in Apollonium Rhodium vetera, Hildesheim, Weidmann, 1999. ISBN 978-3-615-15400-9. Google Books.
- Yasumura, Noriko, Challenges to the Power of Zeus in Early Greek Poetry, Bloomsbury Academic, London, 2011. ISBN 978-1-472-51968-9. Google Books.