Harare
| Harare | |
|---|---|
| — Thủ đô và tỉnh — | |
Đường chân trời Harare nhìn từ Công viên Pioneer Cảnh quan Crowne Plaza nhìn từ Harare Gardens | |
 Hiệu kỳ  Huy hiệu | |
Khẩu hiệu:
| |
.svg) | |
  Harare  Harare | |
| Quốc gia | Zimbabwe |
| Tỉnh | Harare |
| Thành lập | 12 tháng 9 năm 1890 |
| Hợp nhất (thành phố) | 1935 |
| Đổi tên thành Harare | 18 tháng 4 năm 1982 |
| Chính quyền | |
| • Kiểu | Chính quyền thị trưởng-hội đồng |
| • Thị trưởng | Jacob Mafume (CCC) |
| • Hội đồng thành phố | Hội đồng Thành phố Harare |
| Diện tích | |
| • Thủ đô và tỉnh | 982,3 km2 (3,793 mi2) |
| Độ cao | 1.490 m (4,890 ft) |
| Dân số (2022)[1] | |
| • Thủ đô và tỉnh | 1,491,740 |
| • Thứ hạng | 1 |
| • Mật độ | 0,00.015/km2 (0,00.039/mi2) |
| • Đô thị[2] | 1,558,823 |
| • Vùng đô thị[3] | 1,603,201 |
| Tên cư dân | Hararean |
| Mã điện thoại | 4 |
| Thành phố kết nghĩa | München, Nottingham, Cincinnati, Prato, Lago, Buxton, Windhoek, Minsk, Kazan |
| Khí hậu | Cwb |
| Dialling code 242 (or 0242 from within Zimbabwe) | |
Harare (/həˈrɑːreɪ/;[4] tên gọi chính thức là Salisbury cho đến năm 1982[5]) là thủ đô và thành phố lớn nhất của Zimbabwe, với dân số ước tính đạt 1.606.000 vào năm 2009.[6] Thành phố cũng là trung tâm tài chính, thương nghiệp, và truyền thông của Zimbabwe. Harare nằm trên độ cao 1483 mét (4865 feet), có khí hậu ôn đới ấm.
Lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]Một lực lượng tình nguyện viên quân sự của những người định cư da trắng do Cecil Rhodes tổ chức mang tên Pioneer Column thành lập thành phố vào ngày 12 tháng 9 năm 1890, khi đó có vị thế là một pháo đài.[7] Ban đầu, họ đặt tên cho thành phố là Pháo đài Salisbury theo Thủ tướng Anh Quốc đương thời là Đệ tam hầu tước Robert Gascoyne-Cecil xứ Salisbury, sau đó rút gọn còn Salisbury. Câu lạc bộ Polo Salisbury được thành lập vào năm 1896.[8] Khu vực được tuyên bố là một đô thị vào năm 1897 và trở thành một thành phố vào năm 1935.
Khi thành lập thành phố, khu vực thoát nước kém và phát triển sớm nhất là trên vùng đất dốc dọc theo bờ tả của một dòng chảy mà nay là một tuyến đường. Khu vực đầu tiên được tiêu nước hoàn toàn nằm gần đầu nguồn của dòng chảy và được đặt tên là Causeway. Khu vực này là nơi có nhiều tòa nhà chính phủ tối quan trọng, trong đó có tòa nhà Hạ viện và Văn phòng Thủ tướng.
Salisbury là thủ đô của Liên bang Rhodesia và Nyasaland từ năm 1953 đến năm 1963. Sau thời điểm đó, nó là thủ đô của Nam Rhodesia. Chính phủ của Ian Smith tuyên bố Rhodesia độc lập từ Anh Quốc vào ngày 11 tháng 11 năm 1965, và tuyên bố nước Cộng hòa Rhodesia vào năm 1970. Đến năm 1980, quốc gia này được quốc tế công nhận độc lập với tên gọi là nước Cộng hòa Zimbabwe.
Tên gọi thành phố được đổi sang Harare vào ngày 18 tháng 4 năm 1982, nhân dịp kỷ niệm hai năm Zimbabwe độc lập, lấy theo tên của ngôi làng nằm gần Harare Kopje của tù trưởng Shona Neharawa.[9] Trước khi độc lập, "Harare" là tên gọi của khu vực dân cư da đen mà nay gọi là Mbare.
Vào đầu thế kỷ 21, Harare chịu ảnh hưởng tiêu cực từ khủng hoàng chính trị và kinh tế trên toàn Zimbabwe. Economist Intelligence Unit xếp Harare là thành phố khó sống nhất trên thế giới trong số 140 được khảo sát vào tháng 2 năm 2011,[10] thành phố đứng ở hạng 137/140 trong tháng 8 năm 2012.[11]
Địa lý
[sửa | sửa mã nguồn]Địa hình
[sửa | sửa mã nguồn]Thành phố nằm trên một trong những phần cao nhất của cao nguyên Highveld của Zimbabwe với độ cao1.483 mét (4.865 foot). Cảnh quan ban đầu của thành phố được mô tả là một "công viên"[12] nơi hoang dã. Đất đai ở Harare rất đa dạng: khu vực phía bắc và trung tâm chủ yếu có đất sét màu nâu đỏ, dạng hạt; một số khu vực phía nam có cát màu nâu xám trên nền cát pha nhạt hoặc đất pha cát.[13] Harare Kopje (1540 m) là điểm cao nhất tại Harare.[14]
Khí hậu
[sửa | sửa mã nguồn]Harare có khí hậu cao nguyên cận nhiệt đới (Köppen Cwb), một dạng khí hậu đại dương. Nhiệt độ trung bình năm là 17,95 °C (64,3 °F), khá thấp đối với vùng nhiệt đới, và điều này là do cao độ lớn và một luồng khí mát thường thổi đến từ hướng đông nam. Thành phố có ba mùa chính: một mùa ấm và mưa kéo dài từ tháng 11 đến tháng 3/4; một mùa mát và khô kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8; và một mùa nóng và khô trong tháng 9/10. Nhiệt độ hàng ngày dao động từ 7–22 °C (45–72 °F) trong tháng 7, khoảng 15–29 °C (59–84 °F) trong tháng 10 và khoảng 16–26 °C (61–79 °F) trong tháng 1. Lượng mưa trung bình năm là 825 mm (32,5 in) tại đông nam, tăng lên 855 mm (33,7 in) tại vùng cao hơn tại đông bắc. Thông thường có rất ít mưa rơi trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 9. Lượng mưa biến đổi lớn giữa các năm và theo chu kỳ mưa và khô từ 7 đến 10 năm.
| Dữ liệu khí hậu của Harare | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tháng | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | Năm |
| Cao kỷ lục °C (°F) | 32 (90) |
31 (88) |
30 (86) |
32 (90) |
28 (82) |
26 (79) |
28 (82) |
31 (88) |
33 (91) |
34 (93) |
35 (95) |
33 (91) |
35 (95) |
| Trung bình ngày tối đa °C (°F) | 26.2 (79.2) |
26 (79) |
26.2 (79.2) |
25.6 (78.1) |
23.8 (74.8) |
21.8 (71.2) |
21.6 (70.9) |
24.1 (75.4) |
28.4 (83.1) |
28.8 (83.8) |
27.6 (81.7) |
26.3 (79.3) |
25.5 (78.0) |
| Trung bình ngày °C (°F) | 21 (70) |
20.9 (69.6) |
20.4 (68.7) |
19.1 (66.4) |
16.6 (61.9) |
14.3 (57.7) |
14.1 (57.4) |
16.3 (61.3) |
20.1 (68.2) |
21.7 (71.1) |
21.6 (70.9) |
21.1 (70.0) |
18.9 (66.1) |
| Trung bình ngày tối thiểu °C (°F) | 15.8 (60.4) |
15.7 (60.3) |
14.5 (58.1) |
12.5 (54.5) |
9.3 (48.7) |
6.8 (44.2) |
6.5 (43.7) |
8.5 (47.3) |
11.7 (53.1) |
14.5 (58.1) |
15.5 (59.9) |
15.8 (60.4) |
12.3 (54.1) |
| Thấp kỷ lục °C (°F) | 8 (46) |
9 (48) |
8 (46) |
6 (43) |
2 (36) |
0 (32) |
0 (32) |
1 (34) |
3 (37) |
7 (45) |
8 (46) |
9 (48) |
0 (32) |
| Lượng Giáng thủy trung bình mm (inches) | 190.8 (7.51) |
176.3 (6.94) |
99.1 (3.90) |
37.2 (1.46) |
7.4 (0.29) |
1.8 (0.07) |
2.3 (0.09) |
2.9 (0.11) |
6.5 (0.26) |
40.4 (1.59) |
93.2 (3.67) |
182.7 (7.19) |
840.6 (33.08) |
| Số ngày giáng thủy trung bình | 17 | 14 | 10 | 5 | 2 | 1 | 0 | 1 | 1 | 5 | 10 | 16 | 82 |
| Độ ẩm tương đối trung bình (%) | 72.5 | 72.4 | 72.8 | 66.4 | 58.9 | 58.2 | 56.1 | 49 | 43.5 | 48.1 | 59.4 | 72 | 60.8 |
| Số giờ nắng trung bình tháng | 217 | 192.1 | 232.5 | 249 | 269.7 | 264 | 279 | 300.7 | 294 | 285.2 | 231 | 198.4 | 3.012,6 |
| Nguồn 1: Tổ chức Khí tượng Thế giới,[15]Đài Thiên văn Hong Kong (giờ nắng 1961–1990)[16] | |||||||||||||
| Nguồn 2: BBC Weather,[17] Climatebase.ru (humidity)[18] | |||||||||||||
Kinh tế
[sửa | sửa mã nguồn]Tổ chức sự kiện
[sửa | sửa mã nguồn]Harare là nơi tổ chức một số hội nghị thượng đỉnh quốc tế như Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 8 của Phong trào không liên kết (6 tháng 9 năm 1986) và Hội nghị người đứng đầu chính phủ Thịnh vượng chung năm 1991.[19] Hội nghị sản sinh Tuyên bố Harare, đề cập đến tư cách thành viên của Thịnh vượng chung. Năm 1998, Harare là thành phố đăng cai cuộc họp lần thứ 8 của Hội đồng thế giới các giáo hội.[20]
Năm 1995, Harare tổ chức hầu hết Đại hội thể thao toàn châu Phi lần thứ 6, đồng tổ chức các sự kiện với các thành phố khác trong nước như Bulawayo và Chitungwiza. Đây là nơi tổ chức một số trận đấu trong Giải vô địch cricket thế giới năm 2003, vốn do Kenya, Nam Phi và Zimbabwe đồng tổ chức.
Giao thông
[sửa | sửa mã nguồn]
Hệ thống giao thông công cộng trong giới hạn thành phố gồm cả các hoạt động công và tư. Trong lĩnh vực công có hãng xe buýt ZUPCO và dịch vụ đường sắt đô thị của Đường sắt quốc gia Zimbabwe. Giao thông khu vực tư nhân có các ô tô con liên hiệp được cấp phép, có biệt danh là emergency taxis cho đến giữa thập niên 1990, khi chúng bị thay thế bằng các xe buýt và xe bút nhỏ được cấp phép, được gọi chính thức là commuter omnibuses.
Đường sắt quốc gia Zimbabwe điều hành một dịch vụ tàu qua đêm hàng ngày chạy từ Harare đến Mutare và một dịch vụ khác chạy từ Harare đến Bulawayo. Harare có liên kết bằng các dịch vụ xe bút đường dài đến hầu hết các nơi tại Zimbabwe.
Sân bay quốc tế Harare là sân bay lớn nhất tại Zimbabwe.
Nhân khẩu
[sửa | sửa mã nguồn]| Năm | Số dân | ±% |
|---|---|---|
| 1982 | 656.011 | — |
| 1992 | 1.189.103 | +81.3% |
| 2002 | 1.435.784 | +20.7% |
| 2012 | 1.485.231 | +3.4% |
| 2022 | 1.491.754 | +0.4% |
| Source:[21] | ||
Năm 2026, dân số vùng đô thị Harare là 2.504.409 người.[22][1] 90% dân số Harare là người Shona. Harare cũng có cộng đồng người Ndebele và người Kalanga. Nhiều người Zimbabwe da trắng sinh sống tại vùng đô thị Harare.[23][24]
Văn hóa
[sửa | sửa mã nguồn]Thể thao
[sửa | sửa mã nguồn]Cricket là môn thể thao phổ biến nhất đối với nhân dân Harare. Harare có câu lạc bộ thể thao Harare. Thành phố tổ chức nhiều cuộc thi đấu cricket kiểu Test và One Day. Thành phố có các câu lạc bộ bóng đá Dynamos F.C. và Black Rhinos F.C..
Truyền thông
[sửa | sửa mã nguồn]Truyền thông xuất bản tại Harare có Herald, Financial Gazette, Zimbabwe Independent, Standard, NewsDay,H-Metro, Daily News và Kwayedza. Có sự bùng nổ về phương tiện truyền thông trực tuyến, như ZimOnline, ZimDaily, Guardian, NewZimbabwe, Times, Harare Tribune, Zimbabwe Metro, The Zimbabwean, The Zimbabwe Mail. Chính phủ kiểm soát toàn bộ truyền thông điện tử.
Thành phố kết nghĩa
[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- 1 2 "2012 Population Census National Report" (PDF). Zimstat.co.zw. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2020.
- ↑ "2012 Population Report: Harare" (PDF). Zimstat.co.zw. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2020.
- ↑ "2019 Labour Force Report" (PDF). Zimstat.co.zw. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2020.
- ↑ "Harare city ∗ of Zimbabwe pop 1,444,534". Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2015.
- ↑ "Names (Alteration) Act Chapter 10:14" (PDF). Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 3 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2014.
- ↑ "'CIA – The World Factbook". Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2014.
- ↑ Hoste, Skipper (1977). N.S.Davies (biên tập). Gold Fever. Salisbury, Rhodesia: Pioneer Head. ISBN 0-86918-013-4.
- ↑ Horace A. Laffaye, Polo in Britain: A History, Jefferson, North Carolina: McFarland & Company, 2012, p. 76
- ↑ Room, Adrian (2003). Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features, Countries, Capitals, Territories, Cities and Historic Sights. McFarland. ISBN 9780786418145.
- ↑ Koranyi, Balazs (ngày 21 tháng 2 năm 2011). "Vancouver still world's most livable city: survey". Reuters. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2012.
- ↑ Liveabililty Ranking and Overview August 2012 (Báo cáo). tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2013.
{{Chú thích báo cáo}}: Đã bỏ qua tham số không rõ|Author=(gợi ý|author=) (trợ giúp) - ↑ TV Bulpin: Discovering South Africa pp 838
- ↑ "Provisional Soil Map of Zimbabwe Rhodesia". European Soil Data Centre.
- ↑ "Harare Kopje". search.co.zw. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2026.
- ↑ "World Weather Information Service – Harare". Tổ chức Khí tượng thế giới. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2012.
- ↑ "Climatological Information for Harare, Zimbabwe". Đài Thiên văn Hong Kong. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2012.
- ↑ "Average Conditions Harare, Zimbabwe". BBC Weather. tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2012.
- ↑ "Harare, Zimbabwe". Climatebase.ru. Truy cập ngày 13 tháng 7 năm 2014.
- ↑ List of previous CHOGMS
- ↑ "World Council of Churches". Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 1 năm 1999. Truy cập ngày 10 tháng 9 năm 2014.
- ↑ "2022 Population and Housing Census Preliminary Results". UNFPA - Zimbabwe. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2024.
- ↑ "2022-2042 Harare Province Population Projection Report" (PDF). Zimstat.zw. Truy cập ngày 13 tháng 6 năm 2026.
- ↑ Stone, Diana (ngày 7 tháng 3 năm 2019). "Nightmares in Harare". London Review of Books (bằng tiếng Anh). Quyển 41 số 05. ISSN 0260-9592. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2025.
- ↑ "Another White Family Relocates As Afrikaners Migrate to Zimbabwe En Masse". ZimEye (bằng tiếng Anh). ngày 10 tháng 8 năm 2025. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2025.
- ↑ "European networks and city partnerships". Nottingham City Council. ngày 11 tháng 3 năm 2026. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2012. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2013.
Liên kết ngoài
[sửa | sửa mã nguồn]
Tư liệu liên quan tới Harare tại Wikimedia Commons